--- title: Taksim Camii slug: taksim-camii-746840 url: /detay/taksim-camii-746840 type: article language: Türkçe entity: primary: Taksim Camii type: article disambiguation: Taksim Camii: İstanbul'un tarihi sembolü. Uzun süreli tartışmaların ardından inşa edilen cami, şehrin kültürel kimliğini yansıtıyor. categories: - name: Mimari slug: mimari url: /kategori/mimari - name: İslam slug: islam url: /kategori/islam tags: - taksimcamitarihi - türkiyecamiileri - taksimcamii author: Duhan Küçük created_at: 2025-02-25T00:35:07.377192+03:00 updated_at: 2025-05-27T10:31:05.837526+03:00 --- # Taksim Camii ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Taksim Camii ![taksim-camii (1).jpeg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/02/26/D3J07tAApQAFeCOW50psmtednDN3qQ1y.jpeg) | Field | Value | |-------|-------| | Sosyal Alanlar | Kitabevi,Kafe,Aşevi,Çok Amaçlı Salon | | Mimar(lar) | Selim Dalaman,Şefik Birkiye | | Hattatlar | Nakkaş Adem Turan,Davut Bektaş | | Minare Yüksekliği | 64.8 Metre | | Minare Adedi | 2 Şerefiyeli | | Kubbe Yüksekliği | 33 Metre | | Kubbe Çapı | 24.5 Metre | | Vakfeden ve İnşaatı Tamamlayan | Sur Yapı | | Konum | Taksim Meydanı - Beyoğlu / Türkiye | | Bitiş Tarihi | 28 Mayıs 2021 | | Başlangıç Tarihi | 17 Şubat 2017 | | Mimari Tarz(lar) | Selçuklu,Anadolu,Osmanlı | ## Article Content Taksim Camii, İstanbul’un tarihi ve kültürel dokusu içinde [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir simge olarak konumlanmıştır. Bulunduğu meydana II. Mahmud döneminde [Belgrad](/tr/detay/belgrad-2/llms.txt) Ormanı'ndan gelen [kaynak](/tr/detay/kaynak-2/llms.txt) suyunun [taksim](/tr/detay/taksim/llms.txt) edildiği bir [maksem](/tr/detay/maksem/llms.txt) yapılmıştır. Yapılan [maksem](/tr/detay/maksem/llms.txt) Taksim Meydanı'nı kamusal bir [merkez](/tr/detay/merkez/llms.txt) haline getirmiştir. Taksim Meydanı’nda [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alacak cami, [sadece](/tr/detay/sadece-e8b50/llms.txt) bir ibadethane olmanın ötesinde, [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) yıllar süren sosyal ve siyasi tartışmaların da merkezinde yer almıştır. Taksim Camii’nin tarihi, İstanbul’un dönüşüm süreciyle paralel olarak şekillenmiştir. Dört asrı aşkın bir [süre](/tr/detay/sure-750120/llms.txt) önce inşa edilmiş olan ve meydana nispeten uzak kalan Hüseyin [Ağa](/tr/detay/aga-3/llms.txt) Camii’nin sonrasında; 19. yüzyılın başlarında Osmanlı ordusunun topçu sınıfı için inşa edilen Taksim Topçu Kışlası içinde yer alan bir caminin zamanla yıkılması, Taksim’de yeni bir ibadethane ihtiyacını doğurmuştur. 1930’lu yıllarda, Fransız [şehir](/tr/detay/sehir-3/llms.txt) plancısı Henri Prost’un İstanbul’un imarı [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) yaptığı çalışmalar çerçevesinde, kışlanın bulunduğu alan [yeşil](/tr/detay/yesil-f37b9/llms.txt) alan olarak düzenlenmiş ve günümüzde Gezi Parkı olarak bilinen [bölge](/tr/detay/bolge-2/llms.txt) oluşturulmuştur. Taksim Camii’ne dair ilk [somut](/tr/detay/somut/llms.txt) adımlar, 1950’lerden itibaren atılmaya başlanmış, ancak siyasi koşullar nedeniyle ertelenmiştir. 1980 darbesi, cami inşasına yönelik resmi adımları sekteye uğratırken, 1990’lı yıllarda dönemin Başbakanı Necmettin Erbakan ve İstanbul Büyükşehir [Belediye](/tr/detay/belediye-4/llms.txt) Başkanı Recep Tayyip Erdoğan bu meseleyi tekrar gündeme getirmiştir. Siyasi gelişmeler nedeniyle yapımı tekrar aksayan Taksim Camii, 15 [Temmuz](/tr/detay/temmuz-748429/llms.txt) 2016’daki [darbe](/tr/detay/darbe-2/llms.txt) girişiminin engellenmesinin ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın *“Projemiz hazır. İnşallah Taksim Camisi’ni de inşa edeceğiz.” *[^1]**  **sözleriyle yeniden gündeme geldi ve 17 [Şubat](/tr/detay/subat-748380/llms.txt) 2017 tarihinde inşa süreci başlatıldı. 2020 yılında [Ayasofya](/tr/detay/ayasofya-2/llms.txt) Camii’nin tekrar ibadete açılmasının ardından 2021 yılında tamamlanan cami, Ayasofya’nın yeniden camiye dönüştürülmesiyle benzer bir sürecin parçası olarak görülmüştür.[^2]**  **Beyoğlu’nun tarihî atmosferi içinde şekillenen bu [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt), kültürel kimlik ve mekansal [aidiyet](/tr/detay/aidiyet-3/llms.txt) bağlamında bir [tartışma](/tr/detay/tartisma/llms.txt) alanı oluşturarak 21. yüzyılda Türkiye’nin kimliğini tanımlayan unsurlardan biri olmuştur. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/24/ciBPXerh4XFvsz0X1fp8r5WmrvXIfGf8.jpeg) *Taksim Camii dışı, Görsel: Duhan Küçük* ### **Tarihçe** #### **İlk Mâbed** Taksim Topçu Kışlası, Osmanlı ordusunun [modernleşme](/tr/detay/modernlesme/llms.txt) süreci içerisinde inşa edilen yapılardan biridir. III. [Selim](/tr/detay/selim-38f6c/llms.txt) döneminde (1806), kapıkulu askerlerinin topçu sınıfı için yaptırılan bu askeri yapı, Taksim bölgesinin kuzey sınırını belirleyen büyük bir kompleksti. Kışlanın içinde [Sultan](/tr/detay/sultan-2/llms.txt) Selim Câmi-i Şerifi adında bir cami bulunuyordu. Osmanlı'da askeri kışlalar içinde bir ibadethane bulunması [yaygın](/tr/detay/yaygin-748456/llms.txt) bir uygulamaydı. Taksim Topçu Kışlası içindeki cami, kubbeli, tek minareli, minberli ve [hünkâr](/tr/detay/hunkar/llms.txt) mahfili bulunan [küçük](/tr/detay/kucuk-750344/llms.txt) bir camiydi. 1808 yılında III. Selim’in annesi Mihrişah Valide Sultan Vakfı’na bağlanarak dini hizmetlerinin devamlılığı sağlandı. Kışlanın faaliyete geçmesinden [kısa](/tr/detay/kisa/llms.txt) bir süre sonra cami, 1808 yılında Kabakçı Mustafa İsyanı sırasında ağır tahribata uğramıştır.[^3]  1812’de, dönemin mimarbaşı Hafız Mehmed Emin Ağa yönetiminde, Taksim Topçu Kışlası yeniden inşa edilmiştir. Mütarekeden sonra [bina](/tr/detay/bina-2/llms.txt) bir süre Senegalli askerlerin işgaline uğrayarak Makmohan Kışlası adıyla anıldı. Senegalli askerlerin binayı terk etmelerinden sonra Rus devriminden kaçıp İstanbul’a gelen Beyaz Ruslar, [kışla](/tr/detay/kisla-2/llms.txt) avlusunda [at](/tr/detay/at-3/llms.txt) yarışları düzenlediler. Zamanla [futbol](/tr/detay/futbol-744344/llms.txt) maçları da yapılmaya başlandı. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/24/ESXGquifZl6L8ZKuRQQve3Ecn9edqlt8.jpeg) *Topçu kışlası (İstanbul Ansiklopdisi)* Taksim Topçu Kışlası, 1909 yılında Osmanlı tarihinin en büyük siyasi krizlerinden biri olan 31 [Mart](/tr/detay/mart-749833/llms.txt) Vakası sırasında büyük [zarar](/tr/detay/zarar-2/llms.txt) görmüştür. 31 Mart Vakası (13 [Nisan](/tr/detay/nisan-748390/llms.txt) 1909), II. Abdülhamid döneminde İttihat ve Terakki yönetimine karşı gerçekleşen bir [ayaklanma](/tr/detay/ayaklanma-2/llms.txt) olarak başlamış ve İstanbul’un çeşitli bölgelerine yayılmıştır. Taksim Topçu Kışlası’nda bulunan askerler, isyanı bastırmak için gelen [Hareket Ordusu](/tr/detay/hareket-ordusu-2/llms.txt)’na karşı direniş göstermiştir. Ancak 26 Nisan 1909’da Hareket Ordusu, kışlaya [top](/tr/detay/top-2/llms.txt) atışları yaparak kışladaki isyancıları etkisiz hale getirmiştir.[^4]  Bu çatışmalar sırasında kışla önemli ölçüde [hasar](/tr/detay/hasar/llms.txt) almış, iç kısımlarında yangınlar çıkmış ve yapının bazı bölümleri yıkılmıştır. İngiliz askerleri İstanbul’u terk ettikten iki [gün](/tr/detay/gun-4/llms.txt) sonra 6 [Ekim](/tr/detay/ekim-748436/llms.txt) 1923 tarihinde kışlanın iç avlusu stadyuma dönüştürülmüştür. #### **Cumhuriyet İlanı Sonrası Dönem** [Mustafa Kemal Atatürk](/tr/detay/mustafa-kemal-ataturk-722184/llms.txt)’ün izniyle Taksim Meydanı’na 1928 yılında İtalyan heykeltıraş Pietro Canonica tarafından Cumhuriyet Heykeli yapıldı.[^5]  Taksim Cumhuriyet Heykeli üzerinde dikkat çeken detaylardan biri, anıtın zıt yüzlerinde yer alan kadın portreleridir. Kadın portrelerinden biri doğuya doğru bakıldığında görülür. Yüzü peçeyle kapalı, sıkıntılı bir yüz ifadesiyle tasvir edilmiştir. Diğer portre, batıya doğru bakıldığında görülür. Yüzünde [devrim](/tr/detay/devrim-751761/llms.txt) sonrası aydınlanmış, [mutlu](/tr/detay/mutlu-2/llms.txt) bir kadın ifadesi betimlenmiştir. Bu [kompozisyon](/tr/detay/kompozisyon-2/llms.txt), yeni rejimin laiklik ilkesini devletin sembollerinde nasıl ele aldığına dair tartışmalara [yol](/tr/detay/yol-3/llms.txt) açmış ve özellikle laikliğin yalnızca İslam'ı olumsuz imgelerle mi temsil edeceği konusunda çeşitli yorumlara neden olmuştur.[^6]  ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/24/EkPdtOd7ehDawm2SR6rfeWrDvu6iJJoU.jpeg) *Anıt üzerindeki portreler (Arkeopolis)* #### **Tarihi Yapıların Yıkılması** Henri Prost 1936 yılında Atatürk’ün davetiyle İstanbul’a gelerek kentin seküler ve laik bir görünüme gelmesi için çalışmalara başladı. Şehir Plancılar Odası’nın yayınladığı çalışmada; kasten belirli yapıların daha öne çıkarılması için bazı yapıların yıkıldığı ve bu yıkımların Prost’un önerdiği yasaların, meclisten onaylanarak yapıldığı belirtilmektedir. [^7]  Prost’un ifadelerinde İstanbul yalnızca Antik ve Bizans dönemleriyle arkeolojik değere sahipti. Prost'un raporlarında sıkça geçen "serbest sahalar" kavramı, parklar, gezinti alanları, [manzara](/tr/detay/manzara/llms.txt) noktaları, meydanlar, geniş caddeler ve [spor](/tr/detay/spor/llms.txt) tesisleri [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) çeşitli kamusal açık alanları kapsayan bir planlama anlayışını ifade etmektedir. Bu anlayışın sonucunda Osmanlı İmparatorluğu’nun askeri mimarisini yansıtan Taksim Topçu Kışlası ve içerisindeki cami başta olmak üzere Süleymaniye Camisi’ni öne çıkartma düşüncesi öne sürülerek yanında bulunan [Botanik](/tr/detay/botanik-2/llms.txt) Enstitüsü, çevresindeki [medrese](/tr/detay/medrese/llms.txt) ve binalar yıkılmıştır. Eski kışlanın olduğu yere “gezinti parkı” yapılarak alana İnönü Gezisi adı verilmiştir.[^8]  #### **Şehir Düzenlemeleri Sonrası** İlk [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) markalı boya üretimi yapan ve İshakol Boya’nın kurucusu olan [Süleyman](/tr/detay/suleyman-2/llms.txt) İshakoğlu 1970’li yıllarda çevresinin desteğiyle [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) Taksim Camii ve Külliyesini Yaptırma ve Yaşatma Derneğini kurdu.[^9] 1977 yılında ilk kez Taksim’e cami yapımı için resmi başvuru yapıldı ve aynı yıl içerisinde Anıtlar Yüksek Kurulu başvuruya olumlu yanıt verdi. 1980 darbesinden önce Bakanlar Kurulu Kararı ile 1980 yılında Taksim Camii yapılmak üzere proje alanındaki Ziraat Bankası’nın arsaları, Vakıflar Genel Müdürlüğü’nce satın alındı.[^10]  12 [Eylül](/tr/detay/eylul-748434/llms.txt) askeri darbesinin hemen ardından Taksim Camii’ye yönelik imar işlemleri askıya alındı. Siyasi çekişmeler nedeniyle ertelenen ve iptal edilmeye çalışılan Taksim Camii, 5 [Kasım](/tr/detay/kasim-748438/llms.txt) 1991 tarihinde Taksim Camii [Kültür](/tr/detay/kultur-2/llms.txt) ve [Sanat](/tr/detay/sanat/llms.txt) Vakfı kurularak tekrar gündeme gelmeye başladı. Vakfın meclisinde Recep Tayyip Erdoğan, Vehbi [Koç](/tr/detay/koc-3/llms.txt), Rahmi Koç, Sabri Ülker, [Sakıp Sabancı](/tr/detay/sakip-sabanci-b6f03/llms.txt), Semiha Şakir, Şarık Tara, [Osman](/tr/detay/osman-2/llms.txt) Boyner gibi isimler bulunuyordu.[^11]  Recep Tayyip Erdoğan’ın 1997’de İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı olmasıyla birlikte süreçleri hızlanan ve belediye tarafından onaylanan Taksim Camii’nin yapımına Mimarlar Odası, İnşaat Mühendisleri Odası, İstanbul Eczacılar Odası, Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği, Arkeoloji ve Arkeologlar Derneği, Türkiye Tarihi Evleri Koruma Derneği, Esentepe [Çevre](/tr/detay/cevre/llms.txt) Koruma Derneği, Ayaspaşa Derneği, ÇEKÜL Vakfı, Türkiye Çevre ve Yeşillendirme Kurumu ve İstanbul Barosu, ilgili kurumlara [ortak](/tr/detay/ortak/llms.txt) itiraz dilekçesi sundu. Recep Tayyip Erdoğan, Taksim Camii için temel atma tarihi verdi ancak 28 Şubat süreçleri nedeniyle Taksim Camii projesi askıya alındı. 2013’te gezi parkı kalkışmasında Taksim Camii ve Topçu Kışlası tekrar gündeme geldi ancak fiili bir hamle olmadı.[^12]  15 Temmuz 2016 darbe girişiminin ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Kısıklı’dan [halka](/tr/detay/halka-5/llms.txt) seslenerek *“Projemiz hazır. İnşallah Taksim Camisi’ni de inşa edeceğiz.” d*edi ve * *2017’de Taksim Camii’nin temelleri atılarak yapımına başlandı. Yapımı yaklaşık dört yıl süren Taksim Camii 28 [Mayıs](/tr/detay/mayis-748394/llms.txt) 2021’de [Ramazan](/tr/detay/ramazan-2/llms.txt)'ın son cumasında açıldı.[^13]  ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/24/nvnaqaZXna1u8ESu6Td2MsQtLfHLe9jj.jpeg) *Taksim Camii açılışında Recep Tayyip Erdoğan (Taksim Camii)* ### **Mimari Özellikler** Taksim Camii, Taksim Meydanı’nda 2.482 metrekarelik bir arsa üzerinde konumlanmıştır ve yaklaşık 16 bin metrekare kapalı inşaat alanına sahiptir. Cephelerde [taş](/tr/detay/tas/llms.txt) ve prekast kaplama tercih edilmiş, kubbelerde ise titanyum-[çinko](/tr/detay/cinko-748072/llms.txt) alaşımı kullanılmıştır. Cami inşasında “Top-Down” adı verilen yöntemle, kazı ve üst yapı faaliyetleri eşzamanlı olarak yürütülmüştür. Bu uygulama sayesinde çevre yapılara, yollara ve günlük yaşama en az müdahaleyle kazı çalışmaları gerçekleştirilmiş, yapı süreci hızlanmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/24/vocEJZLANHs02JIab5YGXwiGqV0kmIPb.jpeg) *Görsel: Duhan Küçük* Mimari tasarımda, 19. yüzyıl Beyoğlu mimarisinden esinlenen [modern](/tr/detay/modern-2/llms.txt) çizgilere yer verilerek geleneksel cami formları günümüze uyarlanmıştır. Yaklaşık 33 metre yüksekliğindeki [ana](/tr/detay/ana-751169/llms.txt) [kubbe](/tr/detay/kubbe-2/llms.txt) ve 64,80 metre yükseklikteki iki şerefeli iki minaresiyle dikkat çeken cami, yapı malzemeleri ve tasarımı bakımından [klasik](/tr/detay/klasik/llms.txt) öğeleri çağdaş bir anlayışla birleştirir. İç [mekân](/tr/detay/mekan/llms.txt), aynı anda 4 bin kişinin ibadet edebileceği şekilde planlanmıştır. Kadınlara ayrılan 465 metrekarelik mahfil bölümüne ek olarak, 2 bin 950 metrekarelik alan da [namaz](/tr/detay/namaz-2/llms.txt) için kullanılabilir durumdadır.[^14]  ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/24/xvtNLL1OFun8OfQ0auFcfU03Zjtb6MjM.jpeg) *Görsel: Duhan Küçük* [Bodrum](/tr/detay/bodrum-2/llms.txt) ve zemin katlarda çok amaçlı salonlar, sergi alanları, [kütüphane](/tr/detay/kutuphane-2/llms.txt) ve aşevi gibi sosyal ve kültürel mekânlar yer alır. Böylece, cami yalnızca bir ibadethane değil, aynı zamanda [dijital](/tr/detay/dijital-2/llms.txt) kütüphanesi ve sanat etkinlikleriyle toplumsal buluşma noktası işlevi görmeyi amaçlar. Çevreye uyumlu olacak biçimde Taksim Meydanı, İstiklal Caddesi ve Talimhane yönlerinden farklı odaklarda girişler sağlanarak [yaya](/tr/detay/yaya-2/llms.txt) trafiğinin düzenlenmesi hedeflenmiştir. Otopark ihtiyacını [karşılamak](/tr/detay/karsilamak/llms.txt) üzere 163 araçlık kapalı otopark alanı bulunmakta, inşaat sürecinde yaklaşık 7 bin 500 metre fore [kazık](/tr/detay/kazik-0833c/llms.txt), 3 bin ton betonarme çeliği ve 20 bin 500 metreküp beton kullanıldığı ifade edilmektedir. Cephe kaplamalarında 1.300 metrekarelik prekast uygulaması yapılmış, yapısal çelik montajı 310 ton olarak belirtilmiştir.[^15]  Tüm bu veriler, Taksim Camii’nin hem geleneksel ve modern mimari unsurları harmanlayan hem de sosyal-kültürel faaliyetlere imkân tanıyan çok yönlü bir [eser](/tr/detay/eser-3/llms.txt) olarak tasarlandığını göstermektedir. #### **Sanatsal ve Tezyinat Özellikleri** Taksim Camii’nin iç dekorasyonu, geleneksel Türk-İslam sanatlarını modern bir yaklaşımla yansıtmaktadır. Kubbenin iç kısmında, Osmanlı ve Selçuklu dönemlerinden ilham alınarak hazırlanan [hat](/tr/detay/hat/llms.txt) sanatına geniş yer verilmiştir. Ana kubbenin göbeğinde Fatiha Suresi yer alırken, kasnak kısmında Al-i İmran Suresi’nden çeşitli ayetler işlenmiştir. Kubbenin orta kuşağında ise [Bakara](/tr/detay/bakara-2/llms.txt) Suresi’nin 285 ve 286. ayetleri ile Haşr Suresi’nin 20-24. ayetleri bulunmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/24/q6OZY8S5rHRq56I7H1024enJS3Nmr8fM.jpeg) *Görsel: Duhan Küçük* Caminin giriş kubbesinde İhlas Suresi ve Ayet’el Kürsi işlenmiştir. Ana kapının üstünde Nisa Suresi'nin 103. ayetinin son kısmı, İstiklal Caddesi giriş kapısında ise Ra'd Suresi'nin 24. ayeti yer almaktadır. Bu detaylar, caminin ibadet edenlere manevi bir atmosfer sunmasının yanı [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt) estetik ve sanatsal değerini de artırmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/24/7xQUpSFYppqmWOzuEBFbwv9EzCkIN7tG.jpeg) *Görsel: Duhan Küçük* ### **Dini Görevliler** - Yakup Aktaş: Taksim Camii İmam-Hatibi - Hasan Akıntaş: Taksim Camii Müezzin-Kayyım - Cengiz Bayraktar: Taksim Camii Müezzin-Kayyım ## Academic Sources and References 1. Handan, Keskin. İstanbul’un Kimliği ve Planlama. Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi, 2014.Cengiz, Türksoy. “Planlama.” Planlama Dergisi 93/1-4. TMMOB Şehir Plancıları Odası Yayını. Son erişim: 24 Şubat 2025. https://www.spo.org.tr/resimler/ekler/3c3bce66e43be4f\_ek.pdf Necdet, Evliyagil. ”Taksimde büyük bir cami yapılacak" başlıklı kupür. İstanbul Ansiklopedisi. Son erişim: 24 Şubat 2025. https://istanbulansiklopedisi.org/salt/entries.jspKadir Has Üniversitesi. "Costantinopoli. Partenza di Antiglieria e Cavalleria per Varna dalla caserma Al-Takım" başlığıyla basılmış gravürü içeren kupür [JPG]. İstanbul Ansiklopedisi. Son erişim: 24 Şubat 2025. https://istanbulansiklopedisi.org/salt/entries.jsp Taksim Camii. “Taksim Camii İbadete Açıldı.” Taksim Camii. Son erişim: 24 Şubat 2025. https://www.taksimcamii.com.tr/haber-detay-taksim-camii-ibadete-acildi-3.htmlHabertürk. “Cumhurbaşkanı Erdoğan Kısıklı'daki evinin önünde halka seslendi.” Habertürk Resmi YouTube Kanalı. Son erişim: 24 Şubat 2025. https://www.youtube.com/watch?v=RLKxLShNv10&t=1499sTVNET. “160 yıllık 'gözde' proje: Taksim Cami nasıl hayata geçirildi?” TVNET Resmi YouTube Kanalı. Son erişim: 24 Şubat 2025. https://www.youtube.com/watch?v=JEkxnnSyMTY&t=366sKadir Has Üniversitesi. "CANONİCA (Pietro).” İstanbul Ansiklopedisi. Son erişim: 24 Şubat 2025. https://istanbulansiklopedisi.org/handle/rek/7692 Kazım, Çeçen. “Maksem.” TDV İslam Ansiklopedisi. Son erişim: 24 Şubat 2025. https://islamansiklopedisi.org.tr/maksemBirge, Yıldırım. Arzu, Erdem. "Taksim Meydanı’nın Cumhuriyet'in Kamusal Alanı Olarak İnşası.” Tasarım + Kuram Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Dergisi. (S. 19). Mayıs 2015. Son erişim: 24 Şubat 2025. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/208048Taksim Camii. “Taksim Camii Tarihçesi.” Taksim Camii. Son erişim: 24 Şubat 2025. https://taksimcamii.com.tr/hakkimizdataksim-camii-tarihcesi-2.htmlArzu, Cihangir. Bir Mabedin Varoluş Mücadelesi Taksim Camii Basından İktibaslar. Son erişim: 24 Şubat 2025. https://www.academia.edu/102168232/Taksim\_Camii\_KitabıAnadolu Ajansı. “Taksim'e yapılan cami kılınan cuma namazıyla ibadete açıldı.” Son erişim: 24 Şubat 2025. https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/taksime-yapilan-cami-kilinan-cuma-namaziyla-ibadete-acildi/2257073 Gur, Faik. “Sculpting the nation in early republican Turkey.” Historical Research. vol. 86, no. 232 (Mayıs 2013). Son erişim: 24 Şubat 2025. https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/1468-2281.12000 Kalkan, Aygün. “Anıtın Tarihçesi.” ArkeoPolis. Son erişim: 24 Şubat 2025. https://arkeopolis.com/taksim-cumhuriyet-aniti-tarihcesi-ve-heykellerin-hikayesi/ ## Citations [^1]: “Cumhurbaşkanı Erdoğan Kısıklı'daki evinin önünde halka seslendi.” Habertürk Resmi YouTube Kanalı, Dakika: 24:59 https://www.youtube.com/watch?v=RLKxLShNv10&t=1499s [^2]: “160 yıllık 'gözde' proje: Taksim Cami nasıl hayata geçirildi?” TVNET Resmi YouTube Kanalı, Dakika: 6:07 https://www.youtube.com/watch?v=JEkxnnSyMTY&t=366s [^3]: “Taksim Camii Kitabı.” Syf. 17 https://www.academia.edu/102168232/Taksim\_Camii\_Kitabı [^4]: “Taksim Camii Kitabı.” Syf. 104 https://www.academia.edu/102168232/Taksim\_Camii\_Kitabı [^5]: "CANONİCA (Pietro),” İstanbul Ansiklopedisi, Cilt 6, syf. 3379 https://istanbulansiklopedisi.org/handle/rek/7692 [^6]: “TSculpting the nation in early republican Turkeyi” Wiley Online Library Son erişim: 24 Şubat 2025, https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/1468-2281.12000 [^7]: Handan Keskin, “İstanbul’un Kimliği ve Planlama.” (Dok. Tezi, İstanbul Üniversitesi, 2014), Syf. 158-159. [^8]: Cengiz Türksoy, “Planlama,” Planlama Dergisi 93/1-4. TMMOB Şehir Plancıları Odası Yayını, syf. 7 https://www.spo.org.tr/resimler/ekler/3c3bce66e43be4f\_ek.pdf [^9]: “Taksim Camii Kitabı.” Syf. 302 https://www.academia.edu/102168232/Taksim\_Camii\_Kitabı [^10]: “Taksim Camii Kitabı.” Syf. 18 https://www.academia.edu/102168232/Taksim\_Camii\_Kitabı [^11]: “Taksim Camii Tarihçesi.” Taksim Camii, Son erişim: 24 Şubat 2025. https://taksimcamii.com.tr/hakkimizdataksim-camii-tarihcesi-2.html [^12]: “Taksim Camii Tarihçesi.” Taksim Camii, Son erişim: 24 Şubat 2025. https://taksimcamii.com.tr/hakkimizdataksim-camii-tarihcesi-2.html [^13]: “Taksim Camii Tarihçesi.” Taksim Camii, Son erişim: 24 Şubat 2025. https://taksimcamii.com.tr/hakkimizdataksim-camii-tarihcesi-2.html [^14]: “Taksim Camii Kitabı.” Syf. 169 https://www.academia.edu/102168232/Taksim\_Camii\_Kitabı [^15]: “Taksim Camii Kitabı.” Syf. 169 https://www.academia.edu/102168232/Taksim\_Camii\_Kitabı