--- title: Us slug: us-02b8b url: /detay/us-02b8b type: dictionary language: Türkçe entity: primary: Us type: dictionary disambiguation: Us: Akıl, muhakeme, sağduyu. Eski Türkçeden günümüze gelen anlamı ve kullanım alanları. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Diller Ve Dil Bilim slug: diller-ve-dilbilim url: /kategori/diller-ve-dilbilim - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - US - sözlük - akıl author: Ayşenur Bayraktar created_at: 2025-06-25T10:27:44.335598+03:00 updated_at: 2025-06-25T18:14:04.111703+03:00 --- # Us ## Article Content ### **Köken** *Us* sözcüğü, Eski Türkçede özellikle Oğuzca lehçesinde yer alan *us* “[idrak](/tr/detay/anlamak-751178/llms.txt), iyiyle kötüyü ayırt etme yetisi” anlamındaki kelimeden evrilmiştir. Bu özgün kullanım, bireyin davranışlarında ölçülülüğü ve [sağduyuyu](/tr/detay/selim-38f6c/llms.txt) temsil eden bir kavram olarak özellikle *uslu* sözcüğünde günümüzde de yaşar. Türkiye Türkçesinde kelime, Cumhuriyet dönemi Dil Devrimi sırasında Fransızca *raison* ([akıl](/tr/detay/akil-3/llms.txt), neden) sözcüğüne karşılık olarak anlam genişlemesine uğramış ve “akıl, [muhakeme yetisi](/tr/detay/dusunme-2/llms.txt)” anlamıyla bilimsel ve felsefi metinlerde yaygın biçimde kullanılmaya başlanmıştır. ### **Kullanım Alanları** - **Günlük dil:** Akıl yürütme, sağduyu ve mantıklı düşünme yetisi anlamında kullanılır. - **Felsefe:** İnsanın düşünme, anlama ve kavrama gücünü tanımlamak için yer alır. - **Edebiyat: **Bireyin bilgelik, sezgi ya da muhakeme kabiliyetine işaret eden bir kavram olarak geçer. - **Psikoloji: **Zihinsel gelişim ve öğrenme süreçlerine dair tanımlarda tercih edilir. ## Academic Sources and References 1. “Us”. Kubbealtı Lugatı. Erişim tarihi: 25 Haziran 2025. https://lugatim.com/s/us.“Us”. Nişanyan Etimolojik Sözlük. Erişim tarihi: 25 Haziran 2025. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/us.“Us”. Türk Dil Kurumu. Güncel Türkçe Sözlük. Erişim tarihi: 25 Haziran 2025. https://sozluk.gov.tr/?ara=us.