--- title: Yağ Gülü (Rosa damascena) slug: yag-gulu-rosa-damascena-74acd url: /detay/yag-gulu-rosa-damascena-74acd type: article language: Türkçe entity: primary: Yağ Gülü (Rosa damascena) type: article disambiguation: Yağ gülü (Rosa damascena): Türkiye'nin değerli gül yağı üretimi, botanik özellikleri ve ekonomik önemi. categories: - name: Ekoloji, Botanik Ve Zooloji slug: ekoloji-botanik-ve-zooloji url: /kategori/ekoloji-botanik-ve-zooloji tags: - yağ gülü - Rosa damascena - Gül yağı author: Hatice Ebrar Çamurlu created_at: 2025-08-08T18:20:16.052464+03:00 updated_at: 2025-08-09T23:10:51.290330+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/08/08/amQuOEFhGGFTfoyo1zxmHoeiDmUceSor.png --- # Yağ Gülü (Rosa damascena) ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Yağ Gülü (Rosa damascena) ![ChatGPT Image 7 Ağu 2025 12_30_43.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/08/09/szsBl8m96UT8ZgJvR83aCY4yGgU15VfN.png) *Yapay zeka ile oluşturulmuştur.* | Field | Value | |-------|-------| | Bilimsel Ad(lar) | Rosa damascena Mill | | Aile | Rosaceae | | Üretim Merkezi | Isparta, Türkiye | | Anavatanı | Türkiye | | Kullanım Alanı(ları) | Parfüm,gıda,ilaç,kozmetik | ## Article Content Dünya üzerinde en değerli uçucu yağ kaynaklarından biri olan **yağ gülü (Rosa damascena Mill.)**, hem ekonomik değeri hem de kültürel önemi ile dikkat çeken bir bitki türüdür. Yoğun aromatik kokusu sayesinde **parfümeri, kozmetik, gıda ve ilaç** sektörlerinde yaygın şekilde kullanılmaktadır. Türkiye, özellikle [Isparta](/tr/detay/isparta-368c5/llms.txt) merkezli Göller Yöresi ile bu bitkinin yetiştiriciliğinde ve gül yağı üretiminde **dünya lideri **konumundadır. ### **Botanik Özellikler** #### **Taksonomik Sınıflandırma** [Yağ gülü](/tr/detay/gul-yagi-744126/llms.txt), [Rosaceae](/tr/detay/gulgiller-rosaceae/llms.txt) familyasına ve Rosa cinsine ait bir türdür. Türkiye florasında doğal olarak yetişen **Rosa gallica** ve **Rosa phoenicia** türlerinin doğal melezi olarak kabul edilmektedir. [Rosa damascena](/tr/detay/rose-oil-rosa-damascena-8a228/llms.txt), karakteristik olarak pembe renkli çiçeklere sahip olup, dik ve çalı formundadır. Tohumla çoğalabilse de çoğunlukla kök sürgünleri ve çelikle üretilmektedir. #### **Coğrafi Yayılım** Rosa damascena en çok Türkiye’de, özellikle **Isparta, Burdur, Afyon, Denizli, Konya ve Antalya **çevresinde yetiştirilmektedir. Dünya genelinde Bulgaristan, İran, Hindistan ve Fas gibi ülkelerde de sınırlı ölçüde üretimi yapılmaktadır. ### **Üretim ve Ekonomik Önemi** #### **Türkiye'de Yağ Gülü Üretimi** 1980 yılında yaklaşık 4.870 ton olan Türkiye’nin toplam üretimi, 2009 yılında 10.000 ton seviyesine ulaşmıştır. Türkiye üretiminin yaklaşık %84’ü Isparta’dan sağlanmaktadır. Rosa damascena’dan başta **gül yağı**, **gül konkreti**, **gül absolütü** ve **gül suyu** olmak üzere dört temel ürün elde edilmektedir. Bu ürünler, özellikle parfüm ve kozmetik sektörlerinin ana hammaddesidir. #### **Ticaret ve İhracat** Türkiye’de gül yağı üretiminin tamamına yakını ihraç edilmektedir. İhracatın büyük bölümü Fransa, Almanya, ABD ve İsviçre’ye yapılmaktadır. 2010 yılı itibarıyla Türkiye yaklaşık **10,4 milyon dolarlık gül yağı ihracatı** gerçekleştirmiştir. Ürünlerin pazarlanması, büyük oranda **GÜLBİRLİK** ve özel sektör üzerinden yapılmaktadır. ### **Doku Kültürü Uygulamaları** #### **Mikroçoğaltım Teknikleri** Geleneksel çoğaltma yöntemlerinin (tohum, çelik, kök sürgünü) sınırlılıkları nedeniyle **in vitro mikroçoğaltım** teknikleri ön plana çıkmıştır. Bu yöntemle yıl boyunca çok sayıda bitki bireyi üretmek mümkündür. Rosa damascena’da mikroçoğaltımda **eksplant seçimi**, **besin ortamı tipi**, **hormon kombinasyonları** ve **ortamın fiziksel yapısı** başarıyı etkileyen temel faktörlerdir. #### **Sekonder Metabolit Üretimi** Rosa damascena’dan elde edilen terpenoid bileşikler (citronellol, linalool, geraniol) yüksek ekonomik değere sahiptir. Petal dokularından elde edilen kallus kültürlerinde bu metabolitlerin üretimi kısıtlı düzeyde olmakla birlikte **biyoreaktör sistemleri** ile üretim artırılabilmektedir. #### **Islah Çalışmaları** Islah açısından doku kültürü; hastalıklardan ari bitki üretimi, protoplast füzyonları ve genetik çeşitliliğin korunması gibi farklı yönlerden potansiyel taşır. Ancak Rosa damascena’da bu alandaki çalışmalar sınırlıdır. Melezleme ve protoplast füzyonu gibi teknikler sadece belirli denemeler düzeyindedir. ## Academic Sources and References 1. Örmeci Kart, M. Ç., M. İkiz, and V. Demircan. 2012. “Türkiye’de Yağ Gülü (Rosa damascena) Üretimi ve Ticaretinin Gelişimi.” Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 7 (1): 124–134. Erişim 9 Ağustos 2025. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/308738.Dilmen, R., and N. G. Baydar. 2016. “Yağ Gülü (Rosa damascena Mill.)’nde Doku Kültürü Uygulamaları.” Süleyman Demirel Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 11 (2): 134–141. Erişim 9 Ağustos 2025. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/308629. ## Related Articles - [Isparta Gülü](//detay/isparta-gulu-95846/llms.txt)