--- title: Vedik Matematiği slug: vedik-matematigi-50990 url: /detay/vedik-matematigi-50990 type: article language: Türkçe entity: primary: Vedik Matematiği type: article disambiguation: Vedik Matematiği: Eski Hint matematik sistemi. Tarihi, uygulamaları ve etnomatematik bağlantısı. categories: - name: Matematik slug: matematik url: /kategori/matematik - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - vedikmatematiği - etnomatematik - Vedik - Eğitim - Kültür author: Vecihe Atlı created_at: 2025-04-06T01:47:13.145796+03:00 updated_at: 2025-04-17T10:01:04.355864+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/05/0csHhnpZGRh8eu4r87rjp4G9FXbPmAb3.png --- # Vedik Matematiği ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: VEDİK MATEMATİĞİ ![Ekran görüntüsü 2025-04-06 014549.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/05/LZAeSehS8LZZuEugC0Tgu3fuMNXV0dlq.png) | Field | Value | |-------|-------| | Köken(ler) | Hindistan | | Kurucu(lar) | Swami Bharati Krishna Tirthaji Maharaja | | İçeriği | 16 Sutra 13 Alt Sutra | | Tarihi | Milattan önce 500' lü yıllara kadar dayandığı söylenmektedir | ## Article Content Vedik matematiği dünyada var olan eski bir [matematik](/tr/detay/matematik-749282/llms.txt) sistemidir. Vedik matematiğinin İsa’dan 500 yıl önce ilk defa kayıtlara geçtiği belirtilmekte olup tarihi Hint matematiğine dayanmaktadır. Vedik kelimesinin kökü olan “[Veda](/tr/detay/veda-748670/llms.txt)” kelimesi Sanskritçede [bilgi](/tr/detay/bilgi-4/llms.txt) anlamına gelmektedir. Swami Bharati Krishna Tirthaji Maharaja (1884-1960) tarafından [Vedalar](/tr/detay/vedalar-2/llms.txt) [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) sekiz yıllık araştırmasının ardından eski Hint yazıtlarından yeniden yapılandırılmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/05/aFOaZuOx49ffLOFMyLsePciMb55zVwoK.png) *Vedik matematiği teması içeren görsel (Yapay zeka tarafından oluşturuldu.)* ### **Etnomatematik ile ilişkisi** Etnomatematik , matematik ve [kültür](/tr/detay/kultur-2/llms.txt) ilişkisinin incelenmesi ve farklı kültürlerde matematiksel düşünmenin nasıl ortaya çıktığının ortaya çıkarılması olarak tanımlanabilir. Bu terim ilk defa Brezilyalı matematikçi ve eğitimci Ubiratan D'Ambrosio tarafından kullanıldı. Bu alanda yürütülen ilk çalışmalarda “ilkel” olarak adlandırılan, okuma [yazma](/tr/detay/yazma-2/llms.txt) bilmeyen topluluklarla gerçekleştirilen matematiksel faaliyetler incelendi. Daha sonra sayı sistemleri, örüntüler, mantık, [olasılık](/tr/detay/olasilik-2/llms.txt) ve cebir [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) alanlar etnomatematik çerçevesinde ele alındı. (İmamoğlu 2021) D'Ambrosio etnomatematiği daha kesin bir şekilde "matematiğin daha geniş bir anlayışına yanıt veren, aynı zamanda insanoğlunun kültürel evrimini ve matematiğin politik boyutlarını belirleyen kültürel farklılıkları göz önünde bulunduran, içsel bir pedagojik eyleme sahip tarih ve [epistemoloji](/tr/detay/epistemoloji-2/llms.txt) programı" olarak tanımlar[^1] . ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/05/Kqtbh0Q8ucTGGfqgu5ejh3QiHd3Wr9A1.png) *Vedik matematiği teması içeren görsel (yapay zeka tarafından oluşturuldu.)* Matematik, tanımlar ve sembollerden oluşan kendine [has](/tr/detay/has-3/llms.txt) evrensel bir dile sahiptir. Matematik tarihine baktığımızda dünyanın hemen hemen her yerinde kullanılan sayı sistemleri, işlem sembolleri ve kurallarının bildiğimiz hâline gelmesi [sadece](/tr/detay/sadece-e8b50/llms.txt) birkaç yüzyıl öncesine dayanıyor. Ama birçok matematik fikrinin temeli çok daha erken dönemlerde ortaya çıktı. Peki bu [ortak](/tr/detay/ortak/llms.txt) dil oluşmadan önce geleneksel toplumlarda matematik günlük hayatta nasıl kullanılıyordu? Bunu araştırmaya başladığımız [zaman](/tr/detay/zaman-2/llms.txt), benzer fikirlerin farklı toplumlarda farklı şekillerde ortaya çıkabildiğini ya da benzer ihtiyaçlar için toplumların farklı matematiksel çözümler üretebildiklerini görüyoruz. Alışagelmiş yöntemlerle verilen işlemler yerine farklı ve düşündüren işlemler kullanmak ve bunların Hint tarihinin kendi içinden gelmesi tabii ki tesadüf değildir. Hindistan’da nüfusun çok fazla olması ve öğrencilerin [toplum](/tr/detay/toplum-3/llms.txt) içinde sivrilebilmesinin yolunun diğerlerinden farklı bakış açısı [geliştirmek](/tr/detay/gelistirmek/llms.txt) olması Vedik matematiğinin diğer kültürler içerisinde de kendine [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) bulmasına yardım etmektedir [^2] .  ### **İçeriği** Swami Bharati Krishna Tirthaji Maharaja, yaptığı araştırmalarda 16 Sutra (özdeyiş) ve 13 Alt-Sutra (sonuç) çıkarmıştır. Özdeyişlerde ve bunların sonuçlarında yer alan prensipleri genişletmek için yöntemler ve teknikler geliştirdi ve buna Vedik Matematik adını verdi. Bu konuda Prof. RC Gupta (1994), 'Sistemin büyük bir eğitim değeri vardır çünkü Sutralar bazı temel matematik işlemlerini basit yollarla gerçekleştirmek için teknikler içerir ve sonuçlar [hızlı](/tr/detay/hizli/llms.txt) bir şekilde elde edilir' demektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/05/L6kQPXtAPetetGX0vJn4cnvbH51WyCMl.png) *Vedik matematiği teması içeren görsel (Yapay zeka tarafından oluşturuldu.)* Sutralar, Matematiğin hemen hemen her dalına uygulanır ve onları kapsar. Çok sayıda matematiksel işlem içeren karmaşık problemlere bile uygulanırlar. Sutraların uygulanması, problemleri çözmede çok fazla zaman ve [emek](/tr/detay/emek-2/llms.txt) tasarrufu sağlar. Örneğin denklem sistemlerinin çözümünde, karekök almada, irrasyonel sonuçlu bölmelerde öğrenciye kendine özgü algoritmalarla düşündürtmektedir. Bilgisayarlarda yapılan hesaplama, bir bakıma, Sutraların altında yatan ilkeleri izler. Sutralar yalnızca hesaplama yöntemleri değil, aynı zamanda bunların uygulanması için [düşünme](/tr/detay/dusunme-4/llms.txt) yolları da sağlar. [^3]  **16 sutra şu şekilde isimlendirilir:** 1. Bir öncekinden bir fazla 2. Hepsi 9 dan sonuncusu 10 dan 3. Dikine ve karşılıklı 4. Çevir ve uygula 5. Samuccaya aynı olduğunda samuccaya sıfırdır, yani sıfıra eşitlenmelidir 6. Birisi oranlı ise, diğeri sıfırdır. 7. Toplamla ve farkla 8. Tamamıyla veya eksiğiyle 9. Kalkülüs yolu ile 10. [Fark](/tr/detay/fark-2/llms.txt) yolu ile 11. Özel ve genel (ortalamayı bul) 12. Son basamağa göre kalanlar 13. En son ve sondan bir önceki 14. Bir öncekinde bir eksik al 15.Çarpanların içindeki katsayıların toplamının çarpımı 16. Çarpanlar kümesi ** Bunlara ek olarak 13 alt sutra ise şunlardır:** 1. Orantılı 2. Kalan [sabit](/tr/detay/sabit-751366/llms.txt) kalır 3. İlkin iki ve sonun sonu 4. 7 durumunda çarpılan 143 olmalı 5. Yaslanmayla 6. Eksiklikle azalma 7. Eksikliğin derecesi ne kadar ise, o noktaya kadar azalt ve eksikliğin karesine vardır 8. Son basamakları kimin [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) ise 10 ise ve kimin önceki kısmı tamamıyla aynı ise  9. Sadece son terimler 10. Çarpımdaki katsayıların toplamı 11. Değişimli eksiltme ile hatırlama 12. [Gözlem](/tr/detay/gozlem-2/llms.txt) ile 13. Faktörlerin katsayıların toplamın çarpımı çarpımdaki katsayıların toplamına eşittir. ### **Örnek Sutralar** ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/05/5OgVDye7heKoW7TETriWCqh2mpA4M8eJ.png) *Sutra örnekleri içeren tablo (Microsoft Word kullanılarak oluşturuldu.)* ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/06/aZZQS1Iurpomb4aE4YGFfAHLzJsuyhmU.png) *Sutra örnekleri içeren tablo (Microsoft Word kullanılarak oluşturuldu.)* ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/05/pvIzfhlyXRkv7TqQhiafl4CAk08YbKwI.png) *Sutra örnekleri içeren tablo (Microsoft Word kullanılarak oluşturuldu.)* ## Academic Sources and References 1. İmamoğlu, Yeşim. “Etnomatematik: Farklı Kültürlerde Matematik” BİLİM GENÇ. Son erişim: 6 Nisan 2025, https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/makale/etnomatematik-farkli-kulturlerde-matematik. 2. Johnson; Smail;Darryl;Adeeb,Jason;Linda;Çekirdek;Jarrah "Ethnomathematics in Mathematics Education", Scholarly Community Encyclopedia. Son Erişim: 6 Nisan 2025, https://encyclopedia.pub/entry/23576 . 3. ÇEZİKTÜRK, Özlem. “VEDİK MATEMATİĞİ BAŞARISININ PROBLEM ÇÖZME TUTUMLARINA ETKİSİ” sosyal bilimler elektronik dergisi , 2019: 124. 4. Shembalkar;Dhole;Yadav;Thakre,Sayali,Samiksha,Tirupati,Prasheel.”Vedic Mathematics Sutras- A review”, ICRTREST, 2017:148. 5. State Council of Educational Research & Training,"Fundamentals & Applications of Vedic mathematics", Varun Marg: New Delhi, 2014: 7. ## Citations [^1]: Jason Johnson,Linda Smail,Darryl Çekirdek,Adeeb Jarrah, "Ethnomathematics in Mathematics Education", Scholarly Community Encyclopedia. Son Erişim: 6 Nisan 2025, https://encyclopedia.pub/entry/23576 . [^2]: ÇEZİKTÜRK, Özlem. «VEDİK MATEMATİĞİ BAŞARISININ PROBLEM ÇÖZME TUTUMLARINA ETKİSİ.» sosyal bilimler elektronik dergisi , 2019: 124. [^3]: Sri V.SriRam Ghanapati, "Why Vedic Mathematics?",Sri Sathya Sai Veda Pratisthan, Son Erişim: 6 nisan 2024, http://www.vedamu.org/PageViewerToC.aspx?ID=148370&DivisionId=1795