--- title: Yeme Bozuklukları slug: yeme-bozukluklari-748492 url: /detay/yeme-bozukluklari-748492 type: article language: Türkçe entity: primary: Yeme Bozuklukları type: article disambiguation: Yeme bozuklukları: Anoreksiya, bulimia, tıkınırcasına yeme ve tedavi hakkında bilgi edinin. categories: - name: Sağlık Ve Tıp slug: saglik-ve-tip url: /kategori/saglik-ve-tip - name: Psikoloji slug: psikoloji url: /kategori/psikoloji tags: - Tıkınırcasına Yeme - Bulimiya Nervoza - Psikolojik Sağlık - Bulimia Nervoza - Yeme bozuklukları - Anoreksiya nervoza author: Esra Can created_at: 2025-03-11T14:29:32.020856+03:00 updated_at: 2025-04-17T11:16:50.580115+03:00 --- # Yeme Bozuklukları ## Article Content Yeme bozuklukları, yeme davranışlarında ciddi ve sürekli bozulmalarla [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt), bu davranışlara bağlı olarak rahatsız edici düşünceler ve duygularla karakterize edilen psikiyatrik durumlardır. Bireylerin fiziksel, psikolojik ve sosyal işlevleri etkileyebilecek kadar ciddi olabilir. Bu bozukluklar, **anoreksiya nervoza, bulimia nervoza, tıkınırcasına yeme bozukluğu, kaçıngan/kısıtlayıcı gıda alım bozukluğu (ARFID) ve diğer belirli beslenme ve yeme bozuklukları (OSFED) **[gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) çeşitli türlere ayrılmaktadır. Yeme bozuklukları, [dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) nüfusunun yaklaşık %5'ini etkilemekte ve genellikle ergenlik dönemi ile genç yetişkinlik döneminde gelişmektedir. [Anoreksiya nervoza](/tr/detay/anoreksiya-nervoza-751448/llms.txt) ve bulimia nervoza gibi bozukluklar, her [yaş](/tr/detay/yas-3/llms.txt) grubunda ve cinsiyette görülmekle birlikte kadınlarda daha yaygındır. Yeme bozuklukları sıklıkla gıda, kilo, vücut şekli hakkında obsesif düşünceler ve belirli yiyeceklerin tüketiminin sonuçları konusunda kaygılarla ilişkilidir. Bu durumlar, aşırı yemek yeme, belirli yiyeceklerden kaçınma, kusma veya müshil kullanımı ile arınma gibi sağlıksız davranışlarla kendini gösterebilir. Zamanla, bu problemli davranışlar [bağımlılık](/tr/detay/bagimlilik-3/llms.txt) düzeyinee ulaşabilir. Yeme bozuklukları, genellikle ruhsal sağlık sorunlarıyla birlikte görülür. En [yaygın](/tr/detay/yaygin-748456/llms.txt) eşlik eden psikiyatrik bozukluklar arasında [duygu](/tr/detay/duygu-3/llms.txt) [durum](/tr/detay/durum-5/llms.txt) bozuklukları, [anksiyete](/tr/detay/anksiyete-750729/llms.txt) bozuklukları, obsesif-kompulsif bozukluk ve alkol ve [madde](/tr/detay/madde-2/llms.txt) kullanımı bozuklukları bulunmaktadır. Yeme bozukluklarının [genetik](/tr/detay/genetik-748095/llms.txt) ve kalıtımsal aktarımı riskine dair araştırmalar mevcuttur. Bununla birlikte, yeme bozuklukları ailesinde bu tür bozukluklar bulunmayan kişilerde de ortaya çıkabilir. Tedavi sürecinde ise psikolojik, davranışsal, beslenme ve tıbbi komplikasyonların yönetilmesini içerir. Tedavi, [kalp](/tr/detay/kalp-749133/llms.txt) ve sindirim sistemi problemleri gibi [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) süreli sağlık sorunlarını da kapsayabilir. Tedavi sürecine karşı ambivalans, tedaviye reddiye veya yeme alışkanlıklarını değiştirme konusunda [kaygı](/tr/detay/kaygi-748459/llms.txt) gibi zorluklarla karşılaşılabilse de doğru tıbbi müdahale ile bireyler sağlıklı yeme alışkanlıklarını geri kazanabilir ve psikolojik sağlıklarını iyileştirebilirler. ### **Yeme Bozukluğu Türleri** #### **Anoreksiya Nervoza** Anoreksiya nervoza, kendi bedenini aşırı şekilde zayıf görmek ve bu algıya dayalı olarak kilo almaktan korkma ile karakterize edilen bir psikiyatrik hastalıktır. Bu bozukluk, genellikle sağlığı tehdit edecek ölçüde zayıflamaya [yol](/tr/detay/yol-3/llms.txt) açar ve hastanın [ölüm](/tr/detay/olum-2/llms.txt) oranı, opioid bağımlılığı dışındaki diğer psikiyatrik hastalıklarla kıyaslandığında en yüksek olanıdır. Anoreksiya nervozada [beden](/tr/detay/beden-2/llms.txt) kütle indeksi (BMI) genellikle 18.5'in altındadır. Belirtileri arasında yoğun diyet yapma, aşırı egzersiz ve yemek yedikten sonra kusma ya da müshil kullanma gibi sağlıksız davranışlar bulunur. Anoreksiya nervoza, iki [ana](/tr/detay/ana-751169/llms.txt) alt tipe ayrılabilir: 1. **Kısıtlama Tipi**: Bu tipte olan bireyler, diyet yapma, uzun süreci aç kalma veya aşırı egzersiz ile kilo kaybederler. 2. **Tıkınırcasına Yeme/Arındırma Tipi**: Bu kişiler, [zaman](/tr/detay/zaman-2/llms.txt) zaman tıkınırcasına yemek [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) ve ardından bu yediklerini kusma veya müshil kullanma gibi midesini boşaltma davranışlarına başvururlar. Anoreksiya nervozanın fiziksel ve psikolojik etkileri çok geniştir. Açlık nedeniyle menstrüel döngü kesilebilir, aşırı egzersiz ve yetersiz beslenme [kas](/tr/detay/kas-750484/llms.txt) kaybına, kemik erimesine (osteoporoz) ve kalp ritmi bozukluklarına yol açabilir. [Depresyon](/tr/detay/depresyon-2/llms.txt), kaygı, sinirlilik ve konsantrasyon güçlükleri de sık görülen psikolojik semptomlar arasında yer alır. Tedavi edilmezse kalp sorunları, böbrek problemleri veya nöbetlere yol açabilecek ciddi tıbbi komplikasyonlarla sonuçlanabilir. Anoreksiya nervozanın tedavisinde, bireylerin sağlıklı yeme alışkanlıklarını yeniden kazanmaları ve kilo kontrol davranışlarını normalize etmeleri amaçlanır. Tedavi planları, psikolojik ve tıbbi değerlendirmeleri içermeli ve beslenme eğitimi ile yeme kaygılarının üstesinden gelmeyi hedeflemelidir. #### **Bulimia Nervoza** Bulimia nervoza, aşırı yeme atakları ve ardından bu gıdaların dışarı atılması (kusma) davranışlarıyla karakterize edilen bir yeme bozukluğudur. Bulimia nervozada, bireyler genellikle zayıf bir [bedene](/tr/detay/bedene/llms.txt) sahip olma arzusuyla, tıpkı anoreksiya nervozada olduğu gibi, yedikleri kalori miktarını kontrol etmeye çalışırlar. Ancak, anoreksiya nervozadan farklı olarak, genellikle normal veya hafif kilolu bir bedene sahiptirler. Yemek yedikten sonra, kalori etkilerini [yok](/tr/detay/yok-749611/llms.txt) etmek için kusma, müshil veya diüretik ilaçlar kullanma gibi bilinçsiz davranışlara başvururlar. Bulimia nervoza hastalarının aşırı yeme atakları, kontrol kaybı duygusuyla ilişkilidir. Yiyecekler hızlıca yenir, çoğu zaman doygunluğun ötesine geçilerek mideyi rahatsız edecek şekilde fazla yemek tüketilir. Bu davranışları genellikle gizlidir ve kişi kendisini utanç içinde hissedebilir. Aşırı yemek yedikten sonra ise çeşitli "[telafi](/tr/detay/telafi/llms.txt) edici davranışlar" sergilenir. Bu davranışlar, kilo alımını önlemek amacıyla kusma, uzun sürekli aç kalma, aşırı egzersiz yapma veya laksatif kullanımı gibi agresif yöntemleri içerebilir. Bulimia nervozanın fiziksel etkileri şunları içerebilir: - Sürekli boğaz ağrısı - Ağız içi dokularında [erozyon](/tr/detay/erozyon-2/llms.txt), [diş](/tr/detay/dis-748777/llms.txt) minesinin aşınması - Tükürük bezlerinde şişlik - [Mide](/tr/detay/mide-3/llms.txt) yanması ve gastroözofageal reflü - Laksatif veya diüretik ilaç kullanımına bağlı sağlık sorunları - Aşırı arındırma nedeniyle dehidratasyon ve bayılma gibi durumlar - Potansiyel olarak tehlikeli kalp ritmi bozuklukları, özofagus yırtılmaları veya mide yırtılması gibi yaşamı tehdit eden komplikasyonlar Bulimia nervoza tedavisinde, [bilişsel davranışçı terapi](/tr/detay/bilissel-davranisci-terapi-3/llms.txt) (CBT) yöntemleri ile gerekli durumlarda ilaçlar kullanılabilmektedir. #### **Tıkınırcasına Yeme Bozukluğu** Tıkınırcasına yeme bozukluğu (binge eating disorder), bulimia nervoza ile benzer şekilde, bireylerin büyük miktarlarda gıda tükettiği ve yediklerine karşı kontrol kaybı yaşadığı yeme ataklarıyla karakterizedir. Ancak bulimia nervozanın aksine, tıkınırcasına yeme bozukluğu olan bireyler, yedikleri yiyecekleri telafi etmek için kusma, egzersiz yapma veya müshil kullanma gibi davranışlar göstermezler. Aynı zamanda obezite, [diyabet](/tr/detay/diyabet-3/llms.txt), hipertansiyon ve kardiyovasküler hastalıklar gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Tıkınırcasına yeme bozukluğu tanısı koyulabilmesi için, bireyin üç [ay](/tr/detay/ay-2/llms.txt) boyunca yemek yeme davranışlarını kontrol edemediği aşağıdaki davranışlardan en az üç tanesine sahip olması gerekmektedir: - Normalden daha [hızlı](/tr/detay/hizli/llms.txt) yemek yeme - Rahatsız edici bir şekilde doyana kadar yemek yeme - Aç olmadan büyük miktarlarda yiyecek tüketme - Yedikleri nedeniyle utanma duygusuyla yalnız yemek yeme - Yeme atağından sonra kendini iğrenmiş, [depresif](/tr/detay/depresif/llms.txt) veya suçlu hissetme Tıkınırcasına yeme bozukluğunun tedavisinde kullaılan yöntemler arasında bilişsel davranışçı terapi ve ilaçlar tedavisi yer almaktadır. ### **Yeme Bozukluklarının Nedenleri** Yeme bozuklukları için tek bir [özgün](/tr/detay/ozgun-750487/llms.txt) neden belirlenmiş değildir. Ancak, bu hastalıkların gelişiminde birden fazla biyolojik, psikolojik ve sosyal faktörün etkili olduğu düşünülmektedir. **Ergenlik ve Psikolojik Faktörler:** Anoreksiya nervozanın başlangıç yaşı genellikle ergenlik dönemi ile çakışır. Bu dönemde yaşanan fizyolojik değişiklikler, bedensel algının ve kimlik arayışının [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) olduğu bir süreçtir. Bu nedenle, ergenlik değişimlerine uyum sağlama güçlüğü, hastalığın gelişmesinde önemli bir rol oynayabilir. Ergenlik dönemindeki bireyler, bedenlerini ve kimliklerini anlamada zorluk yaşayarak, dış görünüşlerine aşırı odaklanabilir ve bu da yeme bozukluklarına yol açabilir. **Kadınlık Psikolojisi:** Yeme bozukluklarının kadınlarda daha yaygın görülmesi, kadınlık psikolojisinin bu hastalıkların gelişiminde etkili olduğunu düşündürmektedir. Toplumdaki güzellik anlayışları, beden imajı üzerindeki baskılar ve zayıflığa verilen önemin, kadınlarda yeme bozukluklarına neden olabilecek psikolojik stresleri artırdığı ileri sürülmektedir. **Sosyal Değişimler:** Sosyal faktörler, özellikle bulimia nervoza gibi bozuklukların gelişiminde etkili olabilir. Medyanın ve toplumun güzellik standartları, bireylerin bedenleriyle ilgili olumsuz düşünceler geliştirmelerine yol açabilir. [Sosyal çevre](/tr/detay/sosyal-cevre-41caf/llms.txt), arkadaş ilişkileri, aile dinamikleri ve toplumsal baskılar da bu hastalıkların oluşumunda önemli bir rol oynar. ## Academic Sources and References 1. American Psychiatric Association. "Eating Disorders." American Psychiatric Association. Erişim: 11 Mart 2025. https://www.psychiatry.org/patients-families/eating-disorders.National Institute of Mental Health. "What Are Common Types of Eating Disorders?" National Institute of Mental Health. Son güncelleme: Mayıs 2021. Erişim: 11 Mart 2025. https://www.nimh.nih.gov/health/publications/what-are-common-types-of-eating-disorders.NHS. "Eating Disorders." NHS. Erişim: 11 Mart 2025. https://www.nhs.uk/mental-health/feelings-symptoms-behaviours/behaviours/eating-disorders/overview/.Türk Psikiyatri Derneği. "Yeme Bozuklukları." Türk Psikiyatri Derneği. Erişim: 11 Mart 2025. https://psikiyatri.org.tr/halka-yonelik/32/yeme-bozukluklari.