--- title: Zelve Açık Hava Müzesi slug: zelve-acik-hava-muzesi-9da0d url: /detay/zelve-acik-hava-muzesi-9da0d type: article language: Türkçe entity: primary: Zelve Açık Hava Müzesi type: article disambiguation: Kapadokya'nın Zelve Açık Hava Müzesi: Tarihi kaya oymaları ve peribacalarıyla büyüleyici bir yer. categories: - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Coğrafya slug: cografya-2 url: /kategori/cografya-2 tags: - Tarihî Sit Alanı - Zelve - Kapadokya - UNESCO - Peribacaları author: Melike Saraç created_at: 2025-05-14T22:33:27.327303+03:00 updated_at: 2025-05-15T16:59:22.374872+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/14/JsLVoRs5JF155Tc5I5z7SBMwqH9jwVz9.jpg --- # Zelve Açık Hava Müzesi ## KURE Information Cards ![05_2022_22052022_zelve3_.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/14/XNLHoacn5sJS8GLHx6eiVEXp6f1UEw6C.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Tarih(Metin) | 9. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar aktif yerleşim alanı (özellikle Bizans ve Selçuklu dönemi) | | Yerleşim Tarihi | 1950’lere kadar köy olarak kullanılmış, 1952'de tehlike nedeniyle tahliye edilmiştir. | | Dikkat Çeken Yapılar | Balıklı Kilise Üzümlü Kilise Geyikli Kilise | | Konum | Nevşehir ili,Zelve Vadisi – Paşabağları Mevkii,Avanos ilçesi | ## Article Content **Zelve Açık Hava Müzesi**, Türkiye’nin [Nevşehir](/tr/detay/nevsehir-8260c/llms.txt) ili [Avanos](/tr/detay/avanos-ilce-2a2de/llms.txt) ilçesi sınırları içerisinde yer alan ve [Kapadokya](/tr/detay/kapadokya-daf35/llms.txt) bölgesinin en eski yerleşimlerinden biri olan tarihî ve arkeolojik sit alanıdır. Göreme-Avanos karayolunun yaklaşık 2 km doğusunda, Aktepe’nin kuzey yamacında yer alır. Üç ayrı vadiden oluşan bölge, kaya oyma mimarisi, [peribacaları](/tr/detay/kapadokya-peri-bacalari-edee3/llms.txt) oluşumları ve Hristiyanlık tarihi açısından büyük öneme sahiptir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/11/zelve-acik-hava-muzesi-9da0d-thumbs_b_c_599d964db3f51d0aeb402b45ec4dbaf7.jpg) *Zelve Açık Hava Müzesi- Anadolu Ajansı* #### **Tarihçe** Zelve Vadisi’nin yerleşim geçmişi Bizans Dönemi’ne, özellikle Hristiyanlığın erken dönemlerine kadar uzanır. IX. yüzyıldan itibaren, Hristiyan keşişler ve rahipler için önemli bir dini merkez haline gelmiştir. İkonoklazma Dönemi (728–842) öncesinde yapılmış [Balıklı, Üzümlü ve Geyikli kiliseleri](/tr/detay/zelve-open-air-museum-619b2/llms.txt), bu dönemin sanat ve mimarisine dair erken örnekler arasında yer alır. Zelve, aynı zamanda rahiplere yönelik ilk dini eğitimlerin verildiği merkezlerden biri olarak kabul edilmektedir. Bölge, 1950’li yıllara kadar bir köy yerleşimi olarak kullanılmış; ancak kaya düşmeleri ve erozyon tehlikesi nedeniyle 1952 yılında boşaltılmıştır. Yerleşimciler, vadinin yaklaşık 2 km kuzeyinde kurulan Aktepe Köyü’ne taşınmıştır. Zelve, 1967 yılında “açık hava müzesi” statüsüne kavuşarak koruma altına alınmıştır. #### **Fiziksel Yapı ve Özellikler** Zelve Açık Hava Müzesi; konut, kilise, manastır, cami, güvercinlik, değirmen ve erzak depoları gibi çok sayıda kaya oyma yapıdan oluşur. Vadinin özellikle 1. ve 2. bölümleri dini yapılar açısından zenginken, 3. vadide cami ve manastır gibi İslam ve Hristiyanlık yapılarını bir arada görmek mümkündür. Bu yönüyle Zelve, çok dinli ve çok kültürlü bir yaşam alanının izlerini taşır. Doğal oluşumlar bakımından bölge, volkanik tüflerin erozyon sonucu şekillenmesiyle meydana gelmiş peribacaları ve kırgıbayır (badlands) formasyonları ile dikkat çeker. Kapadokya’nın genel jeolojik yapısıyla uyumlu olarak Zelve’deki tüfler, kolay işlenebilir nitelikte olduğundan, yerleşimciler tarafından oyularak çeşitli amaçlarla kullanılmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/11/zelve-acik-hava-muzesi-9da0d-SP_749c04cc-35b0-473f-8276-0dda78c0b3be.jpg) *Zelve Açık Hava Müzesi-Müze Kart* #### **Koruma Statüsü ve Önemi** Zelve Açık Hava Müzesi, 1985 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası Listesi’ne alınan **“Göreme Milli Parkı ve Kapadokya Kayalık Alanları”** kapsamında yer almaktadır. Hem doğal hem de kültürel miras değeri taşıması nedeniyle “karma miras” statüsündedir. Müze, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı olarak faaliyet göstermekte olup, bölgedeki arkeolojik ve etnografik değerlerin korunması, sergilenmesi ve tanıtılması açısından önemli bir rol üstlenmektedir. ## Academic Sources and References 1. Anadolu Ajansı. "Zelve Açık Hava Müzesi turistleri tarihte yolculuğa çıkarıyor." Anadolu Ajansı, 2 Haziran 2022. https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/zelve-acik-hava-muzesi-turistleri-tarihte-yolculuga-cikariyor/2594470. Erişim tarihi 14 Mayıs 2025. 2. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. "Zelve - Paşabağlar Örenyeri." Müze Kart. https://muze.gov.tr/muze-detay?DistId=ZPO&SectionId=ZPO01. Erişim tarihi 14 Mayıs 2025. 3. Turkish Museums. "Nevşehir Zelve-Paşabağları Örenyeri." Turkish Museums. https://www.turkishmuseums.com/museum/detail/2211-nevsehir-zelve-pasabaglari-orenyeri/2211/1. Erişim tarihi 14 Mayıs 2025. 4. Şenay Güngör. "Koruma Statülerinin Koruma-Kullanma Dengesine Etkisi: Zelve Açık Hava Müzesi (Nevşehir/Avanos) / The Effect of Protection Statuses on Protection-Use Balance: The Case of Zelve Open Air Museum (Nevşehir/Avanos)." Gaziantep University Journal of Social Sciences 15, no. 1 (2016): 205–223. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/223117. Erişim tarihi 14 Mayıs 2025.