--- title: Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı slug: turkiye-cumhuriyeti-cumhurbaskanligi-2 url: /detay/turkiye-cumhuriyeti-cumhurbaskanligi-2 type: article language: Türkçe entity: primary: Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı type: article disambiguation: Türkiye Cumhurbaşkanlığı: Devletin en yüksek yürütme organı. Anayasa'ya göre yürütme yetkisini elinde bulundurur. categories: - name: Siyaset Ve Uluslararası İlişkiler slug: siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler url: /kategori/siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - Sistem Değişikliği - Anayasa - Cumhurbaşkanlığı - yürütme - Türkiye author: Abdulkadir Akyüz created_at: 2025-02-20T15:15:34.736946+03:00 updated_at: 2025-04-17T11:52:32.305839+03:00 --- # Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı ## Article Content Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı, devletin en yüksek [yürütme](/tr/detay/yurutme/llms.txt) makamıdır ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'na göre yürütme yetkisini elinde bulunduran başlıca organdır. 1923 yılında cumhuriyetin ilan edilmesiyle oluşturulan cumhurbaşkanlığı makamı, [zaman](/tr/detay/zaman-2/llms.txt) içinde anayasal değişikliklerle çeşitli yetkilere sahip olmuştur. 2017 yılında yapılan [anayasa](/tr/detay/anayasa-4/llms.txt) değişikliği ile Cumhurbaşkanlığı [Hükümet](/tr/detay/hukumet-2/llms.txt) Sistemi’ne geçilerek yönetim modeli değiştirilmiştir. ### Türkiye’de Cumhurbaşkanlığının Tarihçesi Cumhurbaşkanlığı makamı, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) 29 [Ekim](/tr/detay/ekim-748436/llms.txt) 1923'te oluşturulmuştur. İlk cumhurbaşkanı [Mustafa Kemal Atatürk](/tr/detay/mustafa-kemal-ataturk-722184/llms.txt) olmuştur. Cumhurbaşkanları, başlangıçta TBMM tarafından seçilirken, 2007 yılında yapılan anayasa değişikliği ile doğrudan [halk](/tr/detay/halk-2/llms.txt) tarafından seçilmeye başlanmıştır. 2017 anayasa değişikliği ile Türkiye, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçerek cumhurbaşkanının yürütme yetkilerini artırmıştır. Türkiye’de cumhurbaşkanlığı makamı, çeşitli anayasal değişiklikler ve reformlarla [evrim](/tr/detay/evrim-2/llms.txt) geçirmiştir: **1921 ve 1924 Anayasaları:** Cumhurbaşkanı, TBMM tarafından seçilmiştir ve yürütme yetkisi Başbakan ve Bakanlar Kurulu’na ait olmuştur. **1961 Anayasası: **Cumhurbaşkanlığı makamı güçlendirilmiş, ancak yetkileri yine sembolik kalmıştır. **1982 Anayasası: **Cumhurbaşkanının yetkileri artırılmış ve kriz dönemlerinde [etkin](/tr/detay/etkin/llms.txt) müdahale edebilmesi sağlanmıştır. **2007 Anayasa Değişikliği:** Cumhurbaşkanı seçimleri halk oylamasına açılmıştır. **2017 Anayasa Değişikliği:** Parlamenter [sistem](/tr/detay/sistem-2/llms.txt) kaldırılmış, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçilmiş ve yürütme yetkisi tamamen cumhurbaşkanına verilmiştir. #### Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ve Yetkileri 2017 referandumu sonucunda Türkiye’de parlamenter sistemden Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’ne geçilmiştir. Yeni sistemde, yürütme yetkisi tamamen cumhurbaşkanına verilmiştir. Cumhurbaşkanının başlıca yetkileri şunlardır: **Yürütme Yetkisi: **Cumhurbaşkanı, devletin en üst düzey yürütme organıdır ve tüm yürütme yetkilerini doğrudan kullanır. **Kanunları Onaylama ve Geri Gönderme:** TBMM tarafından kabul edilen yasaları onaylayabilir veya tekrar görüşülmek üzere meclise geri gönderebilir. **Bakanları Atama ve Görevden Alma: **Cumhurbaşkanı, bakanları ve üst düzey kamu yöneticilerini doğrudan atama yetkisine sahiptir. **Kararnameler Çıkarma:** Anayasa tarafından belirlenen çerçevede, yürütme yetkisine ilişkin konularda cumhurbaşkanlığı kararnameleri çıkarabilir. **Yargı Yetkisi Üzerindeki Rolü: **Anayasa Mahkemesi, Danıştay ve diğer yüksek yargı organlarına üye atayabilir. **Silahlı Kuvvetlerin Başkomutanı: **Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’na göre, [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) Silahlı Kuvvetleri’nin başkomutanıdır. **Dış Politika ve Diplomasi: **Türkiye’yi uluslararası alanda temsil eder, yabancı devletlerle ilişkileri yürütür ve uluslararası anlaşmalara imza atar. #### Cumhurbaşkanı Seçimi, Görev Süresi ve Yardımcıları Cumhurbaşkanı, halk tarafından doğrudan seçilir ve görev süresi 5 yıldır. Bir kişi en fazla iki [dönem](/tr/detay/donem-3/llms.txt) cumhurbaşkanı olabilir. Seçimler, çift turlu bir sistemle gerçekleştirilir ve adaylardan biri ilk turda oyların %50’den fazlasını alamazsa seçim ikinci tura kalır. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'nde, cumhurbaşkanı yardımcıları atanabilir ve yürütme sürecinde yetki paylaşımı yapılabilir. Ayrıca, kabinenin oluşumu tamamen cumhurbaşkanının takdirine bırakılmıştır. #### Cumhurbaşkanlığı Sembolü ve Anlamı Cumhurbaşkanlığı forsu ve resmi sembolü, Türkiye'nin [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) ve kültürel köklerini yansıtan [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir unsurdur. Cumhurbaşkanlığı ambleminde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan 16 yıldız, tarih boyunca kurulmuş 16 büyük Türk devletini temsil etmektedir. Bu devletler şunlardır: 1. Büyük Hun İmparatorluğu 2. [Batı](/tr/detay/bati-4/llms.txt) Hun İmparatorluğu 3. [Avrupa](/tr/detay/avrupa-2/llms.txt) Hun İmparatorluğu 4. Akhun (Eftalit) İmparatorluğu 5. Göktürk Kağanlığı 6. Avar Kağanlığı 7. Hazar Kağanlığı 8. Uygur Kağanlığı 9. Karahanlılar 10. Gazneliler 11. Büyük Selçuklu İmparatorluğu 12. Harezmşahlar 13. Altın [Orda](/tr/detay/orda/llms.txt) Devleti 14. Timur İmparatorluğu 15. Babür İmparatorluğu 16. Osmanlı İmparatorluğu Amblemde yer alan merkezdeki büyük altın [güneş](/tr/detay/gunes-3/llms.txt), Türkiye Cumhuriyeti'ni temsil etmektedir. #### Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanları Türkiye Cumhuriyeti tarihinde bugüne kadar görev yapmış cumhurbaşkanları şunlardır: 1. Mustafa Kemal Atatürk (1923-1938) 2. İsmet İnönü (1938-1950) 3. Celal Bayar (1950-1960) 4. Cemal Gürsel (1961-1966) 5. Cevdet Sunay (1966-1973) 6. Fahri Korutürk (1973-1980) 7. Kenan [Evren](/tr/detay/evren-f1009/llms.txt) (1982-1989) 8. Turgut Özal (1989-1993) 9. [Süleyman](/tr/detay/suleyman-2/llms.txt) Demirel (1993-2000) 10. Ahmet Necdet Sezer (2000-2007) 11. [Abdullah](/tr/detay/abdullah-2/llms.txt) [Gül](/tr/detay/gul-2/llms.txt) (2007-2014) 12. Recep Tayyip Erdoğan (2014-günümüz) Türkiye’de Cumhurbaşkanlığı makamı, anayasal sistem içinde sürekli olarak evrim geçirmiş ve 2017 değişiklikleriyle yeni bir yönetim modeli benimsenmiştir. Günümüzde Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisini tek başına kullanmakta ve [devlet](/tr/detay/devlet-3/llms.txt) yönetiminde belirleyici bir konumda bulunmaktadır. Cumhurbaşkanlığı makamı, Türkiye’nin siyasi yapısının en temel unsurlarından biri olmaya devam etmektedir. ## Academic Sources and References 1. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanının Görev ve Yetkileri https://www.tccb.gov.tr/cumhurbaskanligi/gorev\_yetki/Türkiye Büyük Millet Meclisi 1924 Teşkilat-ı Esasiye Kanunu https://www.tbmm.gov.tr/anayasa/yirmi-dort-teskilati-esasiye-kanunu