--- title: Uzun-Hacı Saltinski slug: uzun-haci-saltinski-5896a url: /detay/uzun-haci-saltinski-5896a type: biography language: Türkçe entity: primary: Uzun-Hacı Saltinski type: biography disambiguation: Uzun-Hacı Saltinski: Dağıstanlı önemli dini ve siyasi liderin hayatı, mücadelesi ve mirası. categories: - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - tarih - İslam - Osmanlı - dünya savaşı - Kafkasya - Çeçenistan - Dağıstan author: Boran Hamdi Sivrikaya created_at: 2025-05-01T14:23:53.079739+03:00 updated_at: 2025-05-06T18:32:19.197314+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/01/z5m6iDWOaBsOGnRJIIWWaLo0oNfwjGzu.jpg --- # Uzun-Hacı Saltinski > 1848 yılında, Dağistan'ın Salti köyünde doğan Uzun-Hacı Saltinski, 1. Dünya Savaşı'nın yaşandığı kritik süreçte, Rusya'ya karşı Kuzey Kafkasya direnişinin dini ve siyasi liderliğini (imamet) üstlenmiş ve imameti sırasınca kayda değer askeri ve siyasi başarılar kazanmıştır. ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Uzun-Hacı Saltinski ![UzunHaci2.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/03/evdHbI4A4xGqlTG8eWNx2PDuEAjlPgKd.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | custom_key_777784 | | | custom_key_777785 | | | custom_key_777786 | | | custom_key_777782 | | | custom_key_777781 | | | custom_key_777784 | Patimat,Mahomed | | custom_key_777785 | Salikhat-hacı,Hadıjat,Bakhu | | custom_key_777786 | Dibir Muhammed | | Yaş | 72 | | custom_key_777782 | 1920-03-30 | | custom_key_777781 | 1848-01-01 | ## Article Content **Uzun Hacı Saltinski**, 1848 yılında, [Dağıstan](/tr/detay/dagistan-2/llms.txt)'ın Gunib yöresi Salti köyünde, [Avar](/tr/detay/avarlar-2/llms.txt) bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelir. [Nakşibendi](/tr/detay/naksibendilik-2/llms.txt) tarikatına bağlı yetişen [Uzun Hacı](/tr/detay/long-haci-saltinski-d6da1/llms.txt), 11 yıl boyunca, Dağıstan 1877 ayaklanmasının önemli ideologlarından biri olan [Şeyh Abdurrahman Hacı el Suguri](/tr/detay/suguri/llms.txt)'nin yanında eğitim görür. Gençliğinden itibaren Rus Çarlığı aleyhindeki eylemleri sebebiyle bir çok kez tutuklanır ve sürgüne gönderilir. Hayatının 15 yıla yakını Sibirya ve zindanlarda geçmiştir. İmameti sırasınca da oldukça yararlandığı kıvrak zekâsı ve kurnazlığı ile buralardan birçok kez kaçmayı başarır hatta bu kaçışlarından birinde hac vazifesini de tamamlayıp Çeçen hacılarla beraber [Çeçenistan](/tr/detay/cecenistan-2/llms.txt)'a döner ve irşat faaliyetlerine devam eder. Rusların arasında da bu özellikleri ile tanınır. Uzun Hacı, 1917'de Rus çarlığının yıkılması ile beraber, siyasi suçluların da affedilmesi üzerine siyaset ile daha çok ilgilenir, ulusal aydınlar ve Müslüman din adamlarından müteşekkil Cemaatül İslamiyye'nin kuruluşunda yer alır. Kuzey Kafkasya Millî Yönetimi’nin Şeyhülislamlık makamına getirilen Necmeddin Gotsinski’yi destekler hatta 1918'de Necmeddin Gotsinski’yi Kuzey Kafkasya İmamı ilan eden din adamları kurulunun başındadır. 1918’de Necmeddin Gotsinski ile birlikte on bin kişilik bir halk gücünün başında olarak, Dağıstan’ın merkezi Temirhan Şura’ya girer ve Sovyet Rusya ve Bolşevizm yanlılarından müteşekkil yerel hükûmeti dağıtır. Met Yusuf İzzet Paşa’nın komutasındaki Kafkas Kolordusu'nun da büyük desteğiyle bölgede [Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti](/tr/detay/kafkasya-2/llms.txt) Hükûmeti’nin iktidarı oluşturuluncaya kadar mücadelesini sürdürür ve Kuzey Kafkasya İmamı olduktan sonra, [Osmanlı](/tr/detay/osmanlilar/llms.txt) sultanı [Mehmed Reşad](/tr/detay/mehmed-said-pasa-yirmisekizcelebizade/llms.txt)'ın (5. Mehmed) himayesine girer. Kendi imameti adına para bastırıp bunu tedavüle aldırabilecek gelişmişlikte bir devlet yapısı inşa eder. Bu yönetimin bağımsızlık ilan etmesi ile beraber, dönemin en güçlü ordularından biri olan Çarlık rejimi yanlısı Beyaz Ordu, General Denikin komutasında Çeçenistan'ın tamamı, [İnguşetya](/tr/detay/inguslar-2/llms.txt) ve Dağıstan'ın [Derbent](/tr/detay/derbend-2/llms.txt) yöresine kadar olan bölgelerini tekrar işgal eder. Uzun Hacı, Kızıl Ordu - Beyaz Ordu çatışmasından da yararlanarak General Denikin'i yenilgiye uğratır. Daha sonra Bolşevik güçleri ile de mücadeleye giren General Denikin, yenilgileri sonrası Avrupa'ya kaçmıştır. Rus İç Savaşı'nda, Bolşevik hâkimiyetinin belirginleşmesi ve Rus siyasi birliğinin sağlanması sonucu Kızıl Ordu, Kafkasya'ya topyekûn bir hücum başlatır. Uzun Hacı, bu işgalin başladığı sıralarda hastalanır ve 30 Mart 1920'de vefat ederek Vedeno köyünde toprağa verilir. Kafkasya imameti de onun ölümünden kısa bir süre sonra, Bolşeviklerin, Kuzey Kafkasya'yı tamamen işgal etmesi üzerine, 1991'de [Sovyetler Birliği](/tr/detay/rusya-2/llms.txt)'nin çöküşünden sonraki dirilişine kadar uzun süre işlevsiz kalır. ## Academic Sources and References 1. İKSAD Yayıncılık. Tarihi, Sosyo-Kültürel Yapısı ve Siyasal Yönleriyle Çeçenler. Ankara: İKSAD Yayıncılık, 2020. Erişim 3 Mayıs 2025. https://iksadyayinevi.com/wp-content/uploads/2020/12/TARIHI-SOSYO-KULTUREL-YAPISI-VE-SIYASAL-YONLERIYLE-CECENLER.pdf.Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti Resmî Web Sitesi. "Uzun Hacı Saltinski." Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti Resmi Web Sitesi. Erişim 3 Mayıs 2025. https://www.kuzeykafkasyacumhuriyeti.org/biyografi/uzun-haci-saltinski.html.