--- title: Stockholm Sendromu slug: stockholm-sendromu-750845 url: /detay/stockholm-sendromu-750845 type: article language: Türkçe entity: primary: Stockholm Sendromu type: article disambiguation: Stockholm Sendromu: Zararlı kişiye karşı olumlu duygular geliştirme. Rehine, şiddet, kaçırılma durumlarında görülen psikolojik savunma mekanizması. categories: - name: Psikoloji slug: psikoloji url: /kategori/psikoloji - name: Sosyoloji slug: sosyoloji url: /kategori/sosyoloji tags: - Psikososyal - Nils Bejerot - Stockholm Sendromu - psikolojik author: Meryem Betül Kaya created_at: 2025-03-24T13:42:31.280903+03:00 updated_at: 2025-04-17T10:37:35.588323+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/03/24/myWsJiRNzUgtPaNbYhuXdB9blPb86FXY.jpg --- # Stockholm Sendromu ## Article Content **Stockholm Sendromu**, bireyin kendisine [zarar](/tr/detay/zarar-2/llms.txt) veren veya tehdit oluşturan kişiye karşı zamanla olumlu duygular geliştirmesiyle ortaya çıkan bir psikolojik savunma mekanizmasıdır. Genellikle [rehine](/tr/detay/rehine-751927/llms.txt) alma, kaçırılma ya da süreğen şiddet içeren ilişkilerde gözlemlenen bu sendromda [mağdur](/tr/detay/magdur/llms.txt), hayatta kalabilmek adına saldırganla özdeşim kurarak [empati](/tr/detay/empati-748567/llms.txt), minnettarlık ve hatta sevgi duyguları geliştirebilir. Mağdurun, kontrol ve tehdit altında olduğu bir durumda saldırganın davranışlarını anlamlandırmaya ve meşrulaştırmaya çalışması, zamanla karşılıklı bağlılık hissi yaratabilir. Bu tür ilişkilerde mağdur, saldırganı dış dünyadan daha güvenli bir figür olarak algılamaya başlar. ### **Stockholm Sendromu’nun Tarihçesi** 1973 yılında İsveç’in başkenti Stockholm’de bir [banka](/tr/detay/banka-748640/llms.txt) soygunu sırasında yaşanan olaylar, bu psikolojik olgunun literatüre girmesine neden olmuştur. Jan-[Erik](/tr/detay/erik-748926/llms.txt) Olsson adlı soyguncu tarafından altı [gün](/tr/detay/gun-4/llms.txt) boyunca rehin tutulan banka çalışanları, saldırganlarına karşı [sempati](/tr/detay/sempati-748565/llms.txt) geliştirmiş; kurtarıldıktan sonra bile onu savunmaya devam etmişlerdir. [Söz](/tr/detay/soz/llms.txt) konusu olayın ardından, bu paradoksal durumu açıklamak için psikiyatrist **Nils Bejerot** tarafından **“Stockholm Sendromu” **kavramsallaştırması geliştirilmiştir. ### **Gelişim Mekanizması** Sendromun gelişiminde çeşitli psikolojik ve fizyolojik süreçler rol oynamaktadır. Öncelikle mağdurun yaşadığı yoğun tehdit algısı, hayatta kalmak için saldırganla iş birliği yapma güdüsünü doğurur. Bu iş birliği sürecinde dış [dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) ile temasın kesilmesi, saldırganın mağdur için hem tehdit hem de güvenlik sağlayıcı bir figür olarak algılanmasına [yol](/tr/detay/yol-3/llms.txt) açar. Saldırganın gösterdiği nadir olumlu davranışlar, yoğun [stres](/tr/detay/stres-2/llms.txt) altındaki mağdur tarafından abartılı şekilde anlamlandırılır ve bu da duygusal [bağ](/tr/detay/bag-5/llms.txt) oluşumunu tetikler. Nöropsikolojik düzeyde ise bu süreçte, [travma](/tr/detay/travma-2/llms.txt) karşısında aktive olan stres yanıtı sistemleri ile bağlanma sistemleri arasındaki geçici ittifak, mağdurun saldırganla duygusal bağ kurmasını kolaylaştırır. Bu mekanizma; yalnızca rehine senaryolarında değil, aile içi şiddet, zorla evlilik, tarikat üyelikleri veya istismar ilişkilerinde de benzer biçimde işlemektedir. ### **Belirtileri** Stockholm Sendromu gelişen bireylerde bazı [ortak](/tr/detay/ortak/llms.txt) davranışsal ve bilişsel eğilimler gözlemlenir: - Saldırganın eylemlerini haklı görme ve savunma - Otoritelere veya yardım tekliflerine karşı direnç geliştirme - Saldırgana karşı hayranlık, şefkat veya minnet duyguları - Şiddetin veya tehdidin inkârı ya da küçümsenmesi - Sosyal çevreyle bağların zayıflaması, yalnızca saldırganla ilişkisel bağlılık kurulması Bu belirtiler, mağdurun gerçeklik algısında kayma, öz-[değer](/tr/detay/deger-2/llms.txt) duygusunda zedelenme ve duygusal [bağımlılık](/tr/detay/bagimlilik-3/llms.txt) [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) daha derin psikolojik sonuçlar doğurabilir. ### **Yatkınlık Yaratan Faktörler** Stockholm Sendromu’nun ortaya çıkmasını kolaylaştıran bazı psikososyal dinamikler şunlardır: - **Fiziksel ve sosyal izolasyon:** Dış dünyayla bağın kesilmesi, mağdurun saldırganla duygusal olarak bütünleşmesini artırır. - **Sürekli tehdit altında olma:** Hayatta kalma dürtüsü, mağduru saldırganla işbirliğine yönlendirebilir. - **Nadir görülen olumlu davranışların abartılı algılanması** - **Uzun süreli kontrol ilişkileri veya duygusal bağımlılık** - **Çocukluk çağı travmaları ve güvensiz bağlanma örüntüleri** Bu tür koşullarda bireyin karar alma, sınır koyma ve özdeğeri sağlıklı bir biçimde yapılandırılamaz; bu da saldırgana yönelmiş çarpıtılmış bir duygusal bağlılık geliştirilmesine zemin hazırlar. ### **Medyada ve Sinemada Stockholm Sendromu** Popüler kültürde Stockholm Sendromu, özellikle kadın karakterler üzerinden sıkça temsil edilir. Sinema ve [televizyon](/tr/detay/televizyon-2/llms.txt) yapımlarında, mağdurun saldırganla duygusal ilişki geliştirmesi çoğu [zaman](/tr/detay/zaman-2/llms.txt) dramatize edilerek “aşkın kurtarıcılığı” şeklinde sunulur. Elif [Küçük](/tr/detay/kucuk-750344/llms.txt) Durur’un analizine göre bu temsiller, kadına yönelik şiddeti görünmez [hâle](/tr/detay/hale-3/llms.txt) getirerek toplumsal cinsiyet eşitsizliğini yeniden üretmektedir. Örneğin *Güzel ve Çirkin* gibi anlatılarda, kadının şiddet uygulayan erkeğe zamanla âşık olması, Stockholm Sendromu’nun romantize edilmiş biçimi olarak değerlendirilmektedir. Bu tür anlatılar, toplumsal şiddet dinamiklerinin meşrulaştırılmasına dolaylı katkı sağlar. ### **Tedavi Süreci** Stockholm Sendromu’nun tedavisi, travma odaklı psikoterapi teknikleri ile yürütülmektedir. Mağdurun yaşadığı travmanın farkına varması, yaşantısını yeniden anlamlandırması ve sağlıklı ilişkiler kurma becerisini geliştirmesi sürecin temel hedeflerindendir. Bu çerçevede en çok kullanılan müdahale yöntemleri şunlardır: - **Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)** - **Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme (EMDR)** - **Psikoeğitim ve bilinçlendirme çalışmaları** - **Güçlü bir sosyal destek ağı oluşturulması** - **Destek gruplarına katılım ve kolektif deneyim paylaşımı** **** Bu süreçte bireyin yalnızca psikolojik iyileşmesi değil, aynı zamanda yeniden [güven](/tr/detay/guven/llms.txt) kurabilmesi ve saldırganla olan duygusal bağın çözülmesi hedeflenir. Tedavi, zaman içinde mağdurun öz-yeterliliğini ve benlik değerini yeniden inşa etmeyi amaçlar. ## Academic Sources and References 1. Küçük, Hasan. "Popüler Kültür Bağlamında Bir Söylem Analizi: Rocky Film Serisi Örneği." Ataşehir Adıgüzel Meslek Yüksekokulu Dergisi 7, no. 2 (2023): 142–160. Erişim 24 Mart 2025. Link. 2. Makaleler.com. "Stockholm Sendromu Nedir? Örnekleri ve Yaşanan Olaylar." Son erişim: 24 Mart 2025. Link. 3. İdikut, N. D. Madalyon Klinik. "Stockholm Sendromu: Celladına Âşık Olmak." Son erişim: 24 Mart 2025. .