--- title: Van Kalesi slug: van-kalesi-752256 url: /detay/van-kalesi-752256 type: article language: Türkçe entity: primary: Van Kalesi type: article disambiguation: Van Kalesi: Urartu başkenti, tarihi kale, muhteşem manzara. Van'da mutlaka görülmeli! categories: - name: Jeoloji Ve Yeryüzü Bilimleri slug: jeoloji-ve-yeryuzu-bilimleri url: /kategori/jeoloji-ve-yeryuzu-bilimleri - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - TarihiZenginlik - VanKalesiTuru - VanGezi - DoğuAnadolu - VanGezilecekYerler - TarihiYerler - Vantarihi - Vankalesi - KültürMirası - Kale - Van - KültürelMiras author: Muhammed Samed Acar created_at: 2025-04-01T11:51:19.230209+03:00 updated_at: 2025-06-01T10:59:03.272961+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/01/d6EsoEn8DVMvjc3bdny0p2a36a5vDXEK.jpg --- # Van Kalesi ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Van Kalesi ![İpekyolu- Van Kalesi ve Ay- Davut TATLI kopya.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/01/r53xQnMm2DSU37pXFTerTrpjaKMvQ2VL.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Kuruluş(Metin) | Urartu Kralı I. Sarduri tarafından M.Ö. 840-825’te yaptırıldı | | Eski Ad(lar) | Tuşpa (Urartu başkenti) | | Giriş | Kuzeybatı ucund | | Yaş | 2850.855 | | Coğrafi Özellikler | 1800 m uzunluk, 20-120 m genişlik, 100 m yükseklik | | Konum | Van il merkezi,Van Gölü’nün 4 km doğusunda,merkeze 5 km mesafede | ## Article Content **Van Kalesi**, Türkiye’nin [Van](/tr/detay/van-2/llms.txt) il merkezine 5 kilometre mesafede, Van Ovası’nda [doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt)-[batı](/tr/detay/bati-4/llms.txt) doğrultusunda uzanan bir kaya kütlesi [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) inşa edilmiş tarihi bir yapıdır. [Kale](/tr/detay/kale-4/llms.txt), 1800 metre uzunluğunda, 20-120 metre genişliğinde ve yaklaşık 100 metre yüksekliğinde doğal bir [kalker](/tr/detay/kalker/llms.txt) kayalık üzerinde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alır. Güneyi sarp ve dik, kuzeyi ise meyilli bir topografik [özellik](/tr/detay/ozellik/llms.txt) gösterir. Üç bölümlü yapısıyla dikkat çeken kalenin kuzeybatıdaki giriş yolu, batıdan doğuya doğru hafif bir rampa şeklindedir. [Van Gölü](/tr/detay/van-golu-2/llms.txt)’nün 4 kilometre doğusunda konumlanan kale, günümüzde hem tarihi dokusu hem de sunduğu [şehir](/tr/detay/sehir-3/llms.txt), [göl](/tr/detay/gol-3/llms.txt) ve [dağ](/tr/detay/dag-3/llms.txt) manzarasıyla turistlerin ilgisini çekmektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/01/UKTuzEv9jEWbw54ZZ5ewTqgKyrokmOkl.jpg) *Van Kalesi (Gürpınar Kaymakamlığı)* #### **Tarihçe** Van Kalesi, Urartu Kralı I. Sarduri tarafından M.Ö. 840-825 yılları arasında kurulmuştur. Tuşpa adıyla Urartu Devleti’nin yaklaşık 300 yıl boyunca başkenti olan kale, M.Ö. 9. yüzyılın ortalarında inşa edilmiştir. I. Sarduri’nin emriyle yaptırılan kale, Urartu medeniyetinin en [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) merkezlerinden biri haline gelmiş ve bu dönemde 13 [kral](/tr/detay/kral-751332/llms.txt) tarafından yönetilmiştir. M.Ö. 855’ten itibaren yaklaşık 2850 yıllık bir geçmişe sahip olan [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt), dünyadaki en eski yapılardan biri olarak kabul edilir ve büyük ölçüde [sağlam](/tr/detay/saglam-748210/llms.txt) bir şekilde günümüze ulaşmıştır. Urartu’nun başkenti olarak önemini, Asur saldırıları karşısında acze düşen Kral II. Rusa’nın başkenti Toprakkale’ye taşımasıyla kaybetmiştir. Daha sonraki dönemlerde bölgeye hâkim olan uluslar tarafından onarılmış ve özellikle Osmanlı döneminde askeri üs olarak kullanılmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/01/pPaGSWYmIZ29sPcK5Jw21IcWcM4MH6TD.jpg) *Van Kalesi (YYÜ)* #### **Mimari Özellikler ve Kalıntılar** Kale, [ana](/tr/detay/ana-751169/llms.txt) kayaya oyulmuş sur [duvar](/tr/detay/duvar-3/llms.txt) yatakları ve sur duvarlarıyla çevrilidir. Urartu döneminden kalma önemli yapılar arasında Madır (Sardur) Burcu, Analı-Kız Açık Hava Tapınağı, I. Argişti, Menua ve II. Sarduri kaya mezarları, Bin Merdivenler ([Şeytan](/tr/detay/seytan-3/llms.txt) Merdivenleri) ve [çivi](/tr/detay/civi-749659/llms.txt) yazılı kitabeler yer alır. Girişin hemen batısında bulunan Sardur Burcu, 47 metre uzunluğunda, 13 metre genişliğinde ve 4 metre yüksekliğinde [dikdörtgen](/tr/detay/dikdortgen-748450/llms.txt) planlı bir yapıdır. Burcun taşları üzerinde I. Sarduri tarafından Asur diliyle yazılmış çivi yazılı kitabeler bulunur; bu yazıtlar, Tuşpa’nın Urartu başkenti olduğunu belgeleyen en önemli kanıtlardır. Ayrıca, kalenin güney kesiminde Urartu krallarına ait düzgün planlı [mezar](/tr/detay/mezar-750492/llms.txt) odaları ana kayaya oyularak yapılmıştır. Kuzeybatı ucunda I. Argişti’nin mezar anıtı ve çivi yazılı yıllıklar dikkat çeker. Urartu döneminden sonra kale, Pers yazıtı dışında önemli bir kalıntı bırakmadan Osmanlı dönemine kadar varlığını sürdürmüştür. Osmanlı döneminde tamamen askeri amaçlı kullanılan kalede, doğu tarafındaki sur ve kuleler, kuzeybatıya bakan giriş kapısı, tahkimat duvarları, Yukarı Kale, [Süleyman](/tr/detay/suleyman-2/llms.txt) [Han](/tr/detay/han-2/llms.txt) Camii ve minaresi ile kerpiç ve taştan yapılmış çeşitli yapılar inşa edilmiştir. Tahkimatı sağlayan [beden](/tr/detay/beden-2/llms.txt) duvarları, burçlar ve kuleler moloz [taş](/tr/detay/tas/llms.txt), kerpiç ve kesme taş malzemelerle yapılmış olup, kuzeyden kalenin siluetini oluşturur. Kale, dört bedenle çevrilidir; ikisi Urartu, diğer ikisi Akkoyunlu ve Osmanlı Türklerine aittir. Osmanlı döneminde kale içinde cami, [medrese](/tr/detay/medrese/llms.txt), kışlalar ve [su](/tr/detay/su-4/llms.txt) sarnıçları [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) yapılar da bulunmaktaydı. Evliya Çelebi, kaleden bahsederken 300 kadar yeniçeri ve topçunun iç kalede yaşadığını, Süleyman Han Camii’nin kiliseden dönüştürüldüğünü ve kale duvarlarının okla aşılmasının imkânsız olduğunu belirtmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/01/SQ8HXJmjxz1GSB0PSRq0s7SGzDH0gh7a.jpg) *Van Kalesi (Kültür Portalı)* #### **Güneydeki Eski Van Şehri** Kalenin güneyinde, 1915 Rus-Ermeni işgaline kadar yaşanılır bir [kent](/tr/detay/kent/llms.txt) olan Eski Van Şehri yer alır. Müslümanlar ve azınlıklarla [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) yaklaşık 35.000 kişinin yaşadığı bu şehir, 1918’de Rusların çekilmesiyle yıkılıp yakılmış ve günümüzde [harabe](/tr/detay/harabe-3/llms.txt) halindedir. Eski Van Şehrinde Selçuklu dönemine ait Ulu Camii ile Osmanlı döneminden Kaya Çelebi ve [Hüsrev Paşa](/tr/detay/husrev-pasa-2/llms.txt) Camileri gibi dikkat çekici eserler bulunur. Şehir, kalenin eteğinde surlarla çevrili olarak kurulmuş, ancak 1915’ten sonra tahrip olmuş haliyle günümüze ulaşmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/01/zBG1ZXGXwg9KMn5JbZlwVhKYhe2kFTlf.jpg) *Van Kalesi (YYÜ)* #### **UNESCO Dünya Mirası ve Günümüz** Van Kalesi, 2016 yılında UNESCO [Dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) Mirası Geçici Listesi’ne eklenmiştir. Tarihi dokusunun yanı [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt) etrafındaki yemyeşil bahçeler ve [kaynak](/tr/detay/kaynak-2/llms.txt) sularıyla ziyaretçiler için bir dinlenme alanı sunar. Hafif tempolu bir tırmanışla ulaşılan kale, sunduğu manzarayla da dikkat çeker. Yüzyıllık Nemrut Dağı’nın göründüğü bu tepe, tarihin kokusunu rüzgârlarla taşıyan bir anıt şehir manzarası [arz](/tr/detay/arz-6/llms.txt) eder. Arkeolog Layard’ın 1889’da gerçekleştirdiği kazılarda, ilk ve orta çağlara ait değerli eserler ortaya çıkarılmıştır. [Bugün](/tr/detay/bugun-2/llms.txt) kale, Urartu çivi yazıları, kaya mezarları, mabetler, Osmanlı camileri ve ihtişamlı burçlarıyla eşsiz bir tarihi miras olarak ayakta durmaktadır. ## Academic Sources and References 1. Bakanlığı, İçişleri. “T.C. Van Valiliği Resmi Web Sitesi - Van Kalesi.” Van Valiliği, Erişim 1 Nisan 2025. http://www.van.gov.tr/van-kalesi. 2. Kaymakamlığı, Gürpınar. “Gürpınar Kaymakamlığı - Van Kalesi.” Gürpınar Kaymakamlığı, Erişim 1 Nisan 2025. http://www.gurpinar.gov.tr/van-kalesi. 3. Kültür Portalı. “VAN KALESİ | Kültür Portalı,” Erişim 1 Nisan 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/van/gezilecekyer/van-kales. 4. Merkezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Bilgisayar Bilimleri Araştırma ve Uygulama. “Tarihin Bekçisi Van Kalesi,” Erişim 1 Nisan 2025. https://www.yyu.edu.tr/Birimler/884/sayfalar/8002. 5. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. “VAN CASTLE,” Erişim 1 Nisan 2025. https://muze.gov.tr/muze-detay?SectionId=VKA01&DistId=MRK.