--- title: Surp Giragos Ermeni Kilisesi slug: surp-giragos-ermeni-kilisesi-9f49a url: /detay/surp-giragos-ermeni-kilisesi-9f49a type: article language: Türkçe entity: primary: Surp Giragos Ermeni Kilisesi type: article disambiguation: Surp Giragos Ermeni Kilisesi: Diyarbakır'ın tarihi Ermeni kilisesi, Ortadoğu'nun en büyüğü. Yenilenmiş! categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - Diyarbakır Ermeni Cemaati - Kültür ve Turizm Bakanlığ - Vakıflar Genel Müdürlüğü - Ortadoğu’nun En Büyük Kil - Sur İlçesi - Surp Giragos - Ermeni kilisesi - Restorasyon - Diyarbakır author: Mehmet Tahir Özbey created_at: 2025-04-02T20:51:06.683654+03:00 updated_at: 2025-04-17T10:11:39.648442+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/02/6agbp1bvWZu9yz4qpbVWANr5h5UC9iV0.jpg --- # Surp Giragos Ermeni Kilisesi ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Surp Giragos Ermeni Kilisesi ![surp-giragos-kilisesi--_14_.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/02/kndGVBkbpsANvCLQJ689vxqFAusayXq5.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | İnşa Tarihi(Metin) | 1515-1518 (kitabelere göre kesin tarih bilinmiyor) | | Önemli Olay(lar) | 1916: Çan kulesi tamamen yıktırıldı,1914: Çan kulesi top ateşiyle yıkıldı,1883: Yeniden inşa edildi,1881: Büyük yangında tamamen harap oldu | | Ad(lar) | Surp Giragos Ermeni Kilisesi | | Güncel Durum | Yılda bir kez ayin düzenleniyor,2022’de ibadete açıldı | | Tarihsel Kullanım | 1960’a kadar askeri depo,Savaş sonrası bez deposu,I. Dünya Savaşı’nda Alman subaylar karargâhı | | Önem | Ortadoğu’nun en büyük Ermeni kilisesi, Ermeni mimari tarihinin önemli eseri | | İlk Bahsediliş | 1610-1615 (Polonyalı Simeon’un Seyahatnamesi) | | Kullanıcı | Ortodoks Ermeniler | | Konum | Diyarbakır,Şeyh Matar Camii yakınları,Özdemir Mahallesi,Sur İlçesi | ## Article Content Surp Giragos Ermeni Kilisesi, Diyarbakır’ın Sur ilçesinde, Özdemir Mahallesi’nde, [Şeyh](/tr/detay/seyh-3/llms.txt) Matar Camii yakınlarında [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan tarihi bir Ermeni kilisesidir. Tapu kayıtlarına göre Ortodoks Ermeniler tarafından kullanılan bu [kilise](/tr/detay/kilise-4/llms.txt), Ermeni mimari tarihinin [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) eserlerinden biri olarak kabul edilmekte ve [Ortadoğu](/tr/detay/ortadogu-2/llms.txt)’daki en büyük Ermeni kilisesi unvanını taşımaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/02/TkFJEgcK6cvcP0178cxMvKgjIRti2Xzn.jpg) *Surp Giragos Ermeni Kilisesi (Diyarbakır Valiliği)* #### **Tarihçe** Kilisenin kesin inşa tarihi bilinmemekle [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt), kitabelere göre 1515-1518 yılları arasında yapıldığı belirtilmektedir. Adı ilk kez 1610-1615 yılları arasında Polonyalı Simeon’un *Seyahatnamesi*’nde geçer. Ermeni Patriği Bedros Vartabet tarafından 1722 yılında restore edilen kilise, daha sonra 1729 yılında Ermeni mimarlar [Şahin](/tr/detay/sahin/llms.txt), Saruhan ve Yarem tarafından büyütülerek yeniden inşa edilmiştir. Ancak, 10 [Haziran](/tr/detay/haziran-748426/llms.txt) 1881 tarihinde çıkan büyük yangında tamamen [harap](/tr/detay/harap/llms.txt) olmuş, ardından 1883 yılında aynı yerde tekrar inşa edilmiştir. Kilise duvarlarında yer alan 9 adet [taş](/tr/detay/tas/llms.txt) kitabe, bu tarihi bilgileri günümüze ulaştırmıştır. [Yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt), [zaman](/tr/detay/zaman-2/llms.txt) içinde çeşitli amaçlarla kullanılmıştır. I. [Dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) Savaşı sırasında Alman subaylar tarafından karargâh olarak, [savaş](/tr/detay/savas-3/llms.txt) sonrasında ise bez deposu olarak hizmet vermiştir. 1960 yılına kadar askeri depo [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) farklı işlevlerle kullanılan kilise, daha sonra Diyarbakır Ermeni Cemaati tarafından devralınmış ve kısmi onarımlarla asıl ibadet işlevine kavuşmuştur. En son, [Çevre](/tr/detay/cevre/llms.txt), Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından sağlanan kaynakla, Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün kontrolünde restore edilerek 2022 yılında [Kültür](/tr/detay/kultur-2/llms.txt) ve Turizm Bakanı’nın katıldığı bir törenle yeniden açılmıştır. Ayrıca, Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi tarafından 2011 yılı sonunda tamamlanan restorasyon çalışmalarıyla da ibadete açılmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/02/hyyk07jIQVP5f9iAurwWaI56cnqdAggv.jpg) *Surp Giragos Ermeni Kilisesi (Diyarbakır Valiliği)* #### **Mimari Özellikler** Surp Giragos Ermeni Kilisesi, heybetli bir mimariye sahiptir ve [doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt)-[batı](/tr/detay/bati-4/llms.txt) doğrultusunda uzanır. Yapıya giriş batı yönünden sağlanır. Kilise; narteks, naos, kadınlar mahfili, [apsis](/tr/detay/apsis-ebb00/llms.txt), müştemilatlar ve günümüzde mevcut olmayan [çan](/tr/detay/can-2/llms.txt) kulesinden oluşur. Beş nefli ve beş apsisli olan kilise, apsisin iki yanındaki vaftiz bölümleriyle dikkat çeker. Oldukça büyük bir yapı olan kilisenin sütunları, kemerleri ve apsislerinden beşi günümüze kadar ayakta kalmıştır; ancak [toprak](/tr/detay/toprak-2/llms.txt) olan tavanı çökmüştür. Kilisenin çan kulesi, tarihinde önemli bir yere sahiptir. İlk [soğan](/tr/detay/sogan-3/llms.txt) başlı çan kulesi [yıldırım](/tr/detay/yildirim/llms.txt) çarpması sonucu yıkılınca, bir Ermeni taş ustası tarafından 29 metre yüksekliğinde, Gotik tarzda, beş katlı ve daha görkemli bir kule inşa edilmiştir. Bu kuleye, [meşhur](/tr/detay/meshur/llms.txt) Zilciyan ailesinin döktüğü çan takılmış ve en üstüne 3 metrelik 24 ayar altın bir [haç](/tr/detay/hac-3/llms.txt) yerleştirilmiştir. Ancak, 1914 yılında [top](/tr/detay/top-2/llms.txt) ateşiyle yıkılan bu çan kulesi, 1916 yılında tamamen yıktırılmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/02/xe4kaYMsRmTfMD8sNigAlCl3XQ39b3o7.jpg) *Surp Giragos Ermeni Kilisesi (Diyarbakır Valiliği)* #### **Günümüzdeki Durum** Günümüzde Surp Giragos Ermeni Kilisesi, Diyarbakır’da ikamet eden ve dünyanın çeşitli bölgelerinden gelen Ermenilerin katılımıyla yılda bir kez ayin düzenlenen bir ibadet mekânı olarak kullanılmaktadır. Zaman içinde üç kez onarım geçiren bu tarihi yapı, Ermeni kültür mirasının önemli bir simgesi olarak varlığını sürdürmektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/02/y0zmpc1BaTjJ8iwRLhPalxXfkK3JepDs.jpg) *Surp Giragos Ermeni Kilisesi (Diyarbakır Valiliği)* ## Academic Sources and References 1. “Surp Giragos Ermeni Kilisesi.” Diyarbakır Kültür Turizm. Erişim tarihi 2 Nisan 2025. https://diyarbakirkulturturizm.org/Yapit/Details/KILISELER/21/Surp-Giragos-Ermeni-Kilisesi/214 2. “Surp Giragos Ermeni Kilisesi.” Diyarbakır Valiliği. Erişim tarihi 2 Nisan 2025. http://www.diyarbakir.gov.tr/surp-giragos-ermeni-kilisesi 3. “Surp Giragos Ermeni Kilisesi.” T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Portalı. Erişim tarihi 2 Nisan 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/diyarbakir/gezilecekyer/surp-giregos-ermeni-kilisesi