--- title: Yarımburgaz Mağarası slug: yarimburgaz-magarasi-f784e url: /detay/yarimburgaz-magarasi-f784e type: article language: Türkçe entity: primary: Yarımburgaz Mağarası type: article disambiguation: İstanbul'daki Yarımburgaz Mağarası: Avrupa'nın en eski yerleşimlerinden biri, arkeolojik ve jeolojik zenginlik. categories: - name: Jeoloji Ve Yeryüzü Bilimleri slug: jeoloji-ve-yeryuzu-bilimleri url: /kategori/jeoloji-ve-yeryuzu-bilimleri - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Arkeoloji slug: arkeoloji url: /kategori/arkeoloji tags: - Jeoarkeoloji - Yarımburgaz Mağarası - Kültürel miras - Arkeolojik sit - Alt Paleolitik author: Hüseyin Gürer created_at: 2025-07-04T14:01:33.948226+03:00 updated_at: 2025-07-18T15:41:34.400573+03:00 --- # Yarımburgaz Mağarası ## KURE Information Cards ![3.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/07/09/IhbqqHxZtXIssx24S8vnLTH3jfgCUTpE.jpg) *Yarımburgaz Mağaraları* | Field | Value | |-------|-------| | Dönem(ler) | Alt Paleolitik – Bizans | | Koordinat(lar) | Küçükçekmece Gölü’nün Yaklaşık 2.5 km Kuzeyinde | | Önemi | Türkiye ve Avrupa’nın En Eski Yerleşim Yerlerinden Biri | | Sit Statüsü | 1. Derece Arkeolojik ve Doğal Sit Alanı (2001) | | Yer(ler) | Altınşehir,Türkiye,İstanbul,Başakşehir | ## Article Content **Yarımburgaz Mağarası**, İstanbul’un Başakşehir ilçesine bağlı Altınşehir Mahallesi’nin kuzeyinde, [Küçükçekmece Gölü](/tr/detay/kucukcekmece-golu-f171a/llms.txt)’nün yaklaşık 2,5 km kuzeyinde yer alan doğal bir mağaradır. Tarih öncesi dönemlerden Bizans’a kadar kesintisiz kullanım izleri taşıyan mağara, hem **arkeolojik hem de jeolojik** açıdan Türkiye'nin en önemli kültürel miras alanlarından biridir. Avrupa kıtasındaki en eski insan yerleşimlerinden biri olarak kabul edilmektedir. ### **Fiziksel Yapı ve Jeolojik Özellikler** [Yarımburgaz Mağarası](/tr/detay/yarimburgaz-cave-292c4/llms.txt), **Orta Eosen dönemine** ait fosilli kalker (kireçtaşı) oluşumları içinde, karstik süreçlerle şekillenmiş olup iki ana bölümden oluşur: - **Yukarı Mağara (B Galerisi):** Yaklaşık 52 metre uzunluğunda, 15 metreye ulaşan tavan yüksekliğine sahiptir. - **Aşağı Mağara (A Galerisi):** Yaklaşık 700 metre uzunluğunda, dar koridorlardan geniş salonlara açılan, daha derin ve araştırmaların ağırlıkla yürütüldüğü bölümdür. Mağara, **Altınşehir formasyonu** içinde yer almakta olup [jeolojik](/tr/detay/jeolojik-zamanlar-d5b20/llms.txt) olarak zengin bir çevrede konumlanmıştır. Önünden geçen **Sazlıdere** (antik adıyla **Bathynias**) ve yakın çevresindeki tatlı ve tuzlu su kaynakları, mağaranın tarih boyunca yaşam alanı olarak tercih edilmesini sağlamıştır. ### **Araştırma Tarihçesi** - **1869–70:** Jeolog Miralay Abdullah Bey tarafından bilim dünyasına tanıtılmıştır. - **1959–1965:** Şevket Aziz Kansu ve İsmail Kılıç Kökten öncülüğünde ilk arkeolojik kazılar gerçekleştirilmiştir. - **1986–1990:** İstanbul Üniversitesi ve University of California, Berkeley iş birliğinde Prof. Dr. Güven Arsebük, Prof. Dr. Mihriban Özbaşaran ve Prof. Dr. F. Clark Howell gibi uzmanların katılımıyla modern kazılar yapılmış; mağaranın Paleolitik geçmişi bilimsel olarak belgelenmiştir. - **2007–Günümüz:** İstanbul Tarihöncesi Araştırmaları (İTA) Projesi kapsamında uluslararası disiplinler arası çalışmalar yürütülmektedir. ### **Arkeolojik Bulgular ve Katmanlar** Kazılar sonucunda mağarada **Alt Paleolitik Çağ’dan Bizans Dönemi’ne** kadar uzanan **tabakalı kültürel dolgu** tespit edilmiştir. Katmanlar yaklaşık olarak bu şekilde kronolojik olarak sıralanabilir: | TABAKA | DÖNEM | ÖZELLİKLER | | 12-15 | Alt(yaklaşık 600.000 yıl önce) | Satır, kıyıcı ve çaytaşı aletler; yontmataş endüstrisi | | 11-8 | Orta Paleolitik | Kuvarsit ve çakmaktaşı yongalar | | 7-6 | Üst Paleolitik–Epipaleolitik | Avcı-toplayıcı yaşam izleri | | 5 | Neolitik (M.Ö. 6300–4300) | İlk tarımsal faaliyetler; kült yeri işlevi | | 4-2 | Kalkolitik (M.Ö. 4300–3200) | Çanak çömlek buluntuları | | 1 | Manastır kompleksi, mimari izler ve nişler | ### **Paleontolojik ve Arkeozoolojik Veriler** Mağarada özellikle Alt ve Orta Pleistosen tabakalarında çok sayıda hayvan kalıntısı bulunmuştur: - **Ursus deningeri** (mağara ayısı) kemikleri yoğunluktadır. - Ayrıca sırtlan, yaban domuzu, geyik, kurt, kedigiller, kuşlar ve balık türleri belgelenmiştir. - Mağara hem insanlar hem de hayvanlar tarafından dönüşümlü olarak barınak/in olarak kullanılmıştır. ### **Kültürel ve Dini Kullanım** - **Neolitik Çağ:** Mağara muhtemelen kült faaliyetler için kullanılmıştır. - **Bizans Dönemi:** Mağara bir **manastır kompleksi** haline getirilmiş, duvarlar mermerle kaplanmış, nişler ve apsisler oyulmuş, ikinci kat eklenmiştir. Bu dönemden kalan mimari izler mağara içinde hâlen görülmektedir. ### **Jeoarkeolojik ve İklimsel Önemi** Yarımburgaz Mağarası, 4. zaman boyunca iklimsel değişimleri ve Marmara Havzası’nın jeolojik evrimini belgeleyen önemli bir alandır. Soğuk-kurak, sıcak-yağışlı gibi farklı iklimsel evreler mağara dolgularında izlenebilmiştir. Bu yönüyle Yarımburgaz, Türkiye’nin en önemli [jeoarkeoloji](/tr/detay/arkeoloji-e9b35/llms.txt) laboratuvarlarından biri olarak değerlendirilir. ### **Koruma ve Tehditler** - 2001 yılında** 1. derece arkeolojik ve doğal sit alanı** ilan edilmiştir. - Mağara son yıllarda tahribatlara maruz kalmıştır. Duvarlarda sahte tarih öncesi resimler, kaçak kazılar, duvar oymaları ve ateş izleri gözlemlenmiştir. - İstanbul Tarihöncesi Projesi kapsamında bu tahribatlar belgelenmiş ve Kültür ve Turizm Bakanlığı’na raporlanmıştır. ## Academic Sources and References 1. T.C. Başakşehir Kaymakamlığı. "Yarımburgaz Mağaraları." Erişim tarihi: 18 Temmuz 2025. http://www.basaksehir.gov.tr/yarimburgaz-magarasi-09-04-2012 2. Aydıngün, Şengül G. "Yarımburgaz Mağarası’nda Son Durum." Arkeoloji ve Sanat. S. 152. (2016): 217-230. Erişim tarihi: 9 Temmuz 2025. https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/52461823/yarimburgaz\_magarasinda\_son\_durum-libre.pdf.Arsebük, Güven. “Pleistosen Arkeolojisi ile İlgili Son Çalışmalara 1997 Gözüyle Özet Bir Bakış: Yarımburgaz Mağarası.” TÜBA-AR, no. 1 (1998): 9–26. Erişim tarihi: 9 Temmuz 2025. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tubaar/issue/61830/925376.Arsebük, Güven, F. Clark Howell ve Mihriban Özbaşaran. "Yarımburgaz 1990." XIII. Kazı Sonuçları Toplantısı I. 1988–1990. Erişim tarihi: 9 Temmuz 2025. Erişim adresi: http://www.kulturvarliklari.gov.tr/sempozyum\_pdf/kazilar/13\_kazi\_1.pdf. Küçükçekmece Belediyesi. Küçükçekmece Kültür Varlıkları Envanteri. İstanbul: Küçükçekmece Belediyesi Yayınları, 2022. Erişim tarihi: 9 Temmuz 2025. Erişim adresi: https://kucukcekmece.istanbul/Content/dosya/31990/kckvenvanteriweb-51491-2988854.pdf.