--- title: Vitiligo slug: vitiligo-750378 url: /detay/vitiligo-750378 type: article language: Türkçe entity: primary: Vitiligo type: article disambiguation: Vitiligo: İyi huylu, kronik deri hastalığı. Süt beyazı lekelerle karakterizedir. Genetik ve otoimmün faktörler etkilidir. categories: - name: Sağlık Ve Tıp slug: saglik-ve-tip url: /kategori/saglik-ve-tip tags: - Tıp - hastalık author: Emin Neşat Gürses created_at: 2025-03-21T22:22:25.613736+03:00 updated_at: 2025-04-17T10:45:06.920515+03:00 --- # Vitiligo ## Article Content Vitiligo, melanositlerin (deriye rengini veren hücreler) kaybı sonucu ortaya çıkan, iyi huylu [fakat](/tr/detay/fakat/llms.txt) psikososyal etkileri yüksek, kronik bir deri hastalığıdır. Klinik olarak, keskin sınırlı, süt beyazı renkte maküllerle karakterizedir. [Hastalık](/tr/detay/hastalik-749643/llms.txt) genellikle simetrik dağılım gösterir ve vücudun herhangi bir yerinde ortaya çıkabilir. [Dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) genelinde yaklaşık %1-2 oranında görülen vitiligo, [genetik](/tr/detay/genetik-748095/llms.txt), otoimmün ve çevresel faktörlerin etkileşimi sonucu geliştiği düşünülen kompleks bir hastalıktır. Kesin nedeni bilinmemekle [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt), otoimmün mekanizmaların ön planda olduğu düşünülmektedir. Hastalık her [yaş](/tr/detay/yas-3/llms.txt) grubunda ortaya çıkabilir ancak en sık 10-30 yaş arasında başlar. ### **Epidemiyoloji** - **Dünya genelinde görülme sıklığı:** %1-2 - **En sık başlangıç yaşı:** 10-30 yaş - **Cinsiyet farkı:** Kadın ve erkeklerde eşit oranda görülür - **Etnik fark:** Tüm ırklarda görülebilir, koyu tenli bireylerde daha belirgin olabilir ### **Etiyoloji ve Patogenez** Vitiligonun kesin nedeni bilinmemekle birlikte, otoimmünite, genetik yatkınlık, oksidatif [stres](/tr/detay/stres-2/llms.txt) ve çevresel tetikleyiciler dâhil olmak üzere birçok faktörün etkili olduğu düşünülmektedir. #### **1. Otoimmün Hipotez** - Melanositlere karşı gelişen otoimmün yanıt sonucu hücrelerin tahribatı - Otoantikorlar ve sitotoksik T hücrelerinin melanositleri hedef alması - Vitiligonun otoimmün hastalıklarla sık birlikteliği (Hashimoto tiroiditi, Tip 1 diyabet, Addison hastalığı) #### **2. Genetik Faktörler** - Vitiligo hastalarının birinci derece akrabalarında görülme oranı %30 civarındadır - TYR, PTPN22, NLRP1 ve HLA genleri ile ilişkili bulunmuştur #### **3. Nöral Hipotez** - Sinir uçlarından salınan nörotoksik maddelerin melanositleri tahrip etmesi - Özellikle dermatomal vitiligo tipinde nöral mekanizmaların etkili olduğu düşünülmektedir #### **4. Oksidatif Stres Hipotezi** - Melanositlerin aşırı oksidatif strese maruz kalarak apoptoza uğraması - Vitiligo hastalarında yüksek düzeyde hidrojen peroksit (H₂O₂) bulunması #### **5. Çevresel Faktörler** - Güneş yanığı, travma (Koebner fenomeni), kimyasal maruziyet gibi faktörler hastalığın tetikleyicisi olabilir ### **Klinik Bulgular** Vitiligo, genellikle ağrısız ve [subjektif](/tr/detay/subjektif-6f6af/llms.txt) semptomlara neden olmayan, ancak hastaların psikososyal yaşamını [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) ölçüde etkileyebilen bir hastalıktır. #### **Başlıca Klinik Formlar** ##### **1. Nonsegmental (Generalize) Vitiligo** - En sık görülen formdur - Simetrik dağılım gösterir - Yüz, el sırtı, koltuk altı, diz, dirsek ve genital bölge sık tutulan alanlardır ##### **2. Segmental Vitiligo** - Genellikle tek taraflı olup bir dermatom boyunca yayılım gösterir - Çocukluk çağında daha sık görülür - Otoimmün hastalıklarla daha az ilişkilidir ##### **3. Fokal Vitiligo** - Küçük, sınırlı birkaç beyaz makül ile karakterizedir - Yaygın hastalığa ilerleme potansiyeli taşır ##### **4. Akrofasyal Vitiligo** - El, ayak ve yüzde lokalize lekeler ile karakterizedir - Dirençli ve tedaviye yanıtı düşük olabilir ##### **5. Universalis Vitiligo** - Vücudun %80’inden fazlasında depigmentasyon gelişir - Nadiren görülür, en ağır formdur ### **Tanı ve Ayırıcı Tanı** Vitiligo, klinik muayene ile kolayca tanınabilir ancak bazı durumlarda ayırıcı [tanı](/tr/detay/tani-748359/llms.txt) için ek tetkikler gerekebilir. #### **Tanı Yöntemleri** - **Woods Lambası Muayenesi:** - Mavi-beyaz floresans görülmesi vitiligo için tipiktir - **Dermatoskopi:** - Periferde inflamatuar değişiklikler ve melanosit kaybı tespit edilebilir - **Biyopsi (Nadir Durumlarda):** - Epidermiste melanosit kaybı, lenfositik infiltrasyon görülebilir ### **Ayırıcı Tanılar** - **Pityriasis Alba**: Hafif hipopigmente yamalar, genellikle atopik dermatitle ilişkilidir - **Tinea Versicolor**: Fungal enfeksiyon, Wood’s lambasında sarı-yeşil floresans gösterir - **İlaçlara Bağlı Hipopigmentasyon**: Kortikosteroid veya kimyasal ajanlara bağlı gelişebilir - **Albinizm**: Doğuştan melanin üretiminin olmamasıyla karakterizedir ### **Tedavi ve Yönetim** Vitiligo tedavisinde hastalığın yaygınlığı, tutulum bölgesi ve hastanın yaşı göz önünde bulundurulmalıdır. #### **1. Topikal Tedaviler** - **Kortikosteroidler (Örn: Betametazon, Klobetazol)** - Hafif ve orta şiddetli olgularda kullanılır - **Kalsinörin İnhibitörleri (Örn: Takrolimus, Pimekrolimus)** - Yüz ve hassas bölgeler için tercih edilir #### **2. Fototerapi (Işık Tedavisi)** - **Dar Bant UVB (NB-UVB, 311 nm)** - En etkili tedavi yöntemlerinden biridir - Haftada 2-3 kez uygulanır - **PUVA (Psoralen + UVA)** - Yaygın vitiligo vakalarında kullanılır, ancak yan etkileri nedeniyle daha az tercih edilir #### **3. Sistemik Tedaviler** - **Oral Kortikosteroidler** (Metilprednizolon, Deksametazon) - Hızlı ilerleyen vakalarda kullanılır - **JAK İnhibitörleri (Tofasitinib, Ruxolitinib)** - Yeni nesil tedaviler arasında umut vaat etmektedir #### **4. Cerrahi Tedavi** - **Melanosit Transplantasyonu** - Stabil vitiligo vakalarında uygulanır - **Deri Greftleme** - Küçük alanlarda etkili olabilir #### **5. Kamuflaj ve Destekleyici Tedaviler** - **Makyaj ve Dermo-Kamuflaj Ürünleri** - **Güneş Koruyucu Kullanımı** - **Psikolojik Destek** (Vitiligo hastalarında depresyon ve anksiyete riski yüksektir) ## Academic Sources and References 1. Alikhan, A., Felsten, L. M., Daly, M., & Petronic-Rosic, V. (2011). Vitiligo: A comprehensive overview. Journal of the American Academy of Dermatology.Bolognia, J. L., Schaffer, J. V., & Cerroni, L. (2021). Dermatology. Elsevier.Hann, S. K., & Nordlund, J. J. (2000). Vitiligo: A Monograph on the Basic and Clinical Science. Springer.Taieb, A., & Picardo, M. (2010). Vitiligo. Springer-Verlag.