--- title: Turgut Uyar slug: turgut-uyar-749798 url: /detay/turgut-uyar-749798 type: biography language: Türkçe entity: primary: Turgut Uyar type: biography disambiguation: Turgut Uyar: İkinci Yeni şairinin hayatı, şiirleri ve edebi kişiliği. Önemli eserleri ve biyografisi. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Edebiyat slug: edebiyat url: /kategori/edebiyat tags: - Turgut Uyar - edebiyat - İkinci Yeni - Şiir author: Yusuf Bilal Akkaya created_at: 2025-03-19T13:38:06.543898+03:00 updated_at: 2025-04-17T10:55:50.141209+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/03/19/VjWchILvRt2fyszAMTrSu4pKPpjMovgN.jpg --- # Turgut Uyar > Turgut Uyar, Türk şiirinde İkinci Yeni akımının temsilcilerinden biri olan şair, yazar ve çevirmen. ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Turgut Uyar ![turgut bilgi.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/03/19/kQhgPex9M2XMh08LvTar48Dg4hCZru8Q.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Ölüm(Metin) | 1985 | | Doğum(Metin) | 1927 | | Eğitim | Askerî Memurlar Okulu | | Defin Yeri | Aşiyan Mezarlığı | | Bağlı Olduğu Edebi Akım | İkinci Yeni | | Meslek(ler) | Şair,asker,çevirmen,yazar | ## Article Content Turgut Uyar (1927 – 1985), [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) şair. İkinci Yeni şiir hareketinin [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) temsilcilerinden biri olarak kabul edilir. Şiirlerinde bireysel ve toplumsal temaları kendine özgü bir dil ve biçim anlayışıyla işlemiştir. ### **Yaşamı ve Eğitimi** Turgut Uyar, 4 [Ağustos](/tr/detay/agustos-748432/llms.txt) 1927 tarihinde [Ankara](/tr/detay/ankara-2/llms.txt)'da doğmuştur. Babası Hayri [Bey](/tr/detay/bey-5/llms.txt) ile annesi Fatma Hanım’ın altı çocuğundan beşincisidir. Babası Hayri Bey, orduda harita binbaşısıydı. Bu nedenle Uyar’ın çocukluğu farklı şehirlerde geçmiştir. Maddi zorluklar nedeniyle eğitimini askeri okullarda sürdürmüştür. 1946 yılında [Bursa](/tr/detay/bursa-2/llms.txt) [Askerî](/tr/detay/askeri-2/llms.txt) Işıklar Lisesi’nden mezun olmuş, yüksek öğrenimine ise Askerî Memurlar Okulu'nda devam etmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/03/19/cCJOasRQNWOnA3gZJCvkXbFAL7RgmLC9.jpg) [Turgut Uyar - GZT](https://www.gzt.com/jurnalist/unutulmaz-siirlerin-unutulmaz-sairi-turgut-uyarin-vefatinin-31-yili-2514945) ### **Kariyeri ve Memuriyet Yılları** Memuriyet hayatına [Kars](/tr/detay/kars-2/llms.txt)'ın Posof ilçesinde başlayan Uyar, daha sonra [Samsun](/tr/detay/samsun-2/llms.txt)'un Terme ilçesinde görev yaptı. 1954'te Ankara’ya tayin edildi. Askerî memurluk görevinden kendi isteğiyle 1958'de ayrılarak Türkiye Selüloz ve Kâğıt [Sanayi](/tr/detay/sanayi-2/llms.txt) Ankara Şubesi’nde çalışmaya başlamış ve buradan da 1967 yılında emekliye ayrılmıştır. Emekliliğinin ardından İstanbul’a taşınarak yaşamının sonuna kadar burada kalmıştır. ### **Özel Hayatı** [Ece Ayhan](/tr/detay/ece-ayhan-749654/llms.txt) 1947 yılında, [henüz](/tr/detay/henuz/llms.txt) Askerî Memurlar Okulu’nda öğrenciyken Yezdan Şener ile evlenmiş, bu evlilikten Semiramis, Şeyda ve Tunga adlarında üç çocuğu olmuştur. 1966 yılında yaşanan [fikir](/tr/detay/fikir/llms.txt) ayrılıkları neticesinde çift boşanmıştır.   Turgut Uyar, 1969 yılında kendisi [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) şair olan Tomris Uyar ile evlenmiştir. Bu evlilikten Hayri Turgut adında bir oğlu dünyaya gelmiştir. Bu evlilik, entelektüel bir birliktelik olarak da dikkat çekmiştir. İkili, edebi dünyada birbirlerini besleyen ve destekleyen bir çift olarak anılmıştır. Turgut Uyar ve Tomris Uyar’ın evliliği, şairin 1985’teki vefatına kadar devam etmiştir. ### **Edebi Kişiliği** Turgut Uyar, şiir hayatına Garip akımının etkisinde başlamış ancak [kısa](/tr/detay/kisa/llms.txt) sürede bireysel ve [soyut](/tr/detay/soyut/llms.txt) anlatımlara yönelerek İkinci Yeni hareketinin önde gelen isimlerinden biri olmuştur. 1950’li yıllardan itibaren [klasik](/tr/detay/klasik/llms.txt) şiir yapısından uzaklaşarak imgelerle yüklü, çok katmanlı bir anlatım geliştirmiştir.   Şiirlerinde bireyin iç dünyasını, yabancılaşmayı, hayatın sıkışmışlığını ve toplumun çelişkilerini ele almıştır. Anlatımında devingen, [zaman](/tr/detay/zaman-2/llms.txt) zaman soyut bir dil kullanmış, şiirlerinde [alışılmış](/tr/detay/alisilmis-2/llms.txt) [anlam](/tr/detay/anlam-3/llms.txt) ve çağrışımları parçalayarak yeni bağlamlar yaratmıştır.   Turgut Uyar'ın şiire ilgisi çocukluk yıllarına uzanmaktadır. İlk şiiri "Yâd" 1947 yılında *Yedigün* dergisinde yayımlanmıştır. İlk önemli başarısını ise [Kaynak](/tr/detay/kaynak-2/llms.txt) dergisinin 1948'de açtığı şiir yarışmasında "[Arz](/tr/detay/arz-6/llms.txt)-ı [Hal](/tr/detay/hal-3/llms.txt)" şiiri ile ikincilik alarak elde etmiştir. Bu ödülün jürilerinden olan Nurullah Ataç’ın büyük övgülerini almış ve dikkatleri [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) çekmiştir. Bu başarı, Turgut Uyar'ı şiir yolunda daha ciddi adımlar atmaya yöneltmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/03/19/FGZ8YbLAfsxyWepdWbu7JsYlD6PNAqQo.jpg) [Turgut Uyar - GZT](https://www.gzt.com/jurnalist/unutulmaz-siirlerin-unutulmaz-sairi-turgut-uyarin-vefatinin-31-yili-2514945) Uyar'ın [edebî](/tr/detay/edebi-751578/llms.txt) yaşamı dönemlere ayrılabilir. İlk [dönem](/tr/detay/donem-3/llms.txt) eserleri olan *Arz-ı Hal* (1949) ve *Türkiyem* (1952) Garip şiiri etkisindedir. Bu dönemde [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt) insanının yaşamını, sorunlarını sade ve yalın bir dil ile işlemiş, [aşk](/tr/detay/ask-3/llms.txt), ayrılık, [ölüm](/tr/detay/olum-2/llms.txt) gibi temalar şiirinde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) bulmuştur.   Turgut Uyar'ın şiirindeki en belirgin dönüşüm, 1959'da yayımladığı *Dünyanın En Güzel Arabistanı* kitabıyla başlamıştır. Bu kitap, İkinci Yeni şiir akımının temel eserlerinden biridir. Ankara’ya taşınmasının ardından yaşadığı toplumsal ve bireysel çatışmalar şiirini derinden etkilemiş, kentli insanın yalnızlığını ve trajedisini ön plana çıkarmıştır. Bu kitabıyla şiir dilini değiştirmiş, biçimsel yenilikler ve gerçeküstü unsurlara yer vermiştir.   1962'de yayımlanan *Tütünler Islak* kitabında biçim ve anlam arayışlarını daha da ileri götürmüş, imgeler daha karmaşık hale gelmiştir. 1968'de *Her Pazartesi*, 1970’te ise [divan](/tr/detay/divan-749751/llms.txt) edebiyatı form ve türlerinden yararlanarak yazdığı *Divan* adlı kitabını yayımlamıştır. Bu eserinde divan şiirinin biçimlerini [modern](/tr/detay/modern-2/llms.txt) anlamlar ile buluşturmuştur.   *Toplandıla*r (1974) ve *Kayayı Delen İncir* (1982) kitaplarıyla şiirinde yalınlığa yönelmiş, imge kullanımını azaltarak daha [somut](/tr/detay/somut/llms.txt) bir anlatıma geçmiştir.   Uyar’ın şiirleri birçok dile de çevrilmiştir. İngilizce, Fransızca ve Sırpça şiirlerinin çevrildiği dillerden bazılarıdır.   İnci Enginün Turgut Uyar hakkında şöyle demiştir: “Askerî eğitim alan ve subay olarak hizmet eden Turgut Uyar, gençlik yıllarında şiirleriyle Nurullah Ataç’ın dikkatini çekmiş, şiirinin konusu ve şekli ile uğraşmış ve İkinci Yeni’nin öncü şairleri arasına girmiştir. (…) Uyar’ın şiiri de Türk şiirinde çok belirli bir devamlılık gösteren “yalnızlık” üzerinedir. Şair âdeta yalnızlığını farkettiği sıradan insanlara, onların yalnızlığını paylaşmak üzere uzanır.”[^1]  ### **Eserleri** ##### **Şiir** *Arz-ı Hal* (1949*)* *Türkiyem* (1952) *Dünyanın En Güzel Arabistanı* (1959) *Tütünler Islak* (1962) *Her Pazartesi* (1968) *Divan* (1970) *Toplandılar* (1974) *Kayayı Delen İncir* (1982) *Büyük Saat* (Bütün Şiirleri, 1984) ##### **İnceleme ve Çeviri Çalışmaları** Turgut Uyar şiir dışında edebiyat üzerine eleştiri ve denemeler de kaleme almıştır. Şiir üzerine değerlendirmelerini ve incelemelerini *Bir Şiirden* adı altında toplamıştır. İlk baskısını 1983 yılında yapan eserde birer şiir üzerinden toplamda 21 şair incelenmiştir. Eşi Tomris Uyar ile [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) Romalı düşünür ve şair Lucretius'un *Evrenin Yapısı* adlı eserini 1974 yılında Türkçeye çevirmiştir. ### **Ödülleri** Edebiyat hayatı boyunca birçok ödüle layık görülmüştür. Bunlar şöyledir: *Tütünler Islak* ile Yeditepe Şiir Armağanı (1963), Eşi Tomris Uyar ile Lucretius’tan yaptıkları *Evrenin Yapısı* çevirisiyle Türk Dil Kurumu Çeviri Ödülü (1975), *Kayayı Delen İncir* ile Behçet Necatigil Şiir Ödülü (1983), Toplu şiirlerinin derlendiği *Büyük Saat* eseriyle Sedat Simavi Vakfı Edebiyat Ödülü (1984). ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/03/19/LOY7kIMHRG6iY4mYYN0UggoCK6sdb0PQ.jpg) [Turgut Uyar - GZT](https://www.gzt.com/jurnalist/unutulmaz-siirlerin-unutulmaz-sairi-turgut-uyarin-vefatinin-31-yili-2514945) ### **Ölümü** Turgut Uyar, geçirdiği siroz hastalığı sonrası 22 Ağustos 1985 tarihinde 58 yaşındayken İstanbul’da yaşamını yitirmiştir. Şair, Aşiyan Mezarlığı’na defnedilmiştir. Türk edebiyatında, özellikle İkinci Yeni akımı içindeki öncü konumu, [özgün](/tr/detay/ozgun-750487/llms.txt) dili ve şiire kattığı yeni anlatım biçimleriyle önemli bir şair olarak yerini almıştır. ## Academic Sources and References 1. Anadolu Ajansı. "İkinci Yeni'nin Kapısını Açan Şair: Turgut Uyar." Son erişim: 19 Mart 2025.https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/ikinci-yeninin-kapisini-acan-sair-turgut-uyar/2342131 2. Biyografya. "Turgut Uyar." Son erişim: 19 Mart 2025.https://www.biyografya.com/tr/biographies/turgut-uyar. 3. Enginün, İnci. Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2020. 4. Makaleler. "Turgut Uyar'ın Yaşamı ve Edebî Kişiliği." Son erişim: 19 Mart 2025.https://www.makaleler.com/turgut-uyarin-yasami-ve-edeb-kisiligi. 5. Sabah. "Turgut Uyar Kimdir? Turgut Uyar Şiirleri, Sözleri, Eserleri, Hayatı ve Edebi Kişiliği." Son erişim: 19 Mart 2025.https://www.sabah.com.tr/egitim/turgut-uyar-kimdir-turgut-uyar-siirleri-sozleri-eserleri-hayati-ve-edebi-kisiligi-e1-6309602. 6. Şenderin, Zübeyde "Turgut Uyar: Sanat Hayatı ve Eserleri." Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, cilt 2, no. 1 (Ocak 2012): 143-162. ## Citations [^1]: İnci Enginün, Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı (İstanbul: Dergâh Yayınları, 2020), 128.