--- title: Tarhunza/Tarhuntas slug: tarhunzatarhuntas-f7cf8 url: /detay/tarhunzatarhuntas-f7cf8 type: article language: Türkçe entity: primary: Tarhunza/Tarhuntas type: article categories: - name: Arkeoloji slug: arkeoloji url: /kategori/arkeoloji - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih - name: Antik İnanç Sistemleri Ve Mitoloji slug: antik-inanc-sistemleri-ve-mitoloji url: /kategori/antik-inanc-sistemleri-ve-mitoloji tags: - fırtına tanrısı - tonitrus - tarhuntas - tarhunta - tarhunza - tarhunti - Luvi - Hitit author: Meryem Şentürk Çoban created_at: 2025-10-07T15:34:21.408722+03:00 updated_at: 2025-10-07T16:43:36.295170+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/10/07/jBX7LrZu0KbrqgmwY2DkhLntc0ynwVQe.png --- # Tarhunza/Tarhuntas ## Article Content [Tarhunza](/tr/detay/tarhunzatarhuntas-f1549/llms.txt) ([Hititçe](/tr/detay/hititler-2afd8/llms.txt) ve Luvice Tarḫunt-, Tarhuntas), Geç [Tunç Çağı](/tr/detay/tunc-cagi-0b8d7/llms.txt) ve Demir Çağı’nda Anadolu’nun en önemli fırtına tanrısıdır. Hatti, Hitit ve [Luviler](/tr/detay/luvice-c6c82/llms.txt) arasında devletin koruyucu ilahı, göklerin ve fırtınaların hâkimi olarak görülmüştür. Adı “güçlü vurmak, yenmek, fethetmek” anlamındaki *tarḫu-* fiilinden türemiş olup “yenilmez, galip gelen” anlamını taşır. ### **Köken ve Tarihsel Gelişim** Tarhunza’nın kökeni Proto-Hint-Avrupa fırtına tanrısı *Perkwunos*’a kadar izlenmektedir. Anadolu’ya gelen Hint-Avrupa toplulukları, yerel Hatti fırtına tanrısı Taru ile bu figürü özdeşleştirmiş ve Hitit panteonunun baş tanrılarından biri haline getirmiştir. MÖ 2. bin yılda Hitit başkenti [Hattuşa](/tr/detay/hattusha/llms.txt) arşivlerinde Tarhunza’nın Illuyanka ejderiyle savaşı gibi mitolojik anlatılar kaydedilmiş; bu mitoslar Yunan ve Roma şiirinde de yankı bulmuştur. [Hitit İmparatorluğu](/tr/detay/anadolunun-ilk-imparatorlugu-hititler-4541b/llms.txt)’nun çöküşünden sonra (MÖ 12. yy), Geç Hitit krallıkları Tarhunza kültünü sürdürmüş, hatta bu dönemde tanrı [Teššub](/tr/detay/tesup-0cb94/llms.txt)’un birçok özelliğini bünyesine katarak panteonun baş tanrısı konumuna yükselmiştir. Luwi kültürünün baskın hale gelmesiyle birlikte Tarhunza, hem savaş hem de [bereket](/tr/detay/bereket/llms.txt) tanrısı kimliği kazanmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/10/07/dDOiVp18LwMEtonOXvGzjoTrFbcuHvRC.png) *Tarhunza/Tarhuntas (Hawkins, Tosun, Akdoğan* [^1] ### **İkonografi** Tarhunza, geç [Hitit sanatında](/tr/detay/hitit-sanati-77502/llms.txt) ve yazıtlarda belirgin niteliklerle tasvir edilmiştir: - **Silahlar**: Çift başlı balta, üç çatallı mızrak (trident) ve kılıç en karakteristik unsurlardır. - **Hayvan sembolleri**: Boğa ile yakın ilişkilidir; birçok kabartmada boğa üzerinde oturur veya boğalarla birlikte betimlenir. - **Tarım sembolleri**: İvriz kaya kabartmasında olduğu gibi elinde üzüm salkımı ve buğday başaklarıyla tasvir edilir; bu betimlemeler “Tarhunza Bağ Tanrısı” kimliğini yansıtır. - **Epithetler**: “Bağların Tarhunzası”, “Masahunali Tarhunza” (bolluk, gelişim anlamında) ve “Ordunun Tarhunzası” gibi farklı unvanlarla anılmıştır. ### **Kült ve Tapınma** Tarhunza’nın kültü Anadolu’nun birçok merkezinde izlenebilir: - **Tarḫuntašša**: II. Muwattalli tarafından tanrının onuruna başkent ilan edilen şehirdir. - **Karkamış ve Adana yazıtları**: Geç Hitit dönemine ait stellerde Tarhunza’ya adaklar ve dualar görülmektedir. - **Karatepe/Azatiwataya**: Luwice yazıtlarda “Tarhunza Usanuwami”, Fenikece metinlerde “Baal Krntryš” adıyla geçer. Bu çift dilli belgeler Tarhunza’nın hem yerel Luwi hem de Fenike dünyasında bereket ve savaş tanrısı olarak tapıldığını gösterir. - **İvriz Kaya Kabartması (Konya, Ereğli)**: Tarhunza’nın üzüm ve buğday ile tasvir edildiği anıtsal sahne, tarımın bereketi ve kralın meşruiyetini simgeler. ### **İşlev ve Anlam** Tarhunza, sadece gök gürültüsü ve fırtınaların tanrısı değil; aynı zamanda: - Kralların koruyucusu ve devletin meşruiyet kaynağı, - Tarımsal bereketin (buğday, üzüm, şarap) garantörü, - Savaşın ve askeri zaferin destekçisi olarak algılanmıştır. Geç Hitit döneminde kültü, Hurri etkili Teššub kültünün özelliklerini bünyesine katmış; bu sayede hem göklerin hâkimi hem de bereket tanrısı kimliğiyle ön plana çıkmıştır. ### **Mirası** Tarhunza’nın mitolojik ve ikonografik mirası, Anadolu dışına da taşmıştır. [Yunan mitolojisindeki Zeus](/tr/detay/yunan-mitolojisi-834d4/llms.txt) ile benzerlikler taşır; özellikle fırtına, ejderha ile savaş ve gök hâkimiyeti temaları ortak mitolojik unsurlardır. Anadolu’daki birçok kaya kabartması ve yazıt, Roma ve Bizans dönemlerinde bile yerel halk için anlamlı olmaya devam etmiş, efsanelere konu olmuştur. ## Academic Sources and References 1. Anaz, Efecan. "The Iconographic Continuity Between the Depictions of Storm Gods in the Late Hittite Period and the Hittite Period." Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 12 (2), (2025): 774-797. Erişim Tarihi: 7 Ekim 2025. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/4549046Demir, Faris. "Karatepe’nin Fırtına Tanrısı Tarhunza Usanuwami ve Baal Krntryš Üzerine Notlar." Anadolu Araştırmaları, 25. (2022): 87-101. Erişim Tarihi: 7 Ekim 2025. https://dergipark.org.tr/en/pub/iuanadolu/issue/68204/925349de Hoz, María-Paz, Juan Pablo Sánchez Hernández, and Carlos Molina Valero, ed. Between Tarhuntas and Zeus Polieus: Cultural Crossroads in the Temples and Cults of Graeco-Roman Anatolia. Leuven–Paris–Bristol, CT: Peeters, 2016.Hawkins, J. David, Kazım Tosun, Rukiye Akdoğan. "A New Hieroglyphic Luwian Stele in Adana Museum" Höyük. Sayı 6 (2013): 1-5. Erişim Tarihi: 7 Ekim 2025. https://www.academia.edu/36532585/A\_NEW\_HIEROGLYPHIC\_LUWIAN\_STELE\_IN\_ADANA\_MUSEUMRojas, Felipe ve Valeria Sergueenkova. "Traces of Tarhuntas: Greek, Roman, and Byzantine Interaction with Hittite Monuments." Journal of Mediterranean Archaeology 27, 2. (2014): 135-160. Erişim Tarihi: 7 Ekim 2025. https://www.academia.edu/4370889/Traces\_of\_Tarhuntas\_Greek\_Roman\_and\_Byzantine\_Interaction\_with\_Hittite\_Monuments ## Citations [^1]: J. David Hawkins, Kazım Tosun, Rukiye Akdoğan. "A New Hieroglyphic Luwian Stele in Adana Museum" Höyük. Sayı 6 (2013): 1-5. Erişim Tarihi: 7 Ekim 2025. Erişim Bağlantısı ## Related Articles - [Eflatunpınar Hitit Su Anıtı](//detay/eflatunpinar-hitit-su-aniti-ec98b/llms.txt) - [Hitit Güneş Kursu](//detay/hitit-gunes-kursu-5fe96/llms.txt) - [Hititler](//detay/hititler-2afd8/llms.txt)