--- title: Sultanhanı Kervansarayı slug: sultanhani-kervansarayi-08f43 url: /detay/sultanhani-kervansarayi-08f43 type: article language: Türkçe entity: primary: Sultanhanı Kervansarayı type: article disambiguation: Sultanhanı Kervansarayı: 13. yy. Selçuklu kervansarayı, Aksaray'da. Tarihi İpek Yolu'nda, muhteşem mimarisiyle. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Arkeoloji slug: arkeoloji url: /kategori/arkeoloji - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - Ticaret Yolu - sultanhanı - Anadolu Selçuklu - Kervansaray - Mimari author: Fatma Köroğlu created_at: 2025-06-22T23:51:58.320879+03:00 updated_at: 2025-06-23T18:23:59.397954+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/06/22/MQ08gEt6RapVhIwA0q0ydcUSjg8SKaJP.jpg --- # Sultanhanı Kervansarayı ## KURE Information Cards ![sultanhani-kervansarayi-8_0 (1).jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/06/22/4kWge7yW9HgZLbaKaTXO6vRhtthbULlS.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Yapım Yılı(ları)(Metin) | 1229 | | Yapı Türü(leri) | Kervansaray | | Konum | Tarihi İpek Yolu üzeri | | Banisi | I. Alaeddin Keykubad | | Yer(ler) | Sultanhanı,Türkiye,Aksaray | | Mimar(lar) | Muhammed bin Havlan el-Dımeşkî | ## Article Content **Sultanhanı Kervansarayı**, [Anadolu Selçuklu Devleti](/tr/detay/anadolu-selcuklu-devleti-76686/llms.txt)’nin siyasi, ekonomik ve kültürel etkinliğini artırdığı 13. yüzyılda, sultanların ticaret yolları üzerindeki güvenliği sağlamak ve sefer hâlindeki tüccar ile yolcuların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla inşa ettirdiği [kervansaraylar](/tr/detay/kervansaray-2/llms.txt) zincirinin önemli bir halkasını oluşturur. Günümüzde Türkiye'nin [Aksaray](/tr/detay/aksaray-il-4/llms.txt) il sınırları içerisinde, tarihî İpek Yolu güzergâhı üzerinde yer alan bu yapı, mimari planı, süsleme unsurları ve işlevsel düzeniyle [Selçuklu](/tr/detay/selcuklular/llms.txt) taşra mimarisinin gelişmiş örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir. ### **Konum ve Genel Bilgiler** [Sultanhanı Kervansarayı](/tr/detay/sultan-hani-2/llms.txt), Türkiye’nin Aksaray iline bağlı [Sultanhanı](/tr/detay/sultan-hani/llms.txt) ilçesinde, Aksaray-[Konya](/tr/detay/konya-2/llms.txt) kara yolu üzerinde yer almaktadır. Anadolu Selçuklu sultanlarından [I. Alaeddin Keykubad](/tr/detay/keykubad-i/llms.txt) döneminde 1229 yılında inşa edilmiştir. Yapı, dönemin önemli mimarlarından Muhammed bin Havlan el-Dımışkî tarafından yapılmıştır. Anadolu’daki en büyük kervansaray yapılarından biri olan Sultanhanı, hem mimari özellikleri hem de sosyal işlevleri bakımından Selçuklu dönemi taşra mimarisinin önemli bir örneğidir. ### **Mimari Yapı ve Plan** Sultanhanı Kervansarayı, açık ve kapalı alanları içeren dikdörtgen planlı bir yapıdır. Yaklaşık 4.900 metrekarelik bir alan üzerine inşa edilmiştir. Avlulu plan tipine sahip olan yapı, doğu cephesinde yer alan anıtsal taçkapı ile dikkat çeker. Taçkapı, Selçuklu mimarisine özgü mukarnas dolgulu niş, geometrik ve bitkisel bezemeler ile süslenmiştir. Kervansarayın dış duvarları kesme taşlarla örülmüş olup, sağlam ve korunaklı bir yapı sergiler. Yapı, iki ana bölümden oluşur: [Avlu](/tr/detay/avlu-2/llms.txt) ve kapalı mekân (barınak). Avlu kısmı yaz aylarında, kapalı mekân ise kış aylarında konaklama ve ticari faaliyetler için kullanılmıştır. Avlunun ortasında küçük bir mescit yer alır. Bu mescit kare planlı olup dört sütun üzerine oturan kubbeyle örtülüdür. Yapının kuzeyinde hizmet yapıları (ambar, ahır, depo) yer alırken, avlunun doğu ve batısında çeşitli odalar bulunmaktadır. Kapalı bölüm, revaklı bir hol ile ulaşılan beş sahınlı bir düzene sahiptir. Tonozla örtülü bu bölüm, hayvanlarla birlikte konaklama amacıyla kullanılmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/06/22/tEEFEkRa8wNkq7wdBMluvddnhYpqE3gB.jpg) *Sultanhanı Kervansarayı Revaklı Beş Sahınlı İç Mekân Görseli (T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı)* ### **İşlev ve Tarihsel Süreç** Sultanhanı Kervansarayı, Selçuklu döneminde doğu ile batı arasındaki ticaret yolları üzerinde önemli bir menzil noktası olarak işlev görmüştür. Kervansaraylar, tüccarların güvenli konaklamasını sağlamanın yanı sıra, sosyal hizmetleri de (yemek, sağlık, ibadet) sunan komplekslerdir. Sultanhanı da bu işleviyle hem ticari hem de sosyal bir merkez konumundadır. Yapının kitabesine göre, 1278 yılında [III. Gıyaseddin Keyhüsrev](/tr/detay/keyhusrev-i/llms.txt) döneminde onarım görmüştür. Selçuklu sonrası dönemde de kervansaray işlevini sürdürmüştür. Osmanlı döneminde önemini büyük ölçüde yitirmesine rağmen, yapının genel bütünlüğü korunmuştur. ### **Arkeolojik Bulgular ve Araştırmalar** 1971 ve 1972 yıllarında Kutlu Emre başkanlığında Sultanhan Höyük'te yapılan kazılar, kervansarayın bulunduğu bölgenin tarihî yerleşim geçmişine dair önemli veriler sunmuştur. Höyükteki tabakalanma, Tunç Çağı’ndan Roma ve Bizans dönemlerine kadar kesintisiz bir yerleşimi işaret eder. Bu bağlamda, Sultanhanı Kervansarayı'nın inşa edildiği coğrafya sadece Selçuklu değil, daha eski uygarlıklar için de önemli bir yerleşim alanı olmuştur.[^1]  ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/06/22/ShC49uvM7mh6axfHIQbjFu3TYWNCmj7z.jpg) *Sultanhanı Kervansarayı Taçkapı Görseli.(T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı)* **Sultanhanı Kervansarayı**, Anadolu Selçuklu döneminin mimari ve toplumsal yapısını yansıtan işlevsel bir merkez olarak hem tarihî hem de kültürel açıdan önemli bir miras niteliği taşımaktadır. Ticaret yolları üzerindeki stratejik konumu, gelişmiş mimari planlaması ve çok yönlü kullanımıyla yalnızca bir konaklama yapısı olmanın ötesine geçerek, dönemin sosyal, ekonomik ve dinsel hayatına dair kapsamlı bilgiler sunar. Farklı dönemlerde yapılan onarımlar ve koruma çalışmaları sayesinde günümüze büyük ölçüde sağlam ulaşan yapı, hem bilimsel araştırmaların hem de kültürel turizmin odak noktalarından biri olmayı sürdürmektedir. ## Academic Sources and References 1. Archnet. “Sultan Han (Aksaray).” Archnet. Erişim 22 Haziran 2025. https://www.archnet.org/sites/4017 2. Emre, Kutlu. “The Excavations 1971 and 1972 at Sultanhan Höyük.” Anadolu 15 (1971): 119–159. Erişim 22 Haziran 2025. https://dergipark.org.tr/tr/pub/anatolia/issue/57454/814603 3. “Kervansarayımız.” Sultanhanı Belediyesi Resmî Web Sitesi. Erişim 22 Haziran 2025. https://www.sultanhani.bel.tr/sayfa/kervansarayimiz/ 4. “Selçuklu Mimarisine Bir Örnek: Aksaray Sultan Hanı Kervansarayı.” Aksaray Üniversitesi e-Şehir Projesi. Erişim 22 Haziran 2025. https://e-sehir.aksaray.edu.tr/2023/09/08/selcuklu-mimarisine-bir-ornek-aksaray-sultan-han-kervansarayi/ 5. “Sultan Han - Aksaray.” Turkish Han. Erişim 22 Haziran 2025. http://www.turkishhan.org/sultanaksaray.htm 6. “Sultan Hanı (Aksaray).” Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. Erişim 22 Haziran 2025. https://islamansiklopedisi.org.tr/sultan-hani--aksaray 7. “Sultanhanı.” T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Portalı. Erişim 22 Haziran 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/aksaray/gezilecekyer/sultanhani ## Citations [^1]: Koruma ve Güncel DurumSultanhanı Kervansarayı, günümüzde hem mimari miras olarak hem de kültürel turizm bağlamında önem taşımaktadır. Yapı çeşitli dönemlerde restorasyon geçirmiştir. Özellikle 20. yüzyılın sonlarında ve 21. yüzyıl başlarında yapılan çalışmalarla yapı korunmuş ve ziyaretçilere açık hale getirilmiştir. Kervansaray, günümüzde çeşitli kültürel etkinliklere de ev sahipliği yapmaktadır.