---
title: Türk
slug: turk-ad2d4
url: /detay/turk-ad2d4
type: dictionary
language: Türkçe
entity:
  primary: Türk
  type: dictionary
  disambiguation: Türk: Kökeni, tarihi, kullanımı ve anlamı. Orhun Yazıtları'ndan günümüze...
  categories:
    - name: Diller Ve Dil Bilim
      slug: diller-ve-dilbilim
      url: /kategori/diller-ve-dilbilim
    - name: Sosyoloji
      slug: sosyoloji
      url: /kategori/sosyoloji
    - name: Tarih
      slug: tarih
      url: /kategori/tarih
  tags:
    - türk
author: Sema Nur Akdağ
created_at: 2025-06-19T23:06:58.109391+03:00
updated_at: 2025-06-20T12:04:26.231611+03:00
---

# Türk

<!-- CONTEXT: Article Content for "Türk" -->

## Article Content

### **Köken**

*Türk* kelimesi, [Eski Türkçe](/tr/detay/turk/llms.txt) *türük* biçiminden evrilmiştir. Bu sözcüğün, Eski Türkçe *törü-* (“yaratmak, düzene koymak”) fiilinden türemiş olabileceği öne sürülmüştür; ancak bu görüş kesin değildir. *Törü* aynı zamanda “[yasa, düzen](/tr/detay/yasa/llms.txt)” anlamına da geldiği için, “ortak yasaya uyan topluluk” şeklinde bir etnik anlam kazanmış olması dilbilimsel olarak mümkündür. “Güçlü” anlamına geldiği yönündeki iddialar, Doerfer’in dayanak aldığı Uygurca tek bir kaynağın yanlış okunmasına dayanmakta ve bu görüş, [Gerard Clauson](/tr/detay/clauson-sir-gerard/llms.txt)’un *An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth Century Turkish* adlı eserinde ikna edici biçimde çürütülmektedir.

Pomponius Mela ve Yaşlı Plinius, Dniepr Nehri çevresinde yaşayan *Turcae* ya da *Tyrcae* adlı kavimlerden söz etmiş, bu adın daha sonra M.S. 540 civarında Çin kaynaklarında *Tu-kyu* olarak geçen ve [Kök-Türk](/tr/detay/gokturkler-turk-adini-devlet-adi-yapan-ilk-millet-/llms.txt) devletini kuran kavimle ilişkili olabileceği düşünülmüştür. Orhun Yazıtları’nda geçen “Tengri teg tengride bolmış türük bilge kagan” ifadesi ise bu adın en eski doğrudan kullanımlarından biridir.

### **Kullanım Alanları**

- **Tarih:** Orta Asya bozkırlarında teşkilatlanmış ilk büyük kavimlerin adlandırılması ve yazılı kaynaklara geçen ilk etnonimlerden biri olarak kullanılır.
- **Dilbilim:** Türk dillerini tanımlayan üst başlık olarak, dil ailesine kimlik kazandıran temel sözcüktür.
- **Siyaset:** Modern ulus-devlet sınırları içerisinde etnik kimlik, vatandaşlık ve ideolojik aidiyetle ilişkilendirilerek kullanılır.
- **Edebiyat:** Epik anlatılarda, destanlarda ve milli edebiyat akımlarında simgesel ve tarihsel bir kolektif kimliği temsil eder.
- **Epigrafi:** Orhun Yazıtları ve diğer runik metinlerde millet adı olarak belgelenmiş ilk örneklerinden biridir.
- **Uluslararası İlişkiler:** Pan-Türkizm, Türk dünyası ve kimlik politikaları bağlamında ideolojik terim olarak işlev görür.

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Türk" -->

## Academic Sources and References

1. "Türk". Türk Dil Kurumu. Güncel Türkçe Sözlük. Erişim tarihi: 20 Haziran 2025. https://sozluk.gov.tr/?ara=T%C3%BCrk.“Türk”. Kubbealtı Lugatı. Erişim tarihi: 20 Haziran 2025. https://lugatim.com/s/T%C3%9CRK.“Türk”. Nişanyan Etimolojik Sözlük. Erişim tarihi: 20 Haziran 2025. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/t%C3%BCrk.