--- title: Sosyal Medya Arşivciliği slug: sosyal-medya-arsivciligi-96a00 url: /detay/sosyal-medya-arsivciligi-96a00 type: article language: Türkçe entity: primary: Sosyal Medya Arşivciliği type: article disambiguation: Sosyal medya arşivciliği: Dijital kültürel mirasın korunması için sistematik arşivleme yöntemleri. categories: - name: Medya Ve İletişim slug: medya-ve-iletisim url: /kategori/medya-ve-iletisim - name: Sosyoloji slug: sosyoloji url: /kategori/sosyoloji tags: - Sosyal Medya Arşivciliği - Dijital Hafıza - Kültürel miras - API - Web 2.0 author: Ebrar Sıla Peri created_at: 2025-06-28T23:50:40.432004+03:00 updated_at: 2025-06-30T09:58:11.093168+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/06/28/HLkdobyFlaaOX0eBgFHnlhL7DWvlUb3H.png --- # Sosyal Medya Arşivciliği ## Article Content **Sosyal medya arşivciliği**, sosyal medya platformlarında kullanıcılar tarafından üretilen metin, görsel, video ve ses içeriklerinin **sistematik olarak toplanması**, **düzenlenmesi**, **korunması** ve **gelecek kuşaklara aktarılması** amacıyla gerçekleştirilen [arşivcilik](/tr/detay/arsivcilik-2f11a/llms.txt) faaliyetlerinin bütünüdür. Bu süreç, **geleneksel arşivcilik prensipleriyle** **dijital çağın gereksinimlerini** harmanlayan **disiplinlerarası bir yaklaşım** gerektirir ve çevrimiçi [sosyal etkileşim](/tr/detay/sosyal-cbcb5/llms.txt) yoluyla oluşan **kültürel mirasın korunması** için kritik öneme sahiptir. **Ağ teknolojilerinin yaygınlaşmaya** başlaması ile gittikçe artan bir hızda bilgisayarların birbirlerine bağlanması, zamanla küresel anlamda büyük bir **bilgi okyanusunun** oluşmasını sağlamıştır. Bu gelişimin doğal bir sonucu olarak tıpkı bilgisayarlar gibi insanlar da **elektronik ağın parçaları** haline gelmeye başlamışlardır. Sosyal medya arşivciliği bu bağlamda, hem bireysel hem de kurumsal düzeyde, **toplumsal hafızanın dijital boyutunun** muhafaza edilmesini amaçlayan özel bir arşivcilik alanı olarak tanımlanabilir. #### **Tarihçe** Sosyal medya arşivciliğinin kökleri **internet arşivciliğine** dayanmaktadır. **1996 yılında** **Brewster Kahle** tarafından kurulan **"İnternet Arşivi (Internet Archive)"** bu alandaki ilk girişim olmuş ve açık kaynak kodlu bir internet arşivleme yazılımı ile arşivlenen internet sayfalarına **Wayback Machine** adlı arama motoru aracılığıyla erişim sağlanabilmesinin temellerini atmıştır. Bu erken dönem girişimi, günümüzde **330 milyar web sayfası**, **20 milyon kitap ve metin**, **4,5 milyon ses kaydı** ve **4 milyon video** içeren devasa bir [dijital koleksiyona](/tr/detay/dijital-miras-afbf6/llms.txt) dönüşmüştür. **2000'li yıllardan itibaren** sayıları gittikçe artan ve günümüzde internetin vazgeçilmez unsurlarından biri olan **sosyal medya kavramının** karşılığını veren platformların ortaya çıkmasıyla birlikte, bu içeriklerin arşivlenmesi ihtiyacı doğmuştur. **Web 2.0 teknolojilerinin** yaygınlaşması ile bilginin aranması yerine **duygu, düşünce ve fikirlerin paylaşımı** ile **çevrimiçi işbirliklerinin** yayılımı öncelik kazanmaya başlamıştır. Bu dönemde sosyal medya, doğrudan **Web 2.0 terimi ile ilişkilendirilmeye** başlanmış ve platformların sunduğu **çift yönlü etkileşim**, bireyi içinde yaşadığı toplum ve devletle ilişkilerinde pasif olmaktan çıkarıp **aktif bir konuma** getirmiştir. **2010 yılında** gerçekleşen önemli bir dönüm noktası, **Amerika Birleşik Devletleri Kongre Kütüphanesi'nin** **Twitter ile** ulusun ortak kültürel belleğine katkıda bulunma amacıyla **tüm Twitter'ı arşivlemek** için bir ortaklık oluşturmasıyla yaşanmıştır. Bu girişim sosyal medya arşivciliğinde **kurumsal düzeyde ilk kapsamlı uygulama** olma özelliği taşımaktadır. Aynı dönemde çeşitli ülkelerde benzer projeler başlatılmış, **Çin'de 2015 yılında** sosyal medya arşivleme çalışmaları, **Birleşik Krallık'ta 2011 yılında** **İnternet Bellek Vakfı** ile ortak projeler hayata geçirilmiştir. #### **Teknik Yapı ve İşleyiş** **Sosyal medya arşivciliği**, **geleneksel web arşivciliğinden** önemli farklılıklar göstermektedir. İnternet arşivleri bir tarayıcı gibi davranarak veya gerçek bir tarayıcı kullanarak internet sitesinden içerik toplarken, sosyal medya arşivleri **API'ler (Application Programming Interfaces)** kullanarak içerik toplar. Bu temel fark, sosyal medya arşivciliğinin **kendine özgü metodolojik yaklaşımlar** geliştirmesini zorunlu kılmıştır. **API tabanlı toplama yönteminin** getirdiği avantajlar arasında, internet yakalama ile mümkün olmayan veya kolay olmayan bazı **geniş toplama biçimlerine** izin vermesi yer almaktadır. Örneğin, **Twitter API'si** ile tweetleri **etiket (hashtag)** veya **terime göre yakalamak** mümkündür. Ancak **her sosyal medya API'si farklıdır** ve bu nedenle **farklı yazılımlar** gerektirir. Aynı zamanda API'ler ve internet siteleri **farklı üstverileri** ortaya çıkarabilir ve genellikle **farklı terimler veya politikalara** tabidir. [Sosyal medya içeriğinin arşivlenmesinde](/tr/detay/social-media-archiving-7f060/llms.txt) karşılaşılan en önemli teknik zorluklardan biri, bu içeriklerin **dinamik yapısından** kaynaklanmaktadır. **Sosyal medya internet siteleri sürekli olarak** değiştirilip güncellenmekte, **API'ler ise nadiren** değiştirilmekte ve değişiklikler önceden duyurulmaktadır. Ayrıca **tüm sosyal medya platformları herkese açık bir API sağlamamakta**, bazı durumlarda API yalnızca **iş ortakları için ayrılmış** bulunmaktadır. Bu durum, arşivcilik çalışmalarında **platform bağımlılığı sorununu** ortaya çıkarmaktadır. #### **Uygulama Alanları** Sosyal medya arşivciliği, **çok geniş bir uygulama yelpazesine** sahip bulunmaktadır. **E-devlet uygulamaları** kapsamında, **resmi kurum ve kuruluşların** [sosyal medya hesaplarını](/tr/detay/sosyal-medya/llms.txt) açarak **resmi haber ve bilgilendirme faaliyetlerini** bu kanallar aracılığıyla paylaşmaya başlaması, bu içeriklerin arşivlenmesi gerekliliğini ortaya çıkarmıştır. **COVID-19 salgını** sırasında görüldüğü üzere, **kamuoyunu gerçek haberler ile bilgilendirmek** için resmi kurum ve kuruluşlar tarafından paylaşılan içerikler, **vatandaşın devlete karşı olan güvenini** sağlamlaştırmakta ve **daha etkili bir e-devlet deneyimi** sunmaktadır. **Akademik araştırma** alanında sosyal medya arşivleri, araştırmacılara **toplumsal araştırmalar**, **dilbilim çalışmaları**, **psikoloji araştırmaları** ve **tarih araştırmaları** için **benzersiz veri kaynakları** sunmaktadır. **Milyonlarca blog, tweet, Facebook paylaşımı ve mikro bloglar** aracılığı ile yazılan duygu ve düşünceler, hatta devletlerin herhangi bir konuda uygulamaya koymak istediği **politikaların paylaşıldığı** bir ortamda, bu paylaşımların **tarihi değere sahip olması** durumunda kaybolmamasını sağlamak **kritik önem** taşımaktadır. **Kültürel miras koruma** perspektifinden bakıldığında, sosyal medya içerikleri **toplumsal hafızanın önemli bir parçası** olarak değerlendirilmektedir. Bu içerikler sayesinde **gündelik yaşamın dijital izleri** korunmakta, **toplumsal olayların çok sesli anlatıları** [arşivlenmekte](/tr/detay/arsiv-3/llms.txt) ve **kültürel değişimlerin belgelenmesi** sağlanmaktadır. **Görsel-işitsel arşivcilik** perspektifinden ele alındığında, sosyal medya içerikleri tıpkı film ve video arşivleri gibi **toplumun kolektif hafızasını** ve görsel-işitsel medya tarafından tanık olunmuş bir **toplumsal geçmişi** taşımaktadır. #### **Avantajlar** Sosyal medya arşivciliğinin sunduğu en önemli avantajlardan biri, **geleneksel belgeleme yöntemlerinin ulaşamadığı** **ayrıntılı ve anlık bilgilere** erişim sağlamasıdır. Kullanıcıların **duygu, düşünce ve fikirlerinin doğrudan kaydedilmesi**, **toplumsal olayların çok boyutlu analizine** imkan tanımakta ve araştırmacılara **eşsiz birincil kaynak materyalleri** sunmaktadır. Bu materyaller, geleneksel arşiv malzemelerinin aksine, **olayların yaşandığı anda üretilmekte** ve **gerçek zamanlı toplumsal tepkileri** yansıtmaktadır. **Demokratik katılım** açısından sosyal medya arşivleri, vatandaşların **çift yönlü ve aktif iletişim kanalıyla güçlenmesini** sağlayarak hükümetlerin **daha şeffaf ve hesap verebilir yapıya** bürünmelerine yardımcı olmaktadır. Bu durum, vatandaşlara **resmi makamlar ile kamu meseleleri hakkında** çevrimiçi görüşmelere katılabilme imkanı sunmakta ve dolaysıyla **demokrasi veya e-demokrasinin gelişimine** katkıda bulunmaktadır. **Büyük veri analitiği teknikleriyle** kombine edildiğinde, sosyal medya arşivleri **önemli araştırma potansiyeline** sahip olmaktadır. Bu veriler, **toplumsal eğilimlerin**, **kamuoyu değişimlerinin** ve **kültürel transformasyonların** analiz edilmesinde kullanılabilmekte ve **gelecekteki politika geliştirme süreçlerine** katkı sağlayabilmektedir. **API tabanlı toplama yöntemleri**, belirli kriterlere göre **hızlı arama ve filtreleme imkanı** sağlayarak araştırmacıların ihtiyaç duydukları **spesifik verilere kolayca ulaşmalarını** mümkün kılmaktadır. #### **Dezavantajlar** Sosyal medya arşivciliğinde karşılaşılan en önemli zorluklardan biri, bu içeriklerin **dinamik yapısından** kaynaklanan **teknik problemlerdir**. Sosyal medya içeriklerinin **sürekli değişen doğası** arşivleme işlemini zorlaştırmakta, **her platform için farklı teknik çözümler** gerektirmekte ve **milyarlarca içeriğin depolanması** ile işlenmesi **büyük teknik kaynak ihtiyacı** doğurmaktadır. Ayrıca **farklı platformlardaki veri formatlarının standartlaştırılması** önemli bir teknik zorluk teşkil etmektedir. **Yasal ve etik sorunlar**, sosyal medya arşivciliğinin **en karmaşık alanlarından** birini oluşturmaktadır. **Kullanıcıların kişisel verilerinin korunması** gerekliliği, **içeriklerin telif haklarına** ilişkin belirsizlikler, **her platformun kendi kullanım koşulları** ve kısıtlamaları ile kullanıcıların **verilerinin silinmesini talep etme hakları** gibi konular, arşivcilik süreçlerinde **sürekli değerlendirme gerektiren hukuki ikilemler** yaratmaktadır. **Seçim ve değerlendirme süreçlerinde** yaşanan zorluklar da dikkate değer problemler arasında yer almaktadır. **Hangi içeriklerin gelecek kuşaklar için değerli olacağının** öngörülmesi, **sahte haberler ve gerçek-ötesi içeriklerin** nasıl ele alınacağı ile **sosyal etkileşimlerin bağlamsal özelliklerinin** korunması gibi konular, **geleneksel arşivcilik teorisinin yanıtlayamadığı** yeni sorular ortaya çıkarmaktadır. Ayrıca **büyük veri depolama ve işleme maliyetleri**, **teknoloji eskimesi endişeleri** ve **dijital verilerin uzun vadeli muhafazası** sorunları, **sürdürülebilirlik açısından** önemli dezavantajlar oluşturmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/06/28/c01Cf8xWBOwUZxqTY68Mc63cTAMbh66T.png) *Bulut Tabanlı Veri Depolama Sistemlerini Gösteren İllüstrasyon. (Yapay Zeka Tarafından Oluşturuldu)* #### **Uluslararası Uygulamalar** **Amerika Birleşik Devletleri'nde** gerçekleştirilen **Twitter arşivi projesi**, sosyal medya arşivciliğinin **en kapsamlı örneklerinden** biri olmuştur. **ABD Kongre Kütüphanesi'nin** **2010 yılında** başlattığı bu proje kapsamında, **2006-2010 yılları arası** yaklaşık **21 milyar tweet** arşivlenmiş ve **2013 yılında** arşiv **120 milyardan fazla tweet** içeren **80 terabaytlık** büyüklüğe ulaşmıştır. Ancak **artan tweet sayıları** ve **depolama problemleri** nedeniyle **2017 yılında strateji değişikliğine** gidilerek sadece **tematik kümeler veya etkinlik tabanlı** tweetlerin arşivlenmesi kararı alınmıştır. Bu süreçte karşılaşılan **en büyük zorluk**, arşivi araştırmacılara **kapsamlı ve yararlı bir şekilde erişilebilir** kılmak için gerekli **teknolojik altyapının** geliştirilmesi olmuştur. **Çin'de 2015 yılında** başlayan sosyal medya arşivleme projesi, **sıkı internet kontrolü** altında gerçekleştirilmiş ve **özgün metodolojik yaklaşımlar** geliştirilmiştir. Proje kapsamında **statik web siteleri** için **Archive-It**, **dinamik siteler** için **Social Feed Manager** yazılımları kullanılmış ve bu yazılımlar **uygulamaların API'sini** çekerek işleme başlamıştır. **Çin sosyo-politik aktivizmi** ve **sivil toplum hareketlerinin** analiz edilmesi amacıyla gerçekleştirilen bu projede, **milyonlarca Weibo paylaşımı** ve **binden fazla blog makalesi** dijital koleksiyona dönüştürülmüştür. **Birleşik Krallık örneği**, **İngiliz Ulusal Arşivi'nin** **2011 yılında** **İnternet Bellek Vakfı** ile ortaklaşa başlattığı **pilot projeyle** şekillenmiştir. **Twitter ve YouTube'daki** **resmi merkezi yönetim etkileşimlerini** yakalamak için geliştirilen bu yaklaşımda, **verilerin doğrudan platform API'lerinden** toplanmasına dayanan bir **arşivleme metodolojisi** benimsenmiştir. Proje kapsamında **Twitter için API'ler** aracılığıyla içerik alınmış ve **retweet'ler özel komut dosyası** ile düzenlenmiş, **YouTube için** ise videolar **üstverileriyle birlikte** toplanarak **yeni bir altyapı** geliştirilmiştir. **Arşivlenen tüm içerikler** ulusal arşiv web sitesi üzerinden **kamuya sunulmaktadır**. #### **Koruma Stratejileri ve Güncel Gelişmeler** Sosyal medya arşivlerinde **içerik seçimi** için geliştirilmiş stratejiler, **resmi statüye sahip kamu kurumları** ve **resmi hesapların içeriklerinin** öncelikli olarak arşivlenmesi, **yüksek etkileşim alan** ve **toplumsal önem taşıyan** paylaşımların değerlendirilmesi, **önemli olaylar ve dönemlerle** ilgili içeriklerin tespit edilmesi ve **toplumsal hafızaya katkı** sağlayabilecek materyallerin belirlenmesi kriterlerini içermektedir. Bu kriterlerin uygulanmasında, **geleneksel arşiv teorisinin gerekleri** ile karşılanmayacak arşivleme süreçleri barındıran **dijital ortamın kendine özgü yöntemlerle** ele alınması gerekmektedir. **Üstveri yönetimi** açısından sosyal medya arşivlerinde **teknik üstveri** olarak dosya formatı, boyut ve tarih bilgileri; **tanımlayıcı üstveri** olarak içerik açıklaması, anahtar kelimeler ve kategoriler; **yapısal üstveri** olarak içerikler arası bağlantılar ve ilişkiler; **yönetimsel üstveri** olarak erişim hakları ve kullanım koşulları gibi **kapsamlı sistemler** geliştirilmiştir. Bu sistemler, arşivlenen içeriklerin **gelecekteki kullanıcılar tarafından** etkin şekilde **bulunabilmesi ve kullanılabilmesi** için kritik öneme sahiptir. **Teknolojik gelişmeler** açısından sosyal medya arşivciliği alanında **yapay zeka tabanlı** içerik analizi ve **otomatik kategorizasyon**, **makine öğrenmesi** ile değerli içeriklerin **otomatik tespiti**, **blokzincir teknolojisi** ile **içerik bütünlüğü** ve **orijinallik kanıtlama** ve **bulut teknolojileri** ile **ölçeklenebilir depolama çözümleri** gibi **yenilikçi yaklaşımlar** geliştirilmektedir. Bu teknolojiler, arşivcilik süreçlerinin **daha verimli ve güvenilir** hale getirilmesine katkı sağlamaktadır. **Gelecek dönemde** sosyal medya arşivciliğinin karşılaşacağı **yeni zorluklar** arasında, geleneksel web arşivleme yöntemleriyle arşivlenemeyen **mobil uygulamalar**, **Snapchat ve Instagram Stories** gibi **sınırlı süreli içerikler**, **video, ses ve interaktif içeriklerin** arşivlenmesi ve **canlı yayınlar** ile **anlık mesajlaşma platformları** gibi **gerçek zamanlı iletişim araçları** yer almaktadır. Bu zorlukların aşılması için **uluslararası düzeyde** **teknik standartlar**, **üstveri standartları**, **etik kılavuzlar** ve **işbirliği protokolleri** geliştirilmesi çalışmaları devam etmektedir. ## Academic Sources and References 1. Demir, Feride Ayliz (Kocabıyık). "Değişen Dünyada Arşivlerin Farklı Amaç ve Uygulamalarına Bir Bakış: Geleceğin Arşivciliğine Öngörüler." ProQuest Dissertations & Theses Global. Erişim tarihi: 26 Haziran 2025. https://www.proquest.com/openview/f34275f99082238d2917ab0d9c1df9d0/1?pq-origsite=gscholar&cbl=2026366&diss=y 2. Kaya, Aykut. "The Past Web: Exploring Web Archives Kitap İncelemesi." Arşiv Dünyası 9, sayı 1 (2022): 90-92. Erişim tarihi: 26 Haziran 2025. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2329650 3. Yalçınkaya, Bahattin. "Geleceğin Arşivlerinin İnşası: Sosyal Medyanın Arşivlenmesi Hakkında Bir Değerlendirme." Bilgi Yönetimi Dergisi 3, sayı 1 (2020): 25-38. Erişim tarihi: 26 Haziran 2025. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1112219 4. İnceoğlu, M. Çağrı. "Görsel-İşitsel Arşivcilik, Kültür Mirası ve Film Arşivleri." Journal of Yasar University 3, sayı 11 (2008): 1463-1485. Erişim tarihi: 26 Haziran 2025. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/179197