--- title: Yalıçapkını (Alcedo Atthis) slug: yalicapkini-alcedo-atthis-f9bf6 url: /detay/yalicapkini-alcedo-atthis-f9bf6 type: article language: Türkçe entity: primary: Yalıçapkını (Alcedo Atthis) type: article disambiguation: Yalıçapkını (Alcedo atthis): Parlak mavi-turuncu kuş. Nehir-göl kuşu, balık avcısı. Türkiye'de yaygın. categories: - name: Ekoloji, Botanik Ve Zooloji slug: ekoloji-botanik-ve-zooloji url: /kategori/ekoloji-botanik-ve-zooloji tags: - Yalıçapkını - Hedef - Dalış - kuş author: Selman Niyazi Keleş created_at: 2025-04-18T11:41:22.950836+03:00 updated_at: 2025-04-20T00:33:48.840095+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/18/EhKJQ7TAtEoM7dZMRAACvCfvh1RrGvL4.jpeg --- # Yalıçapkını (Alcedo Atthis) ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Yalıçapkını (Alcedo Atthis) ![bayagi_yalicapkiniguncel_5.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/18/daBZsKKrbSXqCddFCOqurV8T2SayModx.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Takım(lar) | Coraciiformes | | Familya(lar) | Alcedinidae | | Alem(ler) | Animalia | | Cins | Alcedo | | Sınıf | Aves | | Şube | Chordata | ## Article Content **Yalıçapkını**, parlak mavi ve turuncu renklere sahip, genellikle [nehir](/tr/detay/nehir-2/llms.txt) ve [göl](/tr/detay/gol-3/llms.txt) kenarlarında yaşayan [küçük](/tr/detay/kucuk-750344/llms.txt) bir kuştur. [Uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) gagasıyla suya dalarak balık avlamasıyla tanınır. ### **Yaşam Alanı ve Dağılımı** Yalıçapkını (*Alcedo atthis*), [Avrupa](/tr/detay/avrupa-2/llms.txt)’dan [Japonya](/tr/detay/japonya-2/llms.txt)’ya kadar uzanan [Asya](/tr/detay/asya-2/llms.txt) kıtasında, Afrika’nın [Sahra](/tr/detay/sahra-2/llms.txt) altı bölgelerinde ve Akdeniz havzası da dahil olmak üzere birçok bölgede yayılış gösteren bir kuş türüdür. Yerleşik ve [göçmen](/tr/detay/gocmen/llms.txt) popülasyonlar arasında farklılıklar bulunur. Güney bölgelerde genellikle yıl boyu kalıcı bireyler gözlenirken, kuzeydeki popülasyonlar [kış](/tr/detay/kis-4/llms.txt) aylarında donmuş [su](/tr/detay/su-4/llms.txt) yüzeylerinden kaçınmak için güneye [göç](/tr/detay/goc-2/llms.txt) eder. Türkiye’de yalıçapkını, sulak alanların bulunduğu kıyı kesimlerinde ve iç bölgelerdeki akarsu, göl ve bataklık çevrelerinde [yaygın](/tr/detay/yaygin-748456/llms.txt) olarak görülür. Bu tür, [tatlı](/tr/detay/tatli-2/llms.txt) su kaynaklarının yanı [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt), özellikle kış aylarında donmayan hafif tuzlu (brakik) sularda da avlanabilir. Yaşam alanları tipik olarak göl, nehir, [dere](/tr/detay/dere-2/llms.txt), bataklık ve kıyı şeritlerinde yoğunlaşır. Bu su kenarları genellikle dik yamaçlı [toprak](/tr/detay/toprak-2/llms.txt) yapılar içermektedir; çünkü yalıçapkınları yuvalarını bu tür zeminlere oydukları tünellerle yapar. ### **Morfolojik Özellikleri ve Tanınması** Yalıçapkını, **parlak renkli tüy yapısı ile tanımlanır**. Sırtı, kanatları ve başı metalik mavi-[yeşil](/tr/detay/yesil-f37b9/llms.txt) renktedir. Karın kısmı ve göz altındaki küçük [bölge](/tr/detay/bolge-2/llms.txt) ise [kestane](/tr/detay/kestane-2/llms.txt) kahverengisine çalan turuncu tonlardadır. Gıdı ve boynun yan kısımlarında beyazlıklar bulunur. Gagası uzun, sivri ve siyah renktedir; erkeklerde tamamen siyah olan [gaga](/tr/detay/gaga-2/llms.txt), dişilerde alt kısımdan kahverengiye çalan bir renge sahiptir. **Tüyleri ışığa bağlı olarak renk tonlarında değişim gösterebilir.** Bacaklar [kısa](/tr/detay/kisa/llms.txt) ve kırmızımsıdır. Kuyrukları kısa, kanat açıklıkları ise ortalama 24–26 cm civarındadır. Ergin bireylerin boyu yaklaşık 17 cm olup, ağırlıkları 26–39 gram arasında değişir. Genç bireyler erginlere kıyasla daha mat ve yeşilimsi renkte olup, ayırt edilmesi mümkündür. ### **Beslenme** Yalıçapkınları, esas olarak balıkla beslenen bir türdür. Avlarını genellikle su yüzeyine [yakın](/tr/detay/yakin-750943/llms.txt) bir noktadan gözleyerek seçerler. Uygun bir [av](/tr/detay/av-3/llms.txt) belirlendiğinde ani bir dalışla suya girerek balığı yakalarlar. Avın kuyruk kısmından tutulması ve gagayla sert bir zemine vurularak etkisiz hale getirilmesi, **yaygın olarak gözlenen davranış biçimidir**. Diyetlerinin %60-67’sini küçük balıklar oluşturur. Ayrıca kabuklu su canlıları, böcekler ve diğer küçük omurgasızlar da beslenme listelerinde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alır. Besin ihtiyacı yüksektir; günlük olarak vücut ağırlıklarının yaklaşık %60’ı kadar yiyecek tüketmeleri gerekir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/18/00rH2ucDuWevAKrEf1rvVeoxKqIH2EKn.jpg) *Yalıçapkını Dalışa Hazırlanırken (Kaynak: TÜBİTAK)* ### **Üreme ve Davranış** Yalıçapkını, üreme döneminde monogam bir [sistem](/tr/detay/sistem-2/llms.txt) izler. [Mart](/tr/detay/mart-749833/llms.txt) ayının sonlarından [Eylül](/tr/detay/eylul-748434/llms.txt) sonuna kadar süren uzun bir üreme dönemi boyunca çiftler, dik yamaçlara yaklaşık 15–30 cm derinliğinde yuvalar oyarak burada kuluçkaya yatar. Ancak bu derinlik bazı durumlarda 1 metreyi aşabilir. [Nisan](/tr/detay/nisan-748390/llms.txt) ve [Ekim](/tr/detay/ekim-748436/llms.txt) ayları arasında gözlenen üreme döngüsü boyunca genellikle iki, bazı koşullarda üç ya da dört kez kuluçkaya yatılabilir. [Slovakya](/tr/detay/slovakya-2/llms.txt)’daki Fodráska bölgesinde yapılan bir çalışmada, aynı çiftin bir sezonda beş defa üreme girişiminde bulunduğu ve üçünde [başarılı](/tr/detay/basarili-751316/llms.txt) olduğu belgelenmiştir. Her yumurtlama döneminde ortalama 6–7 yumurta bırakılır. Kuluçka süresi yaklaşık 18–21 [gün](/tr/detay/gun-4/llms.txt) olup, yumurtaların bakımında her iki ebeveyn de görev alır. Yavruların yuvadan uçma süresi 23–27 gün arasında değişir. Dişi [birey](/tr/detay/birey-2/llms.txt), bazen birinci yuvada yavrular [henüz](/tr/detay/henuz/llms.txt) gelişimini tamamlamadan yeni bir yuvaya yumurta bırakabilirken, erkek yavruların beslenmesini üstlenmeye devam eder. ### **Ekolojik Rol ve Davranışsal Özellikler** Yalıçapkını, **biyolojik indikatör türlerinden biridir**. Tükettikleri küçük balıklar ve sucul omurgasızlar nedeniyle, su kalitesindeki bozulmalar popülasyonlarında [hızlı](/tr/detay/hizli/llms.txt) düşüşlere neden olabilir. Bireyler genellikle yalnız yaşar ve **genellikle kendi yaşam alanını korur**. Bir yalıçapkını, kendi av alanına giren diğer bireyleri gagasını ve tüylerini göstererek ya da fiziksel mücadeleyle uzaklaştırabilir. Avlanma sırasında tüneklerden suya hızlı dalışlar yapar veya uygun dal bulunmazsa havada asılı kalarak av gözlemler. ## Academic Sources and References 1. Animal Diversity Web. “Alcedo atthis (Common Kingfisher).” University of Michigan Museum of Zoology. Erişim 18 Nisan 2025. https://animaldiversity.org/accounts/Alcedo\_atthis/ 2. Rubáčová, Lucia, Pavel Čech, Mária Melišková, and Mária Balážová. “The Length of Breeding Season in Two Populations of the Common Kingfisher (Alcedo atthis).” Sylvia 56 (2020): 39–48. 3. Rubáčová, Lucia, and Mária Melišková. “Extreme Breeding Effort of Common Kingfisher (Alcedo atthis).” Tichodroma 32 (2020): 43–46. https://doi.org/10.31577/tichodroma.2020.32.1 4. TÜBİTAK Bilim Genç. “Yeryüzü: Türkiye’nin Bayağı Yalıçapkını.” bilimgenc.tubitak.gov.tr. Erişim 18 Nisan 2025. https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/yeryuzu-turkiyenin-bayagi-yalicapkini