---
title: Tefviznâme (Şiir)
slug: tefvizname-siir-a3142
url: /detay/tefvizname-siir-a3142
type: article
language: Türkçe
entity:
  primary: Tefviznâme (Şiir)
  type: article
  categories:
    - name: El Sanatları Ve Geleneksel Sanatlar
      slug: el-sanatlari-ve-geleneksel-sanatlar
      url: /kategori/el-sanatlari-ve-geleneksel-sanatlar
    - name: Sosyoloji
      slug: sosyoloji
      url: /kategori/sosyoloji
    - name: Sanat
      slug: sanat
      url: /kategori/sanat
  tags:
    - Mevla Görelim Neyler
    - Tefviznâme
    - Tasavvuf Şiiri
    - Marifetname
    - Erzurumlu İbrahim Hakkı
    - 18. Yüzyıl Edebiyatı
    - Türk İslam Edebiyatı
    - Tevekkül
    - murabba
author: Samet Buğrahan İçoğlu
created_at: 2026-01-09T02:45:11.547672+03:00
updated_at: 2026-02-21T12:41:25.044455+03:00
---

# Tefviznâme (Şiir)

<!-- CONTEXT: KURE Information Cards for "Tefviznâme (Şiir)" -->

## KURE Information Cards

### KURE Information Card: Tefviznâme

![unnamed (7).jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/02/12/rYF9CHrw3nq6zWGc0egtDoWTjEq8qxgc.jpg)
*Erzurumlu İbrahim Hakkı, Yapay zeka ile oluşturulmuştur.*

| Field | Value |
|-------|-------|
| Temel Kavram(lar) | Tefviz (İşi Allah'a Bırakma) |
| Tür(ler) | Murabba (Manzum) |
| Yazar(lar) | Erzurumlu İbrahim Hakkı |
| Eser | Marifetnâme (Hâtime Bölümü) |
| İlgili Alan(lar) | Türk İslam Edebiyatı Tasavvuf Tarihi Kültürel Miras |
| Bağlam | Tasavvuf Edebiyatı 18. Yüzyıl Türk Şiiri |

<!-- CONTEXT: Article Content for "Tefviznâme (Şiir)" -->

## Article Content

[Tefviznâme](/tr/detay/tefvizname-poetry-39f29/llms.txt), 18. yüzyılın önemli mutasavvıfı, âlimi ve şairi [Erzurumlu İbrahim Hakkı](/tr/detay/ibrahim-hakki-erzurumi/llms.txt) tarafından kaleme alınan, kulun tüm işlerini Allah’a havale etmesi ([tefviz](/tr/detay/tefviz/llms.txt)) gerektiğini telkin eden didaktik ve tasavvufi bir manzumeder. Şairin 1757 yılında tamamladığı ansiklopedik eseri *Marifetnâme*’nin "Hâtime" (sonuç) bölümünde ve *Divan*'ının "[İlahinâme](/tr/detay/ilahiname/llms.txt)" kısmında yer alan bu şiir, Türk-İslam edebiyatının en tanınmış eserlerinden biridir. "Mevlâ görelim neyler, neylerse güzel eyler" nakaratıyla hafızalara kazınan eser, hem edebi hem de tasavvufi derinliğiyle klasik Türk şiirinin şaheserleri arasında kabul edilir.

### **Kavramsal Çerçeve: Tefviz**

Eserin başlığı olan "Tefviz", kelime anlamı olarak "işi ehline bırakma" veya "ısmarlama" manasına gelir. Tasavvufi bir terim olarak ise kulun, kendi iradesini (cüzi irade) Allah’ın külli iradesine teslim etmesi ve tedbir aldıktan sonra sonucun takdirini tamamen Yaratıcı'ya bırakması demektir. İbrahim Hakkı, bu eserde "[tevekkül](/tr/detay/tevekkul-2/llms.txt)" kavramının bir ileri aşaması olan "tefviz" makamını işler. Şaire göre insan, geçmişe üzülmemeli, geleceğe dair kaygı duymamalı ve anın (vaktin) gereğini yaparak hükmü Allah’a bırakmalıdır.

#### **Edebi Özellikler ve Biçim**

Tefviznâme, Divan şiiri nazım şekillerinden "[murabba](/tr/detay/divan-edebiyati-2/llms.txt)" (dörtlükler) biçiminde yazılmıştır ve toplam 15 bentten oluşur. Aruz vezninin "Mef'ûlü mefâ'îlü mefâ'îlü fe'ûlün" kalıbıyla kaleme alınan eserde, didaktik (öğretici) ve lirik bir üslup iç içe geçmiştir. Her dörtlüğün sonunda tekrarlanan "Mevlâ görelim neyler / Neylerse güzel eyler" nakaratı, eserin ana fikrini oluşturan "mutlak teslimiyet" ve "hüsn-i zan" (iyi düşünce) vurgusunu güçlendirir. Dil, dönemin ağır Osmanlı Türkçesi yapısına kıyasla daha sadedir, ancak eserin tam anlaşılması tasavvufi terminolojiye hakimiyet gerektirir.

#### **İçerik ve Anlam Dünyası**

Şiir, karamsarlık ve ümitsizliğe karşı manevi bir reçete niteliğindedir. "Hak şerleri hayr eyler / Zannetme ki gayr eyler" dizeleriyle başlayan eser, kainatta gerçekleşen her olayın arkasında [ilahi](/tr/detay/ilahi-2/llms.txt) bir hikmet bulunduğunu ve sonucun mutlak surette hayır olacağını telkin eder. İbrahim Hakkı, okuyucuya olayların zahiri (görünen) yüzüne takılmayıp batıni (iç) hikmetine odaklanmayı öğütler. Bu yönüyle eser, yüzyıllardır bir "teselli ve terapi metni" olarak okunmuş, tekkelerden halk meclislerine kadar geniş bir çevrede ezberlenmiş ve bestelenerek ilahi formunda icra edilmiştir.

![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/02/03/pv2xnLvaO5bhJWjVzO3raSa6N08yujRD.jpg)
*Erzurumlu İbrahim Hakkı'nın tefekkür halini gösteren temsili çizim. (Yapay zekayla oluşturulmuştur.)*

#### **İlk Dörtlük**

Hak şerleri hayr eyler

Zan etme ki ğayr eyler

Ârif ânı seyr eyler

Mevlâ görelim neyler

Neylerse güzel eyler…

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Tefviznâme (Şiir)" -->

## Academic Sources and References

1. Ergüzel, Mehmet Mehdi ve Ayşe Aydın. "Erzurumlu İbrahim Hakkı'nın Tefviznâme'sinde Bilgece Bakışlar ve Kavramlar." Uluslararası Türk Dünyası Bilgeler Zirvesi Bildiriler (2014): 577-592. Erişim 9 Ocak 2026. https://isamveri.org/pdfdrg/D234592/2014\_ERGUZELMV\_AYDINA.pdf.
2. Erkal, Abdulkadir. "Divan (İlahinâme)." Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü. Erişim 9 Ocak 2026. http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-ilahi-name.
3. Çağrıcı, Mustafa. "İbrâhim Hakkı Erzurûmî." TDV İslâm Ansiklopedisi 21 (2000): 305-311. Erişim 9 Ocak 2026. https://islamansiklopedisi.org.tr/ibrahim-hakki-erzurumi.