--- title: Somatik Deneyimleme slug: somatik-deneyimleme url: /detay/somatik-deneyimleme type: article language: Türkçe entity: primary: Somatik Deneyimleme type: article disambiguation: Somatik Deneyimleme: Travma tedavisi için beden odaklı yeni bir yaklaşım. categories: - name: Psikoloji slug: psikoloji url: /kategori/psikoloji tags: - Sürüngen Beyin - Peter Levine - Beden - Somatik Deneyimleme - Travma author: Özlem Yüzük created_at: 2025-02-07T23:19:40.304856+03:00 updated_at: 2025-04-17T12:18:24.429926+03:00 --- # Somatik Deneyimleme ## Article Content Somatik Deneyimle, Peter Levine tarafından geliştirilen [beden](/tr/detay/beden-2/llms.txt) merkezli tedavi yöntemlerinden biridir. Levine, travmanın beden içinde hapsolduğunu belirterek bu travmanın vücuttan atılması için önce bireyin bedenine ulaşılması gerektiğini dile getirmiştir. Geleneksel [terapi](/tr/detay/terapi/llms.txt) yöntemlerinin bedeni geri planda bıraktığını ve ulaşılması zor olan [travma](/tr/detay/travma-2/llms.txt) deneyimlerine konuşarak ulaşmayı ve tedavi etmeyi amaçladığını belirten Levine, [bedene](/tr/detay/bedene/llms.txt) ulaşma noktasında yeni bir yaklaşıma ihtiyaç olduğunu düşünmüştür. Bu sebeple [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) yıllar boyunca hayvanların tehdit edici [durum](/tr/detay/durum-5/llms.txt) karşısındaki tepkilerini ve bu durum karşısında nasıl travmatize olmadan hayata katıldıklarını incelemiş ve insanların da bunu yapacak güce sahip olduğuna inanarak ve Somatik Deneyimle yaklaşımını geliştirmiştir. Sinir sistemimiz, istenmeyen ve beklenmedik bir durum tarafından tehditle karşı karşıya kaldığında kendini baştan düzenlemek ve bedenimizi yeniden dengeye kavuşturmak için hayatta kalma moduna geçer ve bu sırada da çok fazla enerji açığa çıkartır. Bu enerjinin amacı bizi tehdit edici durum karşısında [savaş](/tr/detay/savas-3/llms.txt) ya da kaç tepkisine itmektir. [Fakat](/tr/detay/fakat/llms.txt) eğer tehdit edici durum karşısında savaşmak ya da [kaçmak](/tr/detay/kacmak-8ba12/llms.txt) bizim için [olası](/tr/detay/olasi/llms.txt) bir [seçenek](/tr/detay/secenek/llms.txt) değilse donma durumuna geçerek bir nevi “[ölü](/tr/detay/olu-2/llms.txt) taklidi" yaparız. Bu donma durumu bizi tehdit edici durum karşısında [hedef](/tr/detay/hedef-751630/llms.txt) durumu olmaktan sıyırsa da zamana duyarlıdır yani doğal döngüsünde işleyerek tehdit edici durum ortadan kalktıktan sonra bu ortaya çıkan enerjinin sallanmalar ve titremeler yoluyla vücuttan atılması gerekmektedir. Eğer bu enerji vücuttan atılamaz yani donma aşaması tamamlanamazsa, enerji vücutta birikmektedir. Birçok insan travmatik deneyimlerini hatırlayamamaktadır bu nedenle de bu enerji boşaltımı bilişsel bir karar olarak görülmemektedir. Vücutta oluşan bu enerji tortuları bireyde zihinsel, duygusal ve fiziksel sıkıntılara [sebep](/tr/detay/sebep/llms.txt) olmaktadır. Bu sıkıntının psikolojik temelinde yatanın ise zihin ve beden ayrışması olduğu ifade edilmektedir. Somatik deneyimleme iyileşmeyi zihin ve beden yaklaşımı ile ele alan, bireylerin travmatik deneyimlerini onlara yeniden yaşatmak yerine bu deneyimlerle anlaşmayı sağlamak için geliştirilen bir yaklaşımdır. #### **Hayvanlarda Somatik Deneyimleme Örneği** Vahşi doğada yaşayan bir antilobu düşünelim. O [gün](/tr/detay/gun-4/llms.txt) hava çok [güzel](/tr/detay/guzel/llms.txt) ve antilop otlanmaktadır. Arada onun için [tehlike](/tr/detay/tehlike-2/llms.txt) yaratabilecek durumlara dikkat kesiliyor fakat tehlike olmadığını anladığında otlanmaya devam ediyordur. Şimdi bu anlatıya bir de kaplan koyalım. Kaplan otların arasından avı olan antilobu izlemekte ve yavaşça ona yaklaşmaktadır. Sesleri [fark](/tr/detay/fark-2/llms.txt) eden antilop durup dikkat kesilmekte fakat tehlike durumunu görmediği için kısmi tetikte haliyle otlanmaya devam etmektedir. Kaplan avına yeteri kadar yaklaştıktan sonra antiloba doğru atılmakta ve [av](/tr/detay/av-3/llms.txt)-avcı mücadelesi başlamış bulunmaktadır.  Antilop önde onu kovalamakta olan kaplandan kaçarken bir noktada tökezlemekte, eski haline hemen geri dönse de artık onun için çok geç olduğunu bilmektedir. Kaplan antilobu yakalamıştır ve antilop ise hareketsiz bir şekilde durarak kendini ölüme hazırlamaktadır. Burada antilop tarafından bir donma tepkisi verilmektedir. Antilop bu noktada hareketsiz kalsa bile yani donma durumunda olsa bile az önceki mücadelede tehdidi algılayan antilobun vücudu alarm durumuna geçtiğinden dolayı antilobun vücudunda şimdi çok fazla enerji birikmiş durumdadır. Fakat hikaye [mutlu](/tr/detay/mutlu-2/llms.txt) sonla biterse ne olur? Kaplan antilobu bir sebepten dolayı yemekten vazgeçtiğinde antilop önce kaplanın uzaklaşmasını bekleyecektir. Ardından vücudu dalgalar halinde titreşim hareketi yaparak biriken enerjiyi atacaktır. Bu enerji atımı sayesinde de antilop esneklik kazanarak iyileşecek ve travmatize olmayacaktır. #### **İnsanlarlarda Somatik Deneyimleme** Tehdit edici bir durumla karşılaşmanın canlıların vücudunu alarm durumuna geçirdiği ve bu sırada vücutta yoğun bir enerjinin ortaya çıktığı bilinmektedir. İnsanlar da tıpkı vahşi doğadaki hayvanlar [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) tehdit edici bir durumla karşılaştıklarında bu durum karşısında yeterince güçlülerse ya onunla savaşmakta ya da ondan kaçmaktadırlar. Tehdit edici durum bireyler için oldukça ağır ve eziciyse de bu durum karşısında donma tepkisi göstermektedirler. Fakat donma tepkisinin ardından tehdit edici durum ortadan kalktığında çoğu [birey](/tr/detay/birey-2/llms.txt) donma aşamasında kalmakta ve vücutta biriken yoğun enerji hayvanların yapmakta olduğu gibi vücuttan atılamamaktadır. Bunun nedeni bireyin [korku](/tr/detay/korku-2/llms.txt) ve tehdit durumu algıladığında ilkel [beyin](/tr/detay/beyin-3/llms.txt) olarak bilinen sürüngen beyninin ve gelişmiş beyin  olarak bilinen neokorteksinin çatışma durumuna [geçmiş](/tr/detay/gecmis-750335/llms.txt) olmasıdır. Tehdit edici durum karşısında vücutta biriken enerji salınımından sürüngen beyin sorumludur ve bu enerjinin vücuttan atılabilmesi için hakimiyeti eline alması gerekmektedir. Fakat bireyin neokorteksi, sürüngen beynin bu hakimiyet isteğini reddetmektedir. Sürüngen beyin enerjinin vücuttan atılmasını sağlayan içsel döngüsünü tamamlayamadığı için enerji vücutta birikmekte ve birey travma kurbanı olmaktadır. Bunun için de bireyleri, travma kurbanı olma durumundan çıkarmayı amaçlayan Somatik Deneyimleme yöntemi geliştirilmiştir. #### **Somatik Deneyimlemenin Amacı** Levine tarafından geliştirilen Somatik Deneyimlemenin çeşitli temel amaçları bulunmaktadır. **1. Bedende Biriken Fazla Enerjiyi Atmak: **Vücudumuzda tehdit edici olayla karşılaşma durumunda tehdit alarmı aktif olur ve biriken enerji atılamazsa bu alarm sürekli olacak şekilde aktif kalır. Bu tehdit alarmının sürekli aktif kalması bireyde ciddi düzensizliklere ve zihin-beden ayrışmasına neden olmaktadır. Somatik Deneyimleme biriken bu enerjiyi atarak alarm durumunu kapatmayı amaçlamaktadır. **2. Travmayı Önlemek: **Tehdit edici durumla karşılaşmak ve sonrasında vücutta biriken enerjinin depolanarak atılamaması durumu bireyi travma kurbanı yapar. Somatik Deneyimleme de bireyin sinir sistemini düzenleyerek istemsiz bir şekilde gerçekleşen bedensel tepkileri bireyin farkındalığına getirmeyi, beden duyumsamalarını fark edip yönlendirmesini ve biyolojik [tepki](/tr/detay/tepki/llms.txt) döngüsünün tamamlanmasını amaçlamaktadır. **3. Bireyin Tehditle Başa Çıkma Becerilerini Geliştirme:** Somatik Deneyimleme patolojiye odaklanmayarak travma kurbanı olan bireyin içsel düzenleyici kapasiteleri geliştirmeyi ve güçlendirmeyi bununla beraber başa çıkma becerilerini de artırarak bireyi iyileştirmeyi amaçlamaktadır. ## Academic Sources and References 1. Özkapu, Deniz Erök. ve Tuzcuoğlu, Adem Semai. "Somatik Deneyimleme Üzerine Bir Derleme Çalışması: Kuramsal Temel, Teknikler ve Grupla Psikolojik Danışma Uygulamaları." İZÜ Eğitim Dergisi 5, no. 9, (2023): 21–36. https://doi.org/10.46423/izujed.1249439Levine, Peter. Kaplanı uyandırmak. Çev. Zeynep Yalçınkaya. İstanbul: Butik Yayıncılık, 2013. Şahin, Emine Seylan. "Travma tedavisinde farklı bir yaklaşım: Somatik deneyimleme." Türkiye Klinikleri Journal of Health Sciences/ Türkiye Klinikleri Sağlık Bilimleri Dergisi 4, no. 2, (2019): 2536-4391