--- title: Zerde slug: zerde url: /detay/zerde type: article language: Türkçe entity: primary: Zerde type: article disambiguation: Zerde: Safranlı, geleneksel Türk tatlısı. Pirinç, şeker, nişasta ve safranla yapılan, düğünlerde ve özel günlerde tercih edilen lezzet. categories: - name: Gastronomi slug: gastronomi url: /kategori/gastronomi tags: - saraymutfağı - gaziantepzerdesi - konyazerdesi - zerde - osmanlımutfağı - TürkMutfağı author: Nazlı Kemerkaya created_at: 2025-03-25T00:14:05.909878+03:00 updated_at: 2025-04-17T10:34:59.491910+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/03/24/JPDG6tVvCXzrNL5NNkAJUJTiOELVa9wE.webp --- # Zerde ## Article Content Zerde, [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) mutfağının geleneksel tatlılarından biri olup, pirinç, [su](/tr/detay/su-4/llms.txt), [şeker](/tr/detay/seker-751562/llms.txt), nişasta ve safran [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) temel malzemelerle hazırlanan bir tatlıdır. Adını **Farsça** "zard" (زرد), yani "[sarı](/tr/detay/sari/llms.txt)" kelimesinden alır ve safranın verdiği karakteristik sarı rengiyle tanınır. [Osmanlı](/tr/detay/osmanlilar/llms.txt)** **[saray](/tr/detay/saray-2/llms.txt) mutfağında [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir yere sahip olan bu [tatlı](/tr/detay/tatli-2/llms.txt), özellikle düğünler, mevlitler, **Ramazan ayı** ve **Muharrem ayı**nın ilk on günü gibi özel günlerde yapılır. Zerde, farklı bölgelerde çeşitli şekillerde hazırlanabilir; örneğin [Konya](/tr/detay/konya-il-3/llms.txt) ve [Gaziantep](/tr/detay/gaziantep-il-4/llms.txt)’te kendine özgü tarifleri bulunmaktadır. Zerdenin Osmanlı mutfağındaki yeri oldukça köklüdür. 15. ve 16. yüzyılda saray sofralarında [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan bu tatlı, Kanuni [Sultan](/tr/detay/sultan-2/llms.txt) [Süleyman](/tr/detay/suleyman-2/llms.txt)’ın oğulları Bayezid ve Cihangir’in [sünnet](/tr/detay/sunnet-3/llms.txt) düğünü gibi büyük organizasyonlarda ikram edilmiştir. [Tokat](/tr/detay/tokat-727422/llms.txt)’taki [Gülbahar Hatun](/tr/detay/gulbahar-hatun-2/llms.txt) İmareti’nde, Osmanlı döneminde her [cuma](/tr/detay/cuma-4/llms.txt) günü [halka](/tr/detay/halka-5/llms.txt) dağıtılan bir tatlı olarak da kayıtlara geçmiştir. Günümüzde de geleneksel yapısını koruyarak Türkiye’nin farklı bölgelerinde, özellikle [düğün](/tr/detay/dugun-2/llms.txt) ve özel törenlerde sunulmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/03/24/1g1zVed8XaA6XxamqshNlm4gsydicUCi.jpg) *Zerde (Fotoğraf:)* ### **Köken** Zerde, tarih boyunca **İran**, [Osmanlı](/tr/detay/osmanlilar/llms.txt)ve **Orta Asya** mutfaklarında kendine yer edinmiş, özellikle safranla renklendirilmesiyle öne çıkan bir tatlıdır. [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt) [Selçuklular](/tr/detay/selcuklular/llms.txt) döneminden itibaren [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) mutfağında yer aldığı bilinmektedir. [Osmanlı](/tr/detay/osmanlilar/llms.txt) mutfağına girdikten sonra saray sofralarında özel günlerde sıkça sunulmuş ve [halk](/tr/detay/halk-2/llms.txt) arasında da yaygınlaşmıştır. [Osmanlı](/tr/detay/osmanlilar/llms.txt)** **döneminde zerde, düğünler, sünnet törenleri ve dini bayramlar gibi özel günlerde hazırlanan bir tatlıydı. 1492 yılında [II. Bayezid](/tr/detay/bayezid-ii/llms.txt) tarafından yazılan bir vakfiyede, [Tokat](/tr/detay/tokat-il-7/llms.txt)’taki **Gülbahar Hatun İmareti**’nde her cuma günü halka zerde ikram edilmesi hükme bağlanmıştı. [Kanuni Sultan Süleyman](/tr/detay/kanuni-sultan-suleyman-camii/llms.txt)’ın oğulları [Bayezid](/tr/detay/bayezid-ii/llms.txt) ve** Cihangir**’in sünnet düğünlerinde de bu tatlının sunulduğu bilinmektedir. [Evliya Çelebi](/tr/detay/evliya-celebi-2/llms.txt)** **[Seyahatname](/tr/detay/seyahatname-2/llms.txt)si'nde de zerdeye dair birçok referans bulunur. Seyyah, özellikle **Beypazarı** ve [Diyarbakır](/tr/detay/diyarbakir-il-9/llms.txt) kavunlarıyla yapılan kavun zerdelerinin lezzetini övmüştür. Zerde, Anadolu’nun farklı bölgelerinde değişen tariflerle günümüze kadar ulaşmıştır. [Konya](/tr/detay/konya-il-3/llms.txt)’da düğün yemeklerinin yanında pilavla [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) [servis](/tr/detay/servis/llms.txt) edilirken, [Gaziantep](/tr/detay/gaziantep-il-4/llms.txt)’te sütlaçla birleştirilerek "astarlı sütlaç" adıyla bilinen bir tatlıya dönüştürülmüştür. Günümüzde de özellikle [Ramazan](/tr/detay/ramazan-2/llms.txt) ayında, mevlitlerde ve düğünlerde yapılmaya devam eden zerde, [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) mutfağının tarihi miraslarından biri olarak varlığını sürdürmektedir. ### **Zerde Tarifi** ##### **Malzemeler** - 1 su bardağı baldo pirinç - 8 su bardağı su - 2 su bardağı toz şeker - 1 çorba kaşığı safran (veya 1 çay kaşığı zerdeçal) - 4 çorba kaşığı patates nişastası - 1 su bardağı gül suyu - 2 çorba kaşığı kuş üzümü - 1 çay bardağı çam fıstığı veya fındık (isteğe bağlı) ##### **Yapılışı** Zerde yapımına başlamadan önce safran bir miktar [gül](/tr/detay/gul-2/llms.txt) suyu içinde bekletilir. Bu işlem, safranın rengini daha iyi salmasını sağlar ve tatlıya kendine özgü aromasını kazandırır. Pirinç iyice yıkanıp bol suyla tencereye alınarak yumuşayana kadar haşlanır. Pirinçler tamamen piştikten sonra [toz](/tr/detay/toz-691209/llms.txt) şeker eklenir ve [karışım](/tr/detay/karisim-748183/llms.txt) birkaç [dakika](/tr/detay/dakika-3/llms.txt) daha kaynatılır. Daha sonra gül suyuyla bekletilen safran suyu süzülerek tencereye eklenir, ardından tatlının rengine derinlik kazandırmak için zerdeçal ilave edilir. Kuş üzümü de eklenerek tatlıya hafif ekşimsi bir tat katılır. Bu aşamada, [patates](/tr/detay/patates-748590/llms.txt) nişastası bir miktar su ile çözülerek yavaş yavaş tencereye dökülür. Sürekli karıştırılarak kıvam alması sağlanır. Kaynama işlemi tamamlandıktan sonra ocaktan alınan zerde kaselere paylaştırılır. Soğuduktan sonra üzeri çam fıstığı, [fındık](/tr/detay/findik-748940/llms.txt) veya Hindistan cevizi ile süslenerek servise hazır hale getirilir. Geleneksel olarak düğün yemeklerinde, mevlitlerde ve Ramazan ayında sıkça yapılan zerde, ılık ya da soğuk olarak sunulabilir ve hafif yapısıyla ferahlatıcı bir alternatif oluşturur. ## Academic Sources and References 1. “Zerde”. Nişanyan Sözlük, erişim 24 Mart 2025. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/zerde T.C. Ankara Valiliği. “Pişmaniye.” T.C. Kocaeli Valiliği. Son erişim: 24 Mart 2025. http://www.ankara.gov.tr/zerde TRT Haber. “Tokat’ta unutulmuş 532 yıllık Osmanlı geleneği yeniden hayat bulacak.” TRT Haber Web Sitesi. Son erişim: 24 Mart 2025. Erişim adresi.İlan, Mehmet. Pamukoğlu, Ahmet. Öztaylan, Saba. Güney, Servet. "KAVUN SUYU VE KAVUN SÜBYESİNDEN ÜRÜN GELİŞTİRİLMESİ VE DUYUSAL DEĞERLENDİRMESİ." Sosyal Bilimler Dergisi / The Journal of Social Sciences, 11, no. 68 (2024): 108-120. DOI:http://dx.doi.org/10.29228/SOBIDER.74250Gaziantep Büyükşehir Belediyesi. “GAZİANTEP SÜTLÜ ZERDESİ / GAZİANTEP ASTARLI SÜTLACI.” Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Web Sitesi. Son erişim: 24 Mart 2025. https://ci.gaziantep.bel.tr/Urunler/gaziantep-sutlu-zerdesi-gaziantep-astarli-sutlaci-1022 Türkiye Kültür Portalı. “KONYA ZERDESİ.” Türkiye Kültür Portalı Web Sitesi. Son erişim: 24 Mart 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/portal/konya-zerdesi T.C. Süleymanpaşa Belediyesi. “GAZİANTEP SÜTLÜ ZERDESİ / GAZİANTEP ASTARLI SÜTLACI.” Süleymanpaşa Belediyesi Web Sitesi. Son erişim: 24 Mart 2025. https://www.suleymanpasa.bel.tr/bilgi/Zerde--255