--- title: Türkan Bebek slug: turkan-bebek-09633 url: /detay/turkan-bebek-09633 type: article language: Türkçe entity: primary: Türkan Bebek type: article disambiguation: Bulgaristan Türklerinin direniş sembolü: 17 aylık Türkân Bebek'in hayatını kaybedişi ve anısına yapılanlar. categories: - name: Siyaset Ve Uluslararası İlişkiler slug: siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler url: /kategori/siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler tags: - Türkân Feyzullah - Türkân Bebek - Bulgaristan Türkleri author: Duygu Şahinler created_at: 2025-04-11T16:01:11.101272+03:00 updated_at: 2025-12-18T09:35:19.369252+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/11/BjE8VbZZwhwhf2U73zJqBlBYddRlq0Lc.jpg --- # Türkan Bebek ## Article Content **Türkân Bebek**, [Bulgaristan](/tr/detay/bulgaristan-3/llms.txt)’da [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) ve Müslüman azınlığa yönelik 1980’li yıllarda uygulanan zorunlu asimilasyon politikalarına karşı direnişin sembollerinden biridir. 26 [Aralık](/tr/detay/aralik-748440/llms.txt) 1984 tarihinde, [henüz](/tr/detay/henuz/llms.txt) 17 aylıkken ailesiyle [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) katıldığı barışçıl bir protesto sırasında [Bulgar](/tr/detay/bulgar/llms.txt) güvenlik güçlerinin açtığı [ateş](/tr/detay/ates-2/llms.txt) sonucu hayatını kaybetmiştir.   ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/11/qlX94XUhoG50MBye4N4m8X6iIUS5eW4Y.jpg) ### **Tarihî Bağlam: Yeniden Doğuş Süreci ve Zorunlu Asimilasyon** Bulgaristan Komünist Partisi’nin (BKP) lideri Todor Jivkov’un yürüttüğü "Yeniden Doğuş Süreci", 1984–1985 yıllarında özellikle Türk azınlığı [hedef](/tr/detay/hedef-751630/llms.txt) alarak zorla isim değiştirme, dinî pratiklerin yasaklanması, Türkçe konuşmanın engellenmesi ve toplumsal baskılarla bir asimilasyon kampanyasına dönüştü. Bu süreçte Türklerin Müslüman kimliği sistematik olarak silinmeye çalışıldı. Sürece karşı çıkanlar hapse atıldı, [sürgün](/tr/detay/surgun-2/llms.txt) edildi ya da öldürüldü. 1989’da bu politikalar, yüz binlerce kişinin Türkiye’ye zorunlu olarak [göç](/tr/detay/goc-2/llms.txt) etmesine [yol](/tr/detay/yol-3/llms.txt) açtı​. ### **Türkân Bebek’in Şehadeti** 1984 yılının Aralık ayında, Mestanlı (Momçilgrad) yakınlarındaki Mogilyane (Yoğurtçular) köyünde gerçekleşen protesto gösterisinde, annesiyle birlikte yürüyen 17 aylık Türkân Feyzullah, Bulgar polisinin açtığı ateş sonucu başından vurularak yaşamını yitirdi. Aynı olayda Ayşe Mollahasan isimli kadın da hayatını kaybetti. Birçok kadın ve [çocuk](/tr/detay/cocuk-2/llms.txt) yaralandı.   ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/11/HPOqdQQJ5ubIyvdXQFUY8LcVf5DXDXoG.png) [(Mehmet Hacısalihoğlu)](https://www.researchgate.net/profile/Buelent-Yildirim-2/publication/373367963_Yeniden_Dogus_Adli_Asimilasyon_Surecinde_1984-1989_Gozaltinda_Iskence_ile_Oldurulmelere_Bir_Ornek_Sehit_Ali_Osman_Ali/links/64e88f050acf2e2b5215a13b/Yeniden-Dogus-Adli-Asimilasyon-Suerecinde-1984-1989-Goezaltinda-Iskence-ile-Oeldueruelmelere-Bir-Oernek-Sehit-Ali-Osman-Ali.pdf#page=361) ### **Türkân Çeşmesi ve Anma Törenleri** 1990 sonrası dönemde Bulgaristan'da siyasi baskıların hafiflemesiyle birlikte Türk azınlık kimliğini sahiplenme çabaları arttı ve Türkân Bebek’in anısını yaşatmak adına çeşitli anıt ve çeşmeler yapıldı. En bilineni, Mogilyane köyündeki “Türkân Çeşmesi”dir.   ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/11/STK98IRlgQ07oUhzkuW5Rrmd71locigb.png) [Mogilyane'de 1990’da yapılan Türkân Çeşme Anıtı (Mehmet Hacısalihoğlu)](https://www.researchgate.net/profile/Buelent-Yildirim-2/publication/373367963_Yeniden_Dogus_Adli_Asimilasyon_Surecinde_1984-1989_Gozaltinda_Iskence_ile_Oldurulmelere_Bir_Ornek_Sehit_Ali_Osman_Ali/links/64e88f050acf2e2b5215a13b/Yeniden-Dogus-Adli-Asimilasyon-Suerecinde-1984-1989-Goezaltinda-Iskence-ile-Oeldueruelmelere-Bir-Oernek-Sehit-Ali-Osman-Ali.pdf#page=361)   [Hak](/tr/detay/hak-3/llms.txt) ve Özgürlükler Hareketi (HÖH) [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) siyasi partiler ve sivil [toplum](/tr/detay/toplum-3/llms.txt) kuruluşları tarafından her yıl Aralık ayında Türkân Bebek’in anısına düzenlenen anma törenleri, Bulgaristan Türklerinin kimliğine sahip çıkma kararlılığının ve geçmişte yaşanan acıların hafızalarda canlı tutulmasının bir göstergesi olarak yorumlanmaktadır.   [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=5okhpv7FNro) [(Yavuz Demir)](https://www.youtube.com/watch?v=5okhpv7FNro) ### **Edebî ve Sanatsal Temsil** Türkân Bebek’in ölümü şiir, müzik ve [belgesel](/tr/detay/belgesel-3/llms.txt) gibi sanatsal çalışmalarda da [yankı](/tr/detay/yanki-2/llms.txt) bulmuştur. [Süleyman](/tr/detay/suleyman-2/llms.txt) Yusuf Adalı'nın kaleme aldığı “Mestanlı Meydanı” şiiri, asimilasyon sürecinin dramatik yönünü ortaya koyar:   Ve bir sabah terk edip Geceledikleri [dağ](/tr/detay/dag-3/llms.txt) başlarını Ve yüreklerine akıtarak gözyaşlarını Bebeklerini gömdüler Soğuktan donan bebeklerini.    Ve çıplak ayaklarıyla çiğneyip karı Mehmetler, Aliler, Ayşeler ve Zeynepler [küme](/tr/detay/kume-2/llms.txt) küme, birer birer [Köy](/tr/detay/koy-3/llms.txt) yollarını geçtiler, Dağ bellerini aştılar. Karşılaştılar. Dağlar gibi mağrur ve bomboştu elleri. Yumruklarından başka bir şeyleri yoktu üzerlerinde.  ### **Kadınların Direnişteki Yeri ve Türkân Bebek’in Temsiliyeti** Türkân Bebek’in adı, Bulgaristan Türk kadınlarının direnişindeki rolünü de simgelemektedir. Kadınlar yalnızca aile bireyleri olarak değil, aktif mücadele figürleri olarak öne çıkmıştır. Direniş sırasında hayatını kaybeden, işkence gören, hapsedilen ya da sürgüne gönderilen kadınların sayısı küçümsenmeyecek düzeydedir. ## Academic Sources and References 1. Atasoy, Emin ve Elif Alkar. “Bulgaristan Müslümanlarını Derinden Etkileyen Yeniden Doğuş Sürecinin Geçiş Döneminde Sorgulanması ve Yargılanması.” Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi 1, no. 2 (2018): 54–65.Hacısalihoğlu, Mehmet. Bulgaristan’da 1984-1989 Zorunlu Asimilasyon ve Etnik TemizlikMağdurlarının Anma ve Yas Günleri. Diaspora ve Göç Tarihi Dizisi içinde. YTB Yayınları, 2023.Son Erişim: 11.4.2025https://www.researchgate.net/profile/Buelent-Yildirim-2/publication/373367963\_Yeniden\_Dogus\_Adli\_Asimilasyon\_Surecinde\_1984-1989\_Gozaltinda\_Iskence\_ile\_Oldurulmelere\_Bir\_Ornek\_Sehit\_Ali\_Osman\_Ali/links/64e88f050acf2e2b5215a13b/Yeniden-Dogus-Adli-Asimilasyon-Suerecinde-1984-1989-Goezaltinda-Iskence-ile-Oeldueruelmelere-Bir-Oernek-Sehit-Ali-Osman-Ali.pdf#page=361Zafer, Zeynep. “Bulgaristan’da Zorunlu Asimilasyona Karşı Mücadele ve Kadın.” TOBİDER: International Journal of Social Sciences 2, no. 2 (2018): 1–11.Yavuz Demir Youtube Kanalı. "TÜRKAN BEBEK TÖRENLE ANILDI." Son Erişim: 11.4.2025