---
title: Vücuda Odaklı Tekrarlayan Davranışlar
slug: vucuda-odakli-tekrarlayan-davranislar-2
url: /detay/vucuda-odakli-tekrarlayan-davranislar-2
type: article
language: Türkçe
entity:
  primary: Vücuda Odaklı Tekrarlayan Davranışlar
  type: article
  disambiguation: Vücuda Odaklı Tekrarlayan Davranışlar (VOTD): Tırnak yeme, saç koparma gibi davranışların nedenleri, tedavisi ve daha fazlası.
  categories:
    - name: Psikoloji
      slug: psikoloji
      url: /kategori/psikoloji
  tags:
    - Tik
    - Kaygı Bozuklukları
    - VOTD
    - BFRB
    - OKB
    - Psikoloji
    - Anksiyete
author: Seray Öztürk
created_at: 2025-02-27T10:50:19.294098+03:00
updated_at: 2025-04-17T11:40:00.290967+03:00
---

# Vücuda Odaklı Tekrarlayan Davranışlar

<!-- CONTEXT: Article Content for "Vücuda Odaklı Tekrarlayan Davranışlar" -->

## Article Content

Vücuda odaklı tekrarlayan davranışlar (VOTD), bireyin kendi vücuduna [zarar](/tr/detay/zarar-2/llms.txt) verme riski taşıyan veya rahatsızlık oluşturan motor ve bilişsel eylemleri tekrarlaması olarak tanımlanır. Bu davranışlar genellikle [stres](/tr/detay/stres-2/llms.txt), [kaygı](/tr/detay/kaygi-748459/llms.txt), [sıkıntı](/tr/detay/sikinti-750090/llms.txt) ya da odaklanma problemleri ile ilişkilidir ve kontrol edilmesi güç olabilir. Özellikle psikoloji ve [psikiyatri](/tr/detay/psikiyatri-2/llms.txt) alanlarında incelenen bu [durum](/tr/detay/durum-5/llms.txt), obsesif-kompulsif [spektrum](/tr/detay/spektrum-2/llms.txt) bozukluklarıyla yakından bağlantılıdır.

### **Köken ve Tarihsel Arka Plan**

Vücuda odaklı tekrarlayan davranışlar kavramı, özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısında psikiyatri ve psikoloji alanlarında ayrıntılı olarak incelenmeye başlanmıştır. [Batı](/tr/detay/bati-4/llms.txt) literatüründe "Body-Focused Repetitive Behaviors (BFRBs)" olarak bilinen bu [kavram](/tr/detay/kavram-2/llms.txt), obsesif-kompulsif bozukluk (OKB) spektrumunda değerlendirilmekle [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) bazı farklılıklara sahiptir. Trikotillomani ([saç](/tr/detay/sac-3/llms.txt) koparma) ve dermotillomani (deri yolma) [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) durumlar, ilk olarak psikiyatri el kitaplarında tanımlanarak klinik bozukluklar arasına eklenmiştir.

### **Yaygın Vücuda Odaklı Tekrarlayan Davranışlar**

VOTD kapsamında farklı davranışlar [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) almaktadır. En [yaygın](/tr/detay/yaygin-748456/llms.txt) olanlar şu şekildedir:

1. **Tırnak Yeme (Onikofaji):** Stres ve kaygıya bağlı olarak kişinin tırnağını istemsizce kemirmesi veya koparması.
2. **Saç Koparma (Trikotillomani):** Kişinin saçlarını veya vücudunun farklı bölgelerindeki (kaş, kirpik vb.) kılları tekrarlayan ve o bölgede kelliğe sebebiyet verecek şekilde bilinçsizce koparma eylemi.
3. **Deriyi Yolma (Dermotillomani):** Kişinin deri altındaki kabarcıkları, yara izlerini veya sağlıklı deriyi yeni yaralara yol açacak kadar sıklıkla koparma eylemi.
4. **Dış Gıcırdatma (Bruksizm):** Kişinin genellikle uyku esnasında dişleri sıkması veya gıcırdatması.

![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/11/vucuda-odakli-tekrarlayan-davranislar-2-62c88beaca69f311478b72d1_HairPulling.png)
*Vücuda odaklı tekrarlayan davranış.*

### **Psikolojik ve Nörolojik Bağlantılar**

VOTD'nin ortaya çıkmasında biyolojik, psikolojik ve çevresel etmenler rol oynar. Beyindeki [dürtü](/tr/detay/durtu-2/llms.txt) kontrol mekanizmalarıyla ilişkili olan bu davranışlar, bazı durumlarda [genetik](/tr/detay/genetik-748095/llms.txt) faktörlerden de etkilenebilir. Beyindeki bazı nörotransmitter dengesizlikleri, özellikle serotonin seviyelerindeki değişimler, bu davranışların süreklilik kazanmasına neden olabilir.

### **Tedavi ve Başa Çıkma Yöntemleri**

VOTD'nin tedavisi kişinin yaşadığı belirtilerin şiddetine ve altta yatan nedenlere göre değişkenlik gösterir. En yaygın tedavi yöntemleri şunlardır:

- **Bilişsel-Davranışçı Terapi (BDT):** Kışın dürtü kontrol mekanizmalarını güçlendirmesine yardımcı olur.
- **Alışkanlık Tersine Çevirme Terapisi (HRT):** Problemli davranış yerine alternatif bir alışkanlık geliştirilmesini sağlar.
- **Farmakoterapi:** Antidepresanlar ve anksiyolitik ilaçlar bazı vakalarda etkili olabilir.

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Vücuda Odaklı Tekrarlayan Davranışlar" -->

## Academic Sources and References

1. American Psychiatric Association.  Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5). 2013.Grant, J. E., & Stein, D. J. Body-Focused Repetitive Behaviors: Advances in Understanding and Treatment. Oxford University Press. 2014.