--- title: Urfa Zerdesi (Şanlıurfa Zerdesi) slug: urfa-zerdesi-sanliurfa-zerdesi-30d35 url: /detay/urfa-zerdesi-sanliurfa-zerdesi-30d35 type: article language: Türkçe entity: primary: Urfa Zerdesi (Şanlıurfa Zerdesi) type: article disambiguation: Şanlıurfa'nın geleneksel tatlısı Urfa Zerdesi, haspir çiçeğiyle eşsiz lezzeti ve coğrafi işaretiyle öne çıkıyor. categories: - name: Gastronomi slug: gastronomi url: /kategori/gastronomi - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur tags: - Haspir çiçeği - Urfa zerdesi - zerde - Geleneksel Tatlı - Urfa - coğrafi işaret - Şanlıurfa author: Sevgi Kıraç created_at: 2025-07-05T17:32:34.983268+03:00 updated_at: 2025-07-05T18:13:25.139578+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/07/05/tb7W8KhoSZaVxnoChoat5z3DXdjuRyZJ.jpeg --- # Urfa Zerdesi (Şanlıurfa Zerdesi) ## KURE Information Cards ![WhatsApp Image 2025-07-05 at 17.45.16.jpeg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/07/05/dyEDmU0Q72Du01qJRaw74LsIQEPEFaWg.jpeg) *Urfa Zerdesi (Şanlıurfa Zerdesi)* | Field | Value | |-------|-------| | Ürün / Ürün Grubu(ları) | Tatlılar / Fırıncılık ve Pastacılık Mamulleri | | Tescil Numarası(Sayısal) | 296 | | Coğrafi Sınır(lar) | Şanlıurfa İli Sınırları | | Coğrafi İşaret Türü(leri) | Mahreç İşareti | | Tescil Ettiren Kurum | Şanlıurfa Ticaret ve Sanayi Odası | | Tescil Tarihi(Tarih) | 2017-12-27 | ## Article Content **Urfa zerdesi (Şanlıurfa zerdesi)**, pirinç ve şekerin ana bileşen olarak kullanıldığı, ayırt edici özelliğini ise yalnızca yörede yetişen **haspir (Carthamus tinctorius L.)** çiçeğinin taç yapraklarından alan geleneksel bir tatlıdır. Renk verici ve aroma sağlayıcı olarak kullanılan bu bitki sayesinde, Urfa zerdesi benzer [zerde](/tr/detay/zerde/llms.txt) türlerinden ayrılmaktadır. Tatlı; başta düğün, nişan, sünnet ve hac gibi tören yemeklerinde olmak üzere, bayramlar ve diğer özel günlerde de sıklıkla ikram edilmektedir. ### **Tarihsel Arka Plan** Şanlıurfa’nın geleneksel mutfağının köklü bir unsuru olan Urfa zerdesi, yöre halkının toplumsal ve dini hayatında uzun süredir yer almaktadır. 1845-1899 yıllarına ait Urfa Şer’iyye Sicilleri'nde kayıtlı 204, 205, 218 ve 225 numaralı belgelerde, bu tatlının vakıflar eliyle yapılan ikramlar arasında yer aldığı ifade edilmiştir. Bu durum, Urfa zerdesinin hem kültürel hem de dini bağlamda taşıdığı tarihsel önemi göstermektedir. ### **Coğrafi İşaret Bilgisi** “Urfa zerdesi ([Şanlıurfa zerdesi](/tr/detay/urfa-zerde-sanliurfa-zerde-21c6b/llms.txt))” 27 Aralık 2017 tarihinde **mahreç işareti** olarak tescillenmiştir. Tescil, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında gerçekleştirilmiş olup, **Şanlıurfa Ticaret ve Sanayi Odası** tarafından yapılmıştır. Ürün grubuna ilişkin sınıflandırmada, “zerde / fırıncılık ve pastacılık mamulleri, hamur işleri, tatlılar” kategorisinde yer almaktadır. Tescil başvurusunun coğrafi sınırı Şanlıurfa ili ile sınırlıdır. ### **Üretim Özellikleri** #### **Ayırt Edici Unsurlar** Urfa zerdesinin öne çıkan özelliği, **renk ve aroma verici olarak yalnızca haspir çiçeğinin **(çiçek taç yaprakları) kullanılmasıdır. Bu özellik, ürünü diğer zerde türlerinden ayırarak, coğrafi işaret niteliği kazandıran temel ayırt edici unsuru oluşturmaktadır. #### **Malzemeler** Aşağıdaki ölçüler, ürünün asgari hazırlanma ölçütlerini temsil eder: - 1 su bardağı pirinç - 2–2,5 su bardağı toz şeker - 1 tutam haspir çiçeği - 1 kahve fincanı gül suyu veya 1 damla gül yağı (isteğe bağlı) #### **Hazırlanışı** 1. Pirinç, çeşidine bağlı olarak 4–5 su bardağı suyla birlikte tencereye alınarak haşlanır. 2. Pirinç piştikten sonra şeker ilave edilip yaklaşık 10 dakika daha kısık ateşte pişirilir. 3. Ayrı bir kapta, haspir çiçeği sıcak suda eritilir veya kaynatılır. Rengini suya bıraktığında süzülerek ana karışıma eklenir. 4. Orta yoğunlukta bir kıvam elde edildikten sonra isteğe bağlı olarak gül suyu veya gül yağı eklenir. 5. Karışım kaselere alınarak soğutulur ve servise hazır hâle getirilir ### **Üretim Sınırlamaları ve Denetim** Urfa zerdesinin üretimi **yalnızca Şanlıurfa il sınırları içinde** gerçekleştirilebilir. Ürünün hazırlanışı, sunumu ve bileşenleri, tescil belgesinde tanımlanan üretim metoduna uygun olmalıdır. Bu kapsamda; ürünün içinde tatlandırıcı, kuruyemiş veya meyve bulunmamalı ve kıvamı orta yoğunlukta olmalıdır. Denetimler, **Şanlıurfa Ticaret ve Sanayi Odası** koordinasyonunda; Şanlıurfa Belediyesi, Şanlıurfa Lokantacı, Köfteci ve Tatlıcılar Esnaf Odası, Şanlıurfa Gıda, Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü temsilcilerinden oluşan dört kişilik bir kurul tarafından yapılmaktadır. Bu kurul; rutin, ihtiyaç temelli ya da şikâyet üzerine gerçekleştirdiği denetimlerde, ürünün tescil edilen üretim yöntemine uygunluğunu kontrol eder. Gerekli görüldüğünde kamu veya özel kurumlardan uzman desteği alınabilir. ### **Kültürel Anlam ve Sürdürülebilirlik** Urfa zerdesi, yalnızca bir tatlı olarak değil, aynı zamanda bölgenin mutfak mirasını ve toplumsal belleğini yansıtan bir kültürel öğedir. Nesilden nesle aktarılan geleneksel üretim yöntemi; el mahareti, yöresel malzeme bilgisi ve kültürel bağlamın bütününü taşımaktadır. Bu yönüyle Urfa zerdesi, somut olmayan kültürel mirasın bir örneği olarak değerlendirilebilir. ## Academic Sources and References 1. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. “Urfa Zerdesi (Şanlıurfa Zerdesi).” Kültür Portalı. Erişim 5 Temmuz 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/sanliurfa/neyenir/urfa-zerdesi--sanliurfa-zerdesi-. 2. Şanlıurfa Ticaret ve Sanayi Odası. Urfa Zerdesi (Şanlıurfa Zerdesi) Mahreç İşareti Coğrafi İşaret Tescil Belgesi. Türk Patent ve Marka Kurumu, Tescil No: 296, Tescil Tarihi: 27 Aralık 2017. Erişim: 5 Temmuz 2025. https://ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/296.pdf ## Related Articles - [Urfa Meyan Şerbeti (Biyanbalı)](//detay/urfa-meyan-serbeti-biyanbali-e5dd4/llms.txt)