--- title: "Woke" ve İptal Kültürü slug: woke-ve-iptal-kulturu url: /detay/woke-ve-iptal-kulturu type: article language: Türkçe entity: primary: "Woke" ve İptal Kültürü type: article disambiguation: "Woke" ve iptal kültürü: Kökeni, evrimi ve sosyal medya etkileri. Tartışmalı kavramların incelenmesi. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur tags: - İptal Kültürü - Woke - Sosyal medya author: Kübra Cin created_at: 2025-01-09T11:05:35.329527+03:00 updated_at: 2025-04-17T13:03:53.496750+03:00 --- # "Woke" ve İptal Kültürü ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: "Woke" ve İptal Kültürü ![woke.webp](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/02/14/bfcwnM2ll9iu1O7melr8wXilspOWj6xw.webp) | Field | Value | |-------|-------| | Toplumsal Etki | Sosyal medya üzerinde iptal kültürü ile bağlantılı hale geldi ve bazı durumlarda bireylerin sert yargılanmasına yol açtı. | | İlk Kullanımı | Woke terimi ilk kez 1868 ABD Başkanlık seçimlerinde Lincoln'ü destekleyen siyahi topluluklar tarafından Awake Club adıyla kullanıldı. | | Açıklama | Woke terimi Amerika'da siyahi toplulukların ırksal adaletsizliğe karşı bilinçli olma çağrısı olarak ortaya çıkmıştır. 2014 yılında Michael Brown olayından sonra sosyal medyada tekrar popüler hale gelmiş ve zamanla farklı kimlik hareketlerinin bir parçası olmuştur. Günümüzde sosyal medyada iptal kültürü (cancel culture) ile ilişkilendirilen bir kavramdır. | ## Article Content ### **"Woke" Kavramının Kökeni ve Evrimi** Amerikan siyasi nüfusunun bir kimlik hareketi olarak ortaya çıkan “Woke” [kelime](/tr/detay/kelime-750412/llms.txt) anlamı olarak uyanık kalmak anlamına gelir. Bilinen ilk kullanımı 1868 yılında [ABD](/tr/detay/abd/llms.txt) Başkanlık seçimlerinde Lincoln’ü destekleyen siyahi kitlenin seçim çalışmalarında halkı “uyanmaya” çağırmak için kurdukları "Awake Club"dır. Takip eden yıllarda bu söylemin siyahilerin, beyazların ırkçı ve ötekileştirici tutumlarına karşı uyanık kalmaları gerektiğini ifade etmek için kullanıldığı görülür. [Zaman](/tr/detay/zaman-2/llms.txt) içinde bu [söylem](/tr/detay/soylem/llms.txt) popülerliğini kaybeder ancak 2014 yılında ABD polisi tarafından öldürülen siyahi genç **Michael Brown** olayını protesto etmek için sosyal medyada **#StayWoke** etiketinin kullanılması ile kaybettiği popülerliğini yeniden kazanır. Tüm dünyada [yankı](/tr/detay/yanki-2/llms.txt) bulan bu olayın geniş kitlelerce tartışılan kamusal bir mesele haline gelmesi, bu terimin kendini [toplum](/tr/detay/toplum-3/llms.txt) içinde marjinalleştiren farklı kimliklerin de kendi kimlik siyasetleri için kullanır hale gelmesine [sebep](/tr/detay/sebep/llms.txt) olmuş ve günümüzün en büyük kamu iletişim alanı olan sosyal medyada gündeme gelen herhangi bir konuda bu kitlenin planlı “iptal hareketlerine” dönüşmüştür. ### **Sosyal Medya ve "Woke" Kültürünün Etkileri** Sosyal medyanın süreci kolaylaştırması, hareketin insanların düşüncelerini ve davranışlarını yargılanma mekanizması [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) işlemeye başlamasına [yol](/tr/detay/yol-3/llms.txt) açmıştır. **2021 yılında**, bir vatandaş, [sosyal medya](/tr/detay/sosyal-medya/llms.txt) hesabında [pandemi](/tr/detay/pandemi-2/llms.txt) sürecinde yaşanan zorlukları mizahi bir dille eleştiren bir paylaşımda bulunmuştu. Paylaşımda, **"Birkaç yıl önce sosyal mesafe, kimseyi tanımadığım için sevdiğim bir şeydi, şimdi ise zorunlu hale geldi!"** gibi bir espri yapmıştı. Bu espri, bazı kullanıcılar tarafından **"pandemiye duyarsızlık"** ve **"hastalığı küçümseme"** olarak algılandı. Paylaşım hızla yayıldı ve sosyal medya kullanıcıları, bu kişinin duyarsızlığını eleştirerek **linç kampanyası** başlattılar. **"Pandemiye saygısızlık"** ve **"toplumun sağlığıyla dalga geçmek"** gibi eleştirilerle, kişi büyük tepkilere maruz kaldı. Bazı kullanıcılar kişisel bilgilerini bulup paylaştı, bazılarının ise ailesine yönelik olumsuz yorumlar yapıldı. Sonuç olarak, vatandaş, [söz](/tr/detay/soz/llms.txt) konusu paylaşım nedeniyle [özür](/tr/detay/ozur/llms.txt) dilemek zorunda kaldı ve sosyal medya hesaplarını gizlemek zorunda kaldı. Eleştirmenler, hareketin insanların hatalarını düzeltmesi ya da iyileştirmesi için alan açmaktan [ziyade](/tr/detay/ziyade/llms.txt), kişisel hataları çok sert bir biçimde yargılamanın önünü açtığını savunmaktadır. Bu [durum](/tr/detay/durum-5/llms.txt), hareketin amacını ve toplumsal faydasını yeniden sorgulamayı gerektiren [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir toplumsal dinamiği göstermektedir. ## Academic Sources and References 1. Fenwick, James. "Woke: Compliment or criticism, it is now fuelling the culture wars." BBC News, 21 Ağustos 2021. Erişim 14 Şubat 2025. https://www.bbc.com/news/uk-politics-58281576.Keçeci, Ömer Ekrem. "Trump's victory and future of woke culture." Daily Sabah, 4 Aralık 2024. Erişim 14 Şubat 2025. https://www.dailysabah.com/opinion/op-ed/trumps-victory-and-future-of-woke-culture.