--- title: Titus Tüneli slug: titus-tuneli-56018 url: /detay/titus-tuneli-56018 type: article language: Türkçe entity: primary: Titus Tüneli type: article disambiguation: Titus Tüneli: Hatay'daki Roma döneminden kalma devasa su tüneli. Antik mühendisliğin şaheseri. categories: - name: Arkeoloji slug: arkeoloji url: /kategori/arkeoloji - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih - name: Mimarlık Ve İnşaat slug: mimarlik-ve-insaat url: /kategori/mimarlik-ve-insaat tags: - Seleukeia Pieria - Titus Tüneli - Hatay - Roma İmparatorluğu - UNESCO author: Azra Ece Güney created_at: 2025-06-03T15:06:37.259216+03:00 updated_at: 2025-06-10T18:32:53.301471+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/06/03/voTyqysOM238Rb4Oj7CLJmq0waJVLCOI.jpg --- # Titus Tüneli ## KURE Information Cards ![008_2024_06_Haziran_15_Haziran_14_20240623_2_64434566_102298992.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/06/03/53PVnWsnLdBpqZpGIprdDOyvhdWwO7jP.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Yükseklik(ler)(Metin) | 7 m | | Uzunluk(lar)(Metin) | 1.380 m | | Genişlik(Metin) | 6 m | | Dönem(ler) | Roma İmparatorluğu | | Koruma Durumu(ları) | Kültürel miras olarak korunmakta,UNESCO geçici liste adayı | | Konum | Samandağ,Türkiye,Hatay | ## Article Content [Titus Tüneli](/tr/detay/titus-tunnel-dfe32/llms.txt), Türkiye'nin güneyinde, Hatay iline bağlı Samandağ ilçesinin Çevlik mevkiinde yer alan, [Roma](/tr/detay/bir-italya-ruyasi-roma-kapsamli-gezi-rehberi-924e1/llms.txt) İmparatorluğu dönemine ait, insan eliyle oyularak inşa edilmiş dev bir su tahliye yapısıdır. Yaklaşık 1.380 metre uzunluğundaki bu tünel, [Seleukeia Pieria](/tr/detay/seleukeia-sidera-harabesi-6da2d/llms.txt) antik liman kentinin su baskınlarından korunması amacıyla yapılmış olup, dönemin mühendislik birikiminin bir örneğini teşkil eder. Tünel, Roma İmparatorları Vespasianus ve Titus’un adını taşımasıyla tanınsa da inşası [Hadrianus](/tr/detay/hadrianus-kapisi-b064f/llms.txt) döneminde tamamlanmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/06/03/zHDrnDkx1qGC0fXeLRBKeWRQuTZzGlA5.jpg) *Titus Tüneli (Türkiye Kültür Portalı)* ### **Tarihî Arka Plan** Seleukeia Pieria kenti, MÖ 3. yüzyılda Seleukoslar tarafından kurulmuş, Helenistik ve Roma dönemlerinde önemli bir deniz kapısı işlevi görmüştür. Antakya’nın limanı olan bu kent, Amanos Dağları’nın eteklerinde yer aldığı için şiddetli yağışlar sonucu meydana gelen sel suları zamanla limanı işlevsiz hâle getirmeye başlamıştır. Bu çevresel tehdidi ortadan kaldırmak ve liman faaliyetlerini sürdürülebilir kılmak amacıyla, Roma İmparatorluğu’nun mühendisleri ve iş gücü tarafından devasa bir su tahliye sistemi planlanmıştır. MS 1. yüzyılın sonlarında İmparator Vespasianus tarafından başlatılan çalışmalar, oğlu Titus döneminde sürdürülmüş ve nihayet İmparator Hadrianus zamanında tamamlanmıştır. Bu süreç, Roma'nın uzun vadeli kent planlaması ve altyapı yatırımlarına verdiği önemi göstermesi bakımından dikkate değerdir. ### **Mimari ve Mühendislik Özellikleri** Titus Tüneli, tamamen doğal kayalık bir kütlenin oyulmasıyla yapılmıştır. Patlayıcı ya da gelişmiş inşaat makinelerinin bulunmadığı bir dönemde, yalnızca el aletleri kullanılarak bu denli büyük bir yapının inşa edilmiş olması, onu antik mühendislik tarihinde özel bir konuma yerleştirir. Yapı şu bölümlerden oluşur: - **Giriş galeri ve açık kanal**: Su akışını yönlendiren ilk bölümdür. - **Kapalı ana tünel**: Sel sularını dağın içinden geçirerek yönlendiren en uzun ve masif kısımdır. - **Bakım ve havalandırma bacası**: Tünel içi çalışmalar ve bakım faaliyetleri için kullanılmıştır. - **İkincil tünel ve taşkın havuzu**: Su debisinin artması durumunda devreye giren destekleyici yapılardır. Tünelin yaklaşık yüksekliği 6 metre, genişliği ise 4 metredir. Bu boyutlar, yalnızca suyun taşınmasını değil, aynı zamanda tünelin içerisinde bakım ve tahliye işlemlerinin yapılabilmesini de sağlamıştır. ### **Jeolojik ve Coğrafi Durum** Tünel, Amanos Dağları'nın güneybatıya bakan dik yamaçlarında yer alır. Bu bölge, dik eğim, gevşek zemin yapısı ve yoğun yağış gibi doğal özellikleri nedeniyle sık sık taşkınlarla karşılaşmaktadır. Seleukeia Pieria liman kentinin bu özelliklere maruz kalması, tünelin yapılmasını zorunlu hâle getirmiştir. Bölgedeki temel kayaçlar kireçtaşı ağırlıklıdır. Tünelin, homojen ve sağlam bir kireçtaşı bloğu içerisine oyulmuş olması, yapının hem uzun ömürlü olmasını sağlamış hem de kazı faaliyetlerinin nispeten daha kolay yönetilebilmesine imkân tanımıştır. ### **Beşikli Mağara ile İlişkisi** Titus Tüneli'nin güneybatısında yer alan **Beşikli Mağara**, tünel sistemiyle birlikte değerlendirilmesi gereken bir başka önemli arkeolojik yapıdır. Bu mağara, Roma dönemine ait kayaya oyulmuş mezar odalarını içerir. İçeriğinde beşik biçiminde oyulmuş lahitler, çok odalı mezar yapıları ve sütunlu bir cephe yer alır. [Beşikli Mağara](/tr/detay/titus-tunnel-and-besikli-cave-076ed/llms.txt), hem mimari özellikleriyle hem de ölü gömme gelenekleriyle Roma döneminin sosyal yapısına dair önemli veriler sunmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/06/03/YcRotpAqHX1Si3UBvleBhrU96Kgh7WKR.jpg) *Beşikli Mağara (Anadolu Ajansı)* ### **İnşaat Süreci ve İş Gücü** Tünelin yapımında büyük ölçüde mahkûmlar, köleler ve Roma lejyonlarına bağlı mühendislik birlikleri görev almıştır. Tünelin girişindeki Grekçe yazıtlar, İmparator Vespasianus ve Titus’un isimlerini içerir; bu da yapının kamu kaydı niteliğindeki resmî bir proje olduğunu ortaya koyar. Kazı teknikleri, kama, çekiç ve keski gibi basit el aletleriyle sınırlıydı. Bu durum, inşaat sürecinin onlarca yıla yayılmasına neden olmuştur. Buna rağmen, doğal afet riskini azaltacak sürdürülebilir bir çözüm geliştirilmiş olması, Roma mühendisliğinin başarısını gösterir. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=I27SqN7Qvls) *Titus Tüneli (Youtube)* ### ****Koruma Durumu ve Günümüzdeki Önemi** Titus Tüneli, 2014 yılında **UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi**'ne alınmıştır. Günümüzde, **Hatay Çevlik Örenyeri** kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından korunmaktadır. Yerli ve yabancı turistlerin ziyaret ettiği önemli bir kültürel miras alanıdır. Aynı zamanda mühendislik tarihi, arkeoloji ve çevresel koruma alanlarında akademik araştırmalara konu olmaktadır. Yapının sağlamlığı büyük oranda korunmuş olup, özellikle tünelin iç yapısı hâlen yürünebilir durumdadır. Beşikli Mağara ile birlikte ziyaretçilere antik Roma'nın teknik, kültürel ve sanatsal mirasını bütüncül bir şekilde sunar. ## Academic Sources and References 1. Anadolu Ajansı. “Hatay’daki Titus Tüneli ve Beşikli Mağara FPV Dronla Görüntülendi.” Anadolu Ajansı Foto Galeri. 12 Temmuz 2023. Erişim 3 Haziran 2025. https://www.aa.com.tr/tr/pg/foto-galeri/hataydaki-titus-tuneli-ve-besikli-magara-fpv-dronla-goruntulendi. 2. EXPO 2021 Hatay. Titus Tüneli. YouTube video, 1:45. 25 mar 2022 . Erişim 3 Haziran 2025. https://youtu.be/I27SqN7Qvls?si=FSs9CqaZr6Y8hiqJ 3. Hatay İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. Titus Tüneli Broşürü. Hatay: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2018. Erişim 3 Haziran 2025 https://hatay.ktb.gov.tr/Eklenti/103875,titus-tuneli-brosur-turkcepdf.pdf. 4. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. "Hatay Çevlik Örenyeri." Turkish Museums. Yayınlanma tarihi bilinmiyor. Erişim 3 Haziran 2025. https://www.turkishmuseums.com/museum/detail/2059-hatay-cevlik-orenyeri/2059/1. 5. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. "Titus Tüneli ve Beşikli Mağara." Kültür Portalı. İlk yayınlanma 1 Şubat 2013. Son güncelleme 25 Şubat 2021. Erişim 3 Haziran 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/hatay/gezilecekyer/titus-tuneli-ve-besikli-magara. 6. T.C. Samandağ Belediyesi. "Titus Tüneli." Yayınlanma tarihi bilinmiyor. Erişim 3 Haziran 2025. https://samandag.bel.tr/tarihi-merkez/titus-tuneli/1. 7. T.C. Samandağ Kaymakamlığı. "Titus Tüneli." 25 Şubat 2025. Erişim 3 Haziran 2025. http://www.samandag.gov.tr/titus-tuneli. 8. Turkish Museums. “Hatay Çevlik Örenyeri.” Yayınlanma tarihi bilinmiyor. Erişim 3 Haziran 2025.https://www.turkishmuseums.com/museum/detail/2059-hatay-cevlik-orenyeri/2059/1. 9. Yıldız, Mustafa. “Roma Mühendisliğinin Bir Örneği Olarak Vespasianus-Titus Tüneli.” Journal of World Geography and Development 3, no. 1 (2022): 25–42. erişim 3 Haziran 2025https://dergipark.org.tr/en/pub/jwgdp/issue/70735/1137281. 10. Yılmaz, Fatih. "Dünya Miras Listesi ve Vespasianus-Titus Tüneli: Süreç Üzerine Bir Değerlendirme." Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi (The Journal of International Social Research) 11, no. 55 (Şubat 2018): 123–145. https://doi.org/10.17719/jisr.20185537205.