--- title: Türk Devletleri Teşkilatı slug: turk-devletleri-teskilati-749218 url: /detay/turk-devletleri-teskilati-749218 type: article language: Türkçe entity: primary: Türk Devletleri Teşkilatı type: article disambiguation: Türk Devletleri Teşkilatı: Türk dünyasının siyasi, ekonomik ve kültürel iş birliği örgütü. Üye ve gözlemci ülkeleri öğrenin! categories: - name: Siyaset Ve Uluslararası İlişkiler slug: siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler url: /kategori/siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler tags: - Türk Devletleri Teşkilatı - Türk dünyası author: Neriman Sena Külünk created_at: 2025-03-16T01:51:07.785094+03:00 updated_at: 2025-12-22T20:20:32.028315+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/08/18/1d4vp58Wzx3K6MhJC9Z8CLIHaxxcJTp5.png --- # Türk Devletleri Teşkilatı ## KURE Information Cards ![turkkon-logo.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/03/15/bJYsx3ljUCAeLvcr395SM7U4GKt1AeK2.png) *Türk Devletleri Teşkilatı* | Field | Value | |-------|-------| | Alt Kuruluşlar | Türk Yatırım Fonu (TYF),Türk Ticaret ve Sanayi Odası (TTSO),Türk Kültür ve Miras Vakfı,Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA),Türk Akademisi,Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) | | Resmî Dil(ler) | Özbek Türkçesi,Kırgız Türkçesi,Kazak Türkçesi,Azerbaycan Türkçesi,Türkiye Türkçesi | | Dönem Başkanı | Sadır Caparov | | Resmî Web Sitesi | https://www.turkicstates.org/tr | | Gözlemci Ülkeler | Macaristan, Türkmenistan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti | | Üye Ülkeler | Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan | | Kurucu Belge | Nahçıvan Anlaşması (2009) | | Önceki Adı | Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi (Türk Konseyi) | | Kuruluş Tarihi(Metin) | 3 Ekim 2009 | ## Article Content [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) Devletleri Teşkilatı, Türk dili konuşan devletler arasında siyasi, ekonomik, kültürel ve sosyal iş birliğini artırmak amacıyla kurulmuş uluslararası bir örgüttür. Eski adıyla **Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi** olan teşkilat, 2009 yılında **Nahçıvan Anlaşması** ile resmen kurulmuş ve 2021 yılında İstanbul Zirvesi'nde adı "**Türk Devletleri Teşkilatı**" olarak değiştirilmiştir. Türk Devletleri Teşkilatı günümüzde **Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan** ve **Türkiye**'den oluşan beş [tam](/tr/detay/tam/llms.txt) üye devlete sahiptir. **Macaristan, Türkmenistan **ve **Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti** ise teşkilatta gözlemci [ülke](/tr/detay/ulke-2/llms.txt) statüsündedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/08/17/At2kelIh6LaDqferkt8FOF1sroDMLpUR.png) *Türk Devletleri Teşkilatı Üye ve Gözlemci Üye Devletleri (Turkic States Quarterly Economic Outlook)* ### **Tarihçe** **Sovyetler Birliği**’nin dağılmasıyla 1991 yılında** Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan **ve **Özbekistan** bağımsızlıklarını kazanmış; Türkiye bu devletleri tanıyan ilk ülke olmuştur. Ardından Türkiye'nin ev sahipliğinde **1992 **yılında **Ankara**’da düzenlenen **Türk Dili Konuşan Ülkeler Zirvesi** ile Türk Devletleri Teşkilatının kuruluş süreci başlamıştır. Bu [zirve](/tr/detay/zirve/llms.txt), bağımsızlığını kazanan Türk devletleri arasındaki çok taraflı iş birliğinin ilk adımı olmuştur​. 1992-2008 arasında gerçekleştirilen zirvelerde ağırlıkla **kültür, eğitim ve dil birliği** konuları ele alınmıştır. Dönüm noktası, 2–3 Ekim 2009’da Nahçıvan’da imzalanan **Nahçıvan Anlaşması** olmuştur. Kurucu ülkeler olan Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan tarafından imzalanan bu anlaşmayla “**Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi**” kurulmuş, örgüt uluslararası hukukta **hükûmetler arası bir teşkilat** statüsü kazanmıştır. 2010 İstanbul Zirvesi’nde “**Türk Konseyi**” adı benimsenmiş, 2011’de Almatı Zirvesi ile düzenli toplantılar başlamıştır. Özbekistan konseye 2019 yılında katılmıştır. Macaristan 2018’de, Türkmenistan 2021’de ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti 2022’de gözlemci üye statüsü edinmiştir. Teşkilat, 2021’de düzenlenen **İstanbul Zirvesi** ile "Türk Devletleri Teşkilatı" adını alarak daha kurumsal bir yapıya kavuşmuştur​. Teşkilatın genel merkezi İstanbul'dadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/03/15/6Jj553DxkWPNFgSLkxdfEe6HQL609ibP.png) *Türk Devletleri Teşkilatı Bayrağı (Türk Devletleri Teşkilatı)* ### **Organizasyon Yapısı** #### **İdari Yapı** Türk Devletleri Teşkilatı, çeşitli organlar aracılığıyla [faaliyet](/tr/detay/faaliyet-abc4c/llms.txt) göstermektedir: - **Devlet Başkanları Konseyi**: En üst karar alma organıdır ve üye devletlerin liderlerinden oluşur. Zirveler düzeyinde toplanır ve stratejik yönelimleri belirler. - **Dışişleri Bakanları Konseyi**: [Devlet](/tr/detay/devlet-3/llms.txt) başkanları tarafından belirlenen kararların uygulanmasını sağlar. - **Kıdemli Memurlar Komitesi**: Teşkilatın [teknik](/tr/detay/teknik-2/llms.txt) ve bürokratik işlerini yürütür. - **Aksakallar Konseyi**: Teşkilatın geleneksel ve kültürel mirasına yönelik önerilerde bulunan danışma organıdır. Tecrübeli devlet adamları ve kanaat önderlerinden oluşur. - **Sekretarya**: Teşkilatın merkezî idari yapısını oluşturur ve İstanbul'da bulunmaktadır​. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/08/22/EKsQjvMBbAabWQQ7ObwdZ2VuOT9R4QRE.jpg) *Türk Devletleri Teşkilatı Genel Sekreterliği (Fotoğraf: Neriman Sena Külünk)* #### **Alt Kuruluşlar** ##### **Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY)** 1993 yılında Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Türkiye tarafından kurulmuştur. Merkezi Ankara'dadır. Türk halkları arasındaki kültürel bağları güçlendirmek amacıyla faaliyet gösterir. Ortak değerlerin tanıtılması ve gelecek nesillere aktarılması için çeşitli kültürel etkinlikler gerçekleştirir. Bu amaçla** Nevruz kutlamaları **ve **“Türk Dünyası Kültür Başkenti”** ilanları bu teşkilat tarafından yürütülür. ##### **Türk Akademisi** 2012 yılında Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Türkiye tarafından kurulmuştur. Türk dili, tarihi ve kültürü araştırmalarını koordine etmek ve akademik projeleri desteklemeyi amaçlar. Bu doğrultuda bilimsel yayınlar hazırlar ve uluslararası sempozyumlar düzenler. ##### **Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA)** Azerbaycan Cumhuriyeti, Kazakistan Cumhuriyeti, Kırgız Cumhuriyeti ve Türkiye Cumhuriyeti Parlamento Başkanları tarafından 2008'de kurulmuştur. Merkezi Bakü’de bulunan TURKPA, parlamenter diplomasi yoluyla üye devletler arasında siyasi diyaloğu ve yasama iş birliğini geliştirmeyi amaçlayan uluslararası bir örgüttür. Ortak yasa önerileri ve raporlar hazırlar. ##### **Türk Kültür ve Miras Vakfı** Türk dünyasının kültürel mirasının korunması ve uluslararası düzeyde tanıtılmasını hedefler. Tüzüğü 2012'de kabul edilen vakıf 2015'te faaliyetlerine başlamıştır. Genel Sekreterliği Bakü'dedir. Türk kültür ve mirasını korumak amacıyla; restorasyon, tanıtım, eğitim, sergi, seminer, atölye gibi birçok farklı alanda etkinlik yürütmeyi hedefler. ##### **Türk Ticaret ve Sanayi Odası (TTSO)** 2019 yılında kurulmuştur. Genel sekreterliği İstanbul'dadır. Ticaret ve sanayide üye devletler arasındaki iş birliğini geliştirerek ülkelerin kalkınmasını ileri seviyeye taşımayı amaçlar. ##### **Türk Yatırım Fonu (TYF)** Türk devletlerinin kurduğu ilk ortak finans kurumu olup 2023 yılında kurulmuştur. Kuruluş amacı üye ülkelerde ticari ve ekonomik iş birliğini güçlendirmektir. Fon; tarım, enerji, lojistik, sanayi, turizm, eğitim ve çevre gibi birçok alandaki projeleri destekleyerek üye devletlerin sosyoekonomik kalkınmasına katkı sağlamayı hedefler. ### **Desteklenen Kuruluş ve Projeler** #### **Türk Üniversiteler Birliği (TÜRKÜNİB)** Türk Üniversiteler Birliği’nin kurulmasına 2012 ve 2013 yılında yapılan zirvelerde alınan karar neticesinde 2013'te İstanbul’da kurulmuştur. Birliğin temel amacı, Türk Devletleri Teşkilatı çerçevesinde üye ülkelerdeki üniversiteler arasında **öğrenci ve akademisyen değişimini teşvik etmek, ortak araştırma projeleri yürütmek ve ortak diploma programları geliştirmek** suretiyle Türk dünyasında yükseköğretim alanında bütünleşmeyi sağlamaktır. #### **Orhun Değişim Programı** Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında yükseköğretim alanında iş birliğini güçlendirmek amacıyla geliştirilmiş uluslararası bir öğrenci ve akademisyen değişim programıdır. Türk Üniversiteler Birliği'nin kurulması ile gündeme gelen Orhun Değişim Programı, 2017 yılından itibaren üye devletlerin üniversiteleri arasında uygulanmaya başlanmıştır. Program, öğrencilerin ve öğretim elemanlarının **karşılıklı değişimini**, **ortak derslerin okutulmasını**, **diploma denklik süreçlerinin kolaylaştırılmasını** ve **ortak akademik projelerin yürütülmesini** hedeflemektedir. #### **Ortak Alfabe Çalışmaları** Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde, üye ülkelerin farklı alfabeleri yerine **ortak bir alfabe standardı** geliştirmesini amacıyla Türk Dil Kurumu ve Uluslararası Türk Akademisi’nin katkılarıyla **Türk Dünyası Ortak Alfabe Komisyonu** oluşturulmuş ve ilk toplantı **Mayıs 2023’te Astana’da** gerçekleştirilmiştir. Bu girişim, üye ülkelerin ortak bir alfabe altında birleşerek Türk dillerinin yakınlaşmasını, ortak yayınların ve ders materyallerinin hazırlanmasını, dijitalleşme sürecinde yazılım ve teknoloji alanında kolaylık sağlamayı hedeflemektedir. #### **Orta Koridor Projesi (Trans-Hazar Uluslararası Taşımacılık Güzergâhı)** **Orta Koridor**, Türk Devletleri Teşkilatı çerçevesinde ön plana çıkan ve Çin’den başlayarak Orta Asya, Hazar Denizi, Kafkasya ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya uzanan uluslararası ulaştırma hattını ifade eder. Resmî adıyla **Trans-Hazar Uluslararası Doğu-Batı Orta Koridoru** kara, deniz ve demir yolu ulaşımını kapsamaktadır. Çin-Avrupa arasındaki taşımacılığı yaklaşık **15 güne** indirme kapasitesine sahiptir ve küresel ticarette Asya ile Avrupa arasında en kısa ve güvenli güzergâhlardan biri olarak görülmektedir. #### **Kervansaray Projesi** Türk Devletleri Teşkilatı, hattın etkinliğini artırmak amacıyla **gümrüklerin uyumlaştırılması, lojistik engellerin kaldırılması ve maliyetlerin azaltılması** yönünde girişimlerde bulunmaktadır. Bu kapsamda **“Kervansaray Projesi”** ve **Basitleştirilmiş Gümrük Koridoru Anlaşması** gibi uygulamalar yürürlüğe girmiştir. #### **Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı Projesi (TANAP)** **Trans Anadolu Doğalgaz Boru Hattı Projesi (TANAP)**, Azerbaycan’ın Şahdeniz-2 sahasından çıkarılan doğal gazı Gürcistan ve Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşımak amacıyla geliştirilen stratejik enerji hattıdır. Proje, **Güney Gaz Koridoru’nun ana omurgasını** oluşturmaktadır. #### **Zengezur Koridoru** [Zengezur Koridoru](/tr/detay/zengezur-koridoru-751597/llms.txt), Azerbaycan’ın batı bölgeleri ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasındaki kara ve demir yolu bağlantısını sağlamayı hedefleyen ulaştırma hattıdır. Bu koridor, Azerbaycan ile Türkiye arasında doğrudan bağlantı kurarak Türk dünyasının coğrafi bütünlüğünü güçlendirmekte ve Orta Koridor’un etkinliğini artıran tamamlayıcı bir hat işlevi görmektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/03/15/6eFBqia2Ku2GKbaJtWN8dGFs2nqLU6my.jpg) *Türk Devletleri Teşkilatı'nın 14. Yıl Kutlamalarından Bir Görsel (AA)* ### **Hedefleri ve Stratejik Öncelikleri** Teşkilatın temel hedefleri **siyasi, ekonomik, kültürel ve güvenlik alanlarında iş birliği** yoluyla üye ülkeler arasında entegrasyonu güçlendirerek bölgesel barış ve istikrara katkı sağlamaktır. Özellikle **tarım, savunma **ve** enerji** sektörleri, öncelikli kalkınma alanları olarak belirlenmiştir​. Stratejik öncelikler, “**Türk Dünyası 2040 Vizyonu**” belgesinde kurumsallaştırılmıştır. Bu belge; ekonomik bütünleşme, ulaştırma ve enerji koridorlarının geliştirilmesi, kültürel mirasın korunması ve uluslararası alanda daha etkin bir Türk dünyası vizyonu öngörmektedir. #### **Ekonomik İş Birliği** Türk Devletleri Teşkilatı, bölgesel ticareti artırmak için **gümrük işlemlerinin kolaylaştırılması, mal ve hizmetlerin serbest dolaşımı** gibi hedeflere odaklanmaktadır. Bu kapsamda **Türk Yatırım Fonu** kurulmuş; ortak gümrük uygulamaları, lojistik merkezler ve ticaret ağlarının entegrasyonu gündeme alınmıştır. **Orta Koridor Projesi** ile Çin’den Avrupa’ya uzanan ticaret yollarında etkinlik kazanılması hedeflenmektedir. #### **Enerji ve Altyapı Projeleri** Türk Devletleri, zengin petrol, doğal gaz ve [yenilenebilir enerji](/tr/detay/yenilenebilir-enerji-747701/llms.txt) kaynaklarına sahiptir. Türk Devletleri Teşkilatı, **enerji güvenliği** ve** altyapı projeleri** konusunda [ortak](/tr/detay/ortak/llms.txt) politikalar geliştirmektedir​. Azerbaycan, Kazakistan ve Türkmenistan’ın sahip olduğu hidrokarbon kaynakları ile Türkiye’nin Avrupa’ya açılan bir enerji köprüsü işlevi görmesi bu iş birliğinin temelini oluşturmaktadır. **Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı** ve **TANAP** gibi projeler, enerji alanındaki entegrasyonun örnekleridir. Bunun yanı sıra, **Orta Koridor** kapsamında ulaştırma altyapısının güçlendirilmesi, demir yolu ve kara yolu bağlantılarının geliştirilmesi teşkilatın uzun vadeli öncelikleri arasındadır. #### **Kültürel ve Akademik İş Birliği** Türk Devletleri Teşkilatı, **Türk dili, tarihi **ve** kültürel mirasını** koruma ve tanıtma amacıyla **TÜRKSOY (Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı) **ve** Türk Akademisi** gibi kuruluşlarla [yakın](/tr/detay/yakin-750943/llms.txt) iş birliği içindedir​. Akademik sahada öğrenci değişim programları, ortak araştırma projeleri ve üniversiteler arası iş birlikleri desteklenmektedir. Türk tarihinin, kültürel mirasının ve ortak değerlerin korunması, teşkilatın kurumsal gündeminde önemli yer tutmaktadır. **Türk Dünyası 2040 Vizyonu** belgesi ile ortak eğitim projeleri, burs programları ve kültürel festivaller desteklenmektedir​. #### **Savunma ve Güvenlik İş Birliği** Savunma sanayi ve [askerî](/tr/detay/askeri-2/llms.txt) iş birliği, teşkilatın [önem](/tr/detay/onem/llms.txt) verdiği konular arasındadır. Türk Devletleri Teşkilatı çerçevesinde **ortak askeri tatbikatlar**, **savunma sanayi iş birlikleri** ve **askerî eğitim programları** öne çıkmaktadır. Üye ülkeler, terörle mücadele, sınır güvenliği ve siber güvenlik gibi konularda da iş birliği kurmayı hedefler. ### **Türk Dünyası 2040 Vizyonu** Türk Dünyası 2040 Vizyonu, Türk Devletleri Teşkilatı’nın uzun vadeli stratejik yol haritasını oluşturan temel belgedir. 12 Kasım 2021’de İstanbul’da düzenlenen zirvede kabul edilen bu belge, Türk dünyasında çok boyutlu iş birliğini kurumsallaştırmayı ve 2040 yılına kadar ortak bir gelecek perspektifi oluşturmayı amaçlamaktadır. Belgeye göre öncelikli hedefler şunlardır: - Ortak kültürel değerlerin korunması ve genç nesillere aktarılması - Eğitim ve bilim alanında ortak bir yükseköğretim alanının kurulması - Ulaştırma ve enerji ağlarının geliştirilmesi - Ekonomik iş birliğinin derinleştirilmesi - Gençlik ve spor etkinliklerinin artırılması - Dijital dönüşüm ve yapay zekâ tabanlı iş birliği - Çevre politikaları ve yeşil dönüşüm Bu hedefler doğrultusunda atılan somut adımlar içinde; kültürel boyutta, **Türk Dünyası Kültür Başkentleri programı**, **ortak tarih ve edebiyat kitaplarının hazırlanması** ve **ortak alfabe çalışmalarının kurumsallaşması** öne çıkmaktadır. Eğitim alanında, **Türk Üniversiteler Birliği (TÜRKÜNİB)** aracılığıyla yükseköğretimde iş birliği sağlanmış; **Orhun Değişim Programı** ile öğrenci ve akademisyenlerin karşılıklı hareketliliği desteklenerek **“Türk Yükseköğretim Alanı”** oluşturulmaya başlanmıştır. Ekonomi ve kalkınma hedefleri arasında **Türk Yatırım Fonu’nun kurulması**, üye ülkeler arasında KOBİ’lerin desteklenmesi, ticaretin serbestleştirilmesi ve ortak projeler aracılığıyla ekonomik bağların güçlendirilmesi yer almaktadır. Bu hedef, ulaştırma ve enerji projeleriyle doğrudan bağlantılıdır. **Orta Koridor Projesi**, **Kervansaray Projesi** ve **Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu** gibi girişimler, Avrupa ile Asya arasında güvenli ve hızlı bir bağlantı sağlarken enerji alanında **Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı**, **TANAP** ve geleceğe dönük **Trans-Hazar projeleri** üye ülkelerin enerji güvenliğini olduğu kadar Avrupa’nın da enerji arzını garanti altına almaktadır. Gençlik ve spor alanında **Dünya Göçebe Oyunları** kurumsal bir marka hâline getirilmiş, bunun yanında gençler arasında ortak kültür ve kimlik bilincini pekiştirecek sempozyum, yarışma ve kültürel etkinliklerin düzenlenmesi kararlaştırılmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/08/17/mbneKKU4VaUN7g4YtWO2TyqF8Ydn6EGQ.jpg) *Türk Devletleri Teşkilatı Devlet Başkanları Konseyi 10. Zirvesi, Astana (AA)* ### **Türk Devletleri Teşkilatı Zirveleri ve Kararları** #### **Türk Dili Konuşan Ülkeler Zirveleri (1992–2008)** | 1992 Ankara Zirvesi: Türkiye Cumhurbaşkanı Turgut Özal'ın ev sahipliğinde yapılan ilk zirveye; Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan devlet başkanları katılım göstermiştir. Bağımsızlıklarını henüz kazanan Türk Cumhuriyetleri ile Türkiye arasında ticari ve ekonomik ilişkilerin tesisi amaçlanmıştır. | | 1994-2000 Arası Zirveler: Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkiye ve Türkmenistan devlet başkanları tarafından 1994'te Türkiye ev sahipliğinde İstanbul'da, 1995'te Kırgızistan ev sahipliğinde Bişkek'te, 1996'da Özbekistan ev sahipliğinde Taşkent'te, 1998'de Kazakistan ev sahipliğinde Astana'da ve 2000'de Azerbaycan ev sahipliğinde Bakü'de olmak üzere beş zirve düzenlenmiştir. 1996 Zirvesi'nde Daimi Sekretarya tesisi planlanmış; 2000 Zirvesi'nde Türkiye'de kurulmasına karar verilmiştir. | | 2001 İstanbul Zirvesi: Türkiye Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in ev sahipliğinde yapılan zirveye; Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan devlet başkanları ile Özbekistan meclis başkanı katılım göstermiştir. | | 2006 Antalya Zirvesi: Türkiye Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer'in ev sahipliğinde toplanan zirveye; Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan devlet başkanları ile Türkmenistan Ankara büyükelçisi katılım göstermiştir. Türkiye’nin bu girişimiyle süreç yeniden canlanmıştır. | #### **2009 Nahçıvan Zirvesi ** 2-3 Ekim 2009 tarihlerinde Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan arasında *Nahçıvan Anlaşması* imzalanarak “Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi” kurulmuştur. Bu karar, Türk devletleri arasındaki ilişkilerin kurumsallaşması bakımından dönüm noktası olmuştur. #### **2010 İstanbul Zirvesi** 15-16 Eylül 2010 tarihlerinde toplanan zirvede "Türk Konseyi" adı benimsenmiştir. Devlet Başkanları Konseyi, Dışişleri Bakanları Konseyi, Kıdemli Memurlar Komitesi ve Aksakallar Heyeti kurulmuştur. #### **Türk Konseyi Zirveleri (2011–2021)** | 1. Zirve Toplantısı | 20-21 Ekim 2011, Almatı | | 2. Zirve Toplantısı | 22-23 Ağustos 2012, Bişkek | | 3. Zirve Toplantısı | 15-16 Ağustos 2013, Gebele | "Ulaştırma ve Bağlantı" teması ile toplanılmıştır. | | 4. Zirve Toplantısı | 5 Haziran 2014, Bodrum | "Turizm Alanında İş Birliği" teması ile toplanılmıştır. | | 5. Zirve Toplantısı | 11 Eylül 2015, Astana | "Medya ve Enformasyon İş Birliği" teması ile toplanılmıştır. | | 6. Zirve Toplantısı | 3 Eylül 2018, Çolpan Ata | "Gençlik ve Ulusal Spor" teması ile toplanılmıştır. | | 7. Zirve Toplantısı | 15 Ekim 2019, Bakü | | Olağanüstü Zirve | 10 Nisan 2020, video konferans formatında | COVID-19 küresel salgınına karşı dayanışma ve iş birliği için görüşülmüş; ortak önlemler planlanmıştır. | | 8. Zirve Toplantısı | 12 Kasım 2021, İstanbul | #### **Türk Devletleri Teşkilatı Zirveleri (2022-Günümüz)** | 9. Zirve Toplantısı | 11 Kasım 2022, Semerkant | | 10. Zirve Toplantısı | 3 Kasım 2023, Astana | | 11. Zirve Toplantısı | 6 Kasım 2024, Bişkek | ### **Türk Devletleri Teşkilatı Dönem Başkanları** Nahçıvan Anlaşması'nın 9. maddesine göre, teşkilatın olağan toplantılarına ev sahipliği yapan devlet başkanı, bir sonraki toplantıya kadar Dönem Başkanlığı vazifesini yürütmektedir. Bu karar doğrultusunda teşkilatın Dönem Başkanları şu şekildedir: | 1. Dönem Başkanı | Kazakistan Cumhurbaşkanı | Nursultan Nazarbayev | 21 Ekim 2011- 23 Ağustos 2012 | | 2. Dönem Başkanı | Kırgızistan Cumhurbaşkanı | Almazbek Atambayev | 23 Ağustos 2012-16 Ağustos 2013 | | 3. Dönem Başkanı | Azerbaycan Cumhurbaşkanı | İlham Aliyev | 16 Ağustos 2013-5 Haziran 2014 | | 4. Dönem Başkanı | Türkiye Cumhurbaşkanı | Abdullah Gül | 5 Haziran 2014-28 Ağustos 2014 | | 5. Dönem Başkanı | Türkiye Cumhurbaşkanı | Recep Tayyip Erdoğan | 28 Ağustos 2014-11 Eylül 2015 | | İkinci Kez Dönem Başkanı | Kazakistan Cumhurbaşkanı | Nursultan Nazarbayev | 11 Eylül 2015-3 Eylül 2018 | | 6. Dönem Başkanı | Kırgızistan Cumhurbaşkanı | Sooronbay Ceenbekov | 3 Eylül 2018-15 Ekim 2019 | | İkinci Kez Dönem Başkanı | Azerbaycan Cumhurbaşkanı | İlham Aliyev | 15 Ekim 2019-12 Kasım 2021 | | İkinci Kez Dönem Başkanı | Türkiye Cumhurbaşkanı | Recep Tayyip Erdoğan | 12 Kasım 2021-11 Kasım 2022 | | 7. Dönem Başkanı | Özbekistan Cumhurbaşkanı | Şevket Mirziyoyev | 11 Kasım 2022-3 Kasım 2023 | | 8. Dönem Başkanı | Kazakistan Cumhurbaşkanı | Kasım Cömert Tokayev | 3 Kasım 2023-6 Kasım 2024 | | 9. Dönem Başkanı | Kırgızistan Cumhurbaşkanı | Sadır Caparov | 6 Kasım 2024-Günümüz | [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=oU0L8XtKczE) *Türk Devletleri Teşkilatı (TRT Avaz)* Türk Devletleri Teşkilatı, **Türk dünyasının siyasi, ekonomik ve kültürel birliğini güçlendirme hedefiyle** [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir bölgesel [örgüt](/tr/detay/orgut/llms.txt) olarak konumlanmaktadır. **Tarihî miras ve ortak kimlik temelinde** [hareket](/tr/detay/hareket-3/llms.txt) eden teşkilat, **bölgesel entegrasyon ve uluslararası iş birliği yoluyla** küresel ölçekte [etkin](/tr/detay/etkin/llms.txt) bir aktör olma yolunda ilerlemektedir​. ## Academic Sources and References 1. Akçapa, Mevlüt. "Türk Devletleri Teşkilatı’nın Tarihsel Gelişimi: Teşkilatın Dünü, Bugünü ve Yarını." Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi 11, no. 34 (2023): 473-491. Erişim 16 Mart 2025. https://dergipark.org.tr/en/pub/avrasyad/issue/76170/1223099.Altymyshova, Zukhra, ve Camıykat Omurova. “Türk Devletleri Teşkilatı’nın Tarihi Gelişimi Ve Gelecek Vizyonu”. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 12 (Mart 2025): 41-64. Erişim: 18.08.2025. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mtad/issue/88621/1624391Alyılmaz, Cavid, ve Şehnaz Demirkol. "Türk Devletleri Teşkilatı Ülkelerinin Turizm Politikaları ve Stratejilerinin Analizi." Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi 8, no. 2 (2023): 172-178. Erişim 16 Mart 2025. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tdtad/issue/81665/1349540.Anadolu Ajansı. "TDT Devlet Başkanları Konseyi 10. Zirvesi'nin Astana Bildirisi kabul edildi." Anadolu Ajansı. Erişim: 18.08.2025. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/tdt-devlet-baskanlari-konseyi-10-zirvesinin-astana-bildirisi-kabul-edildi/3042474Anadolu Ajansı. "TDT Devlet Başkanları Konseyi Toplantısı Yapıldı." Anadolu Ajansı. Erişim 16 Mart 2025. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/turk-devletleri-teskilati-devlet-baskanlari-konseyi-toplantisi-yapildi/2735028.Arıkan, Naime Feyza. "Türk Devletleri Teşkilatı Bünyesinde Ekonomik İş Birliği: Potansiyel ve Hedefler." Doktora tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, 2024. Erişim: 18.08.2025. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=1pwTzRXnomYf6jwqVORfUcoBw4Jluuy0UCofPDUogBPUmenFkIQXo3W1hH0wFHh1Aydilek, Emre. "Türk Devletleri Teşkilatının Siyasi ve Ekonomik Potansiyeli." Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi5, no. 3 (2022): 716-728. Erişim 16 Mart 2025. https://dergipark.org.tr/en/pub/mana/article/1192419.Can, Ahmet Selçuk "Türkiye ve Türk Dünyası Bütünleşmesi: Kurumsal İnceleme." Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi, 2024. Erişim: 18.08.2025. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=cr4SkWLaRMhkDRBjqthpsRmAaunKeXukNbUfXLfSL9j7AK6kXg2H-PwKojn\_lb3NÇınar, Yusuf, ve Yılmaz Ulvi Uzun. "Köklü Geçmişten Güçlü Geleceğe Türk Devletleri Teşkilatı: Küresel Ekonomik-Siyasal Potansiyeli ve Teşkilatın Geleceğine Dair Öngörüler." Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi 12 (2023): 141-156. Erişim 16 Mart 2025. https://dergipark.org.tr/en/pub/mjss/issue/80599/1296831.Ekici, Kübra Deren. "Türk Devletleri Teşkilatı ve Tarihçesi." TURAN-SAM 53 (2022): 325-328. Erişim 16 Mart 2025. https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=1028542.Emeklier, Bilgehan, Taner Taş, ve Kubilay Çağrı Yılmaz. "Türk Devletleri Teşkilatı: Bütünleşme Sürecine Nereden Başlamalı ve Ne Yapmalı?" Güvenlik Stratejileri Dergisi (2022): 73-107. Erişim 16 Mart 2025. https://dergipark.org.tr/tr/pub/guvenlikstrtj/issue/72404/1112874.Erkiner, Hakkı Hakan, ve İlayda Eray. “Uluslararası Hukuk Bakımından Bir Uluslararası Örgüt Olarak Türk Devletleri Teşkilatı”. Güvenlik Stratejileri Dergisi, TDT Özel Sayısı (Ağustos 2022): 217-50. Erişim: 18.08.2025. https://dergipark.org.tr/tr/pub/guvenlikstrtj/issue/72404/1112918Gündoğdu, Serkan. "Türkiye’nin Jeopolitik Açılımı: Bir Uluslararası Örgüt Olarak Türk Devletleri Teşkilatı". Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21, 3 (2023): 266-279. Erişim: 18.08.2025. https://dergipark.org.tr/tr/pub/cbayarsos/issue/80074/1263177Kocatepe, Ömer Faruk. "Neoklasik Realist Çerçevede Politik ve Askerî İş Birliğinin İncelenmesi: Türk Devletleri Teşkilatı." Doktora tezi, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, 2022. Erişim: 18.08.2025. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=CG8WvdvvxJP04Unr7Yecf58tRKOWxELd5MYGSNAcfQJ7TJs2XCoQeXO2Ul8T5VgeKüçükdoğan, Onur. "Türk Devletleri Teşkilatı'nın Kuruluş Süreci." Yüksek lisans tezi, Gebze Teknik Üniversitesi, 2024. Erişim: 18.08.2025. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=UjlM15wKZGQW6TLC0pvCtxFsrothHtQrnNZ6A\_OKvjpwL16uiCk0k8a12QdArybOMert, Osman. "Türk Konseyi (Keneşi) Türk Üniversiteler Birliği ve Türk Üniversiteler Birliği I. Genel Kurulu". Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 53, (2015): 273-290. Erişim: 18.08.2025. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunitaed/issue/2892/40148Organization of Turkic States. “Turkic States Quarterly Economic Outlook: 1st Quarter 2025” Center for Analysis of Economic Reforms and Communication of the Republic of Azerbaijan. (June 2025). Erişim: 18.08.2025. Özsoy, Bahar. "‘Türk Dünyası’ Söylemi İçinde Türk Devletleri Teşkilatı’nın Rolü ve Önemi." Anasay Dergisi (2023): 40-55. Erişim 16 Mart 2025. https://dergipark.org.tr/tr/pub/anasay/issue/79763/1324953.TDK Resmi Web Sitesi. "Türk Dünyası Ortak Türk Alfabesinde Uzlaştı." Erişim: 18.08.2025. TRT Avaz Youtube Kanalı. "Türk Devletleri Teşkilatı." YouTube. Erişim 16 Mart 2025. https://www.youtube.com/watch?v=oU0L8XtKczE."Türk Devletleri Teşkilatı." TDT Resmi Web Sitesi. Erişim 16 Mart 2025. https://www.turkicstates.org/tr.Türk Devletleri Teşkilatı Resmi Web Sitesi. "Türk Dili Konuşan Ülkeler İşbirliği Konseyi'nin Kurulmasına Dair Nahçıvan Anlaşması" Erişim: 18.8.2025. Türk Devletleri Teşkilatı Resmi Web Sitesi. "Türk Dünyası 2040 Vizyonu" Erişim: 18.8.2025. Yılmaz, Emir. "Türk Devletleri Teşkilatı: Tarihsel Bir Analiz". Sakarya Üniversitesi Türkmer (2024). Erişim: 18.8.2025. https://turkmer.sakarya.edu.tr/sites/turkmer.sakarya.edu.tr/file/Turk\_Devletleri\_Teskilati\_Tarihsel\_Bir\_Analiz.pdfZengin, Alperen Kürşad. “Türkiye’nin Büyük Stratejisi ve Türk Devletleri Teşkilatı”. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 12, (Mart 2025): 306-17. Erişim: 18.8.2025. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mtad/issue/88621/1628123 ## Related Articles - [Zengezur Koridoru](//detay/zengezur-koridoru-751597/llms.txt) - [2025 Aktau Türk Dünyası Kültür Başkenti Açılış Töreni](//detay/2025-aktau-turk-dunyasi-kultur-baskenti-acilis-tor/llms.txt)