--- title: Söke (İlçe) slug: soke-ilce-8d7cb url: /detay/soke-ilce-8d7cb type: article language: Türkçe entity: primary: Söke (İlçe) type: article categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm tags: - tarih - Aydın - gezilecek yerler - Kuşadası - Söke author: nisa nur bağlantı created_at: 2026-03-29T13:59:17.352847+03:00 updated_at: 2026-05-08T13:59:34.218732+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/03/29/Qi17aHfn3IXO7VqhfjuQocL1YmRjdbl6.png --- # Söke (İlçe) ## KURE Information Cards ![1658924690.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2026/03/29/imwRAIgge3gPGasD7tThHFdjp99XoZTB.jpg) *Söke (İlçe)* | Field | Value | |-------|-------| | Belediye Başkanı(ları) | Mustafa İberya Arıkan | | Konum | Aydın-Kuşadası-Didim kavşağı | | Kaymakam | Ali Akça | | Lezzetler | Söke pidesi, Tatlı maya ekmeği, Neşe gazozu | | Doğa | Dilek Yarımadası Milli Parkı,Doğanbey Köyü | | Türk-İslam Eseri | İlyas Bey Külliyesi (Ödüllü restorasyon) | | Antik Miras | Priene, Milet, Myus | | İsim Kökeni | "Boğaz" (Luvice) veya "Su Köyü" (Türkçe) | | Ekonomi(ler) | Pamuk üretimi (%8 pay),Tarım sanayisi | ## Article Content ***Aydın*** iline bağlı bir ilçe olan [Söke](/tr/detay/soke-23354/llms.txt), 37°45' Kuzey enlemi ile 27°24' Doğu boylamı arasında konumlanmış olup, ilçe merkezinin yüzölçümü 19.4 kilometrekaredir. Kent merkezi; Aydın il merkezine 54 km, Didim'e 56 km, [Kuşadası](/tr/detay/kusadasi-ilce-9657c/llms.txt)'na 23 km ve [İzmir](/tr/detay/izmir-il-3/llms.txt)'e 120 km mesafede yer almaktadır. Tarihsel coğrafyası itibarıyla Beşparmak Dağı (Latmos) ve Samsun Dağı (Mykale) eteklerinde kurulan yerleşim, [Büyük Menderes Nehri](/tr/detay/buyuk-menderes-havzasi-10f70/llms.txt) ve Söke Çayı havzasında bulunmaktadır. 2019 yılı verilerine göre kent merkezinin toplam nüfusu 79.195 olarak kaydedilmiştir.[^1] ### **Etimoloji ve İsim Kökeni** "Söke" isminin kökeni üzerine çeşitli filolojik ve coğrafi değerlendirmeler bulunmaktadır. İlk yaklaşıma göre ismin kökeni, Anadolu'nun eski halklarından Luvilerin dilinde "boğaz" veya "yarımada" anlamına gelen "Ska-" kökünden türeyen "Skaia" sözcüğüne dayanmaktadır. İkinci bir akademik görüşe göre ise; Büyük Menderes Nehri ve Söke Çayı etrafında sıkça yaşanan su baskınları nedeniyle yerleşime Türkçe kökenli "Su köyü" adı verilmiş, bu isim Batılı ve tarihi kaynaklarda fonetik dönüşümlere uğrayarak "Su-Koi", "Sokia", "Suki", "Sokion" ve nihayetinde "Söke" halini almıştır.[^2] ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/03/29/iYbXQkjObB0ML7ByNvFOLw2HoJcoa4GS.jpg) *Aydın-Söke(Söke Belediyesi)* ### **Tarihçe** #### **Antik Çağlar ve Erken Yerleşimler** Bölgedeki ilk insan yerleşimlerinin izleri Geç Bronz Çağı'na tarihlendirilmektedir. Erken dönemlerde Arzavalıların yaşadığı Söke ve çevresi, Arkaik [Priene](/tr/detay/priene-681db/llms.txt)'nin kurulduğu bölge olarak da değerlendirilmektedir. Tarihsel süreç boyunca sırasıyla Hititler, Luviler, Karyalılar, İyonyalılar, Persler, Makedonlar, Romalılar ve Bizans İmparatorluğu'nun egemenliğinde kalmıştır. Ayrıca bölge, Kuşadası ve [Balat](/tr/detay/balat-2/llms.txt) limanlarına giden eski kervan yollarının birleşme noktasında yer alması nedeniyle ticari bir geçiş ve dinlenme güzergahı olarak gelişmiştir. #### **Türk-İslam Dönemi ve Beylikler** Bölgenin Türkleşme süreci, 1071 Malazgirt Savaşı'nın ardından başlamış ve 1176'da Selçuklu Sultanı II. Kılıçarslan'ın Bizans'a karşı kazandığı zaferle Batı Anadolu'ya Türkmen göçleri hız kazanmıştır. 1220'lerdeki Moğol istilası, Orta Asya ve Azerbaycan kökenli boyların bu bölgeye yoğun olarak yerleşmesine neden olmuştur. 1282 yılında [Menteşe Beyliği](/tr/detay/menteseogullari/llms.txt)'nin kontrolüne giren Söke ve çevresi, 1300'lerin başında Sasa Bey ve sonrasında [Aydınoğulları](/tr/detay/aydin-2/llms.txt)'nın hakimiyetine geçmiştir. Bölgedeki ilk Türk yerleşimlerinden biri Kışlaaltı mevkiinde kurulan ve Osmanlı kayıtlarında başlangıçta nahiye, ardından köy olarak anılan "Akçaşehir"dir. Zamanla Söke yerleşimi kuzeye doğru genişleyerek Akçaşehir isminin yerini almıştır.[^3] #### **Osmanlı Dönemi ve İdari Statü Değişimleri** İdari yapılanma açısından Söke, 1390 yılında kaza statüsü kazanmış, 1402'de Menteşe Beyliği'nin idari merkezi olmuş ve 1424'ten itibaren Osmanlı yönetimi altında bir Sancak Merkezi konumuna getirilmiştir. 19. yüzyılda Sığla, İzmir ve Aydın vilayetlerine bağlı bir kaza olarak yönetilen Söke, 1924 yılında Aydın iline bağlı bir ilçe statüsünü almıştır. Kent, 1919'da İtalyan ve 1922'de Yunan işgaline uğramış, Türk Kurtuluş Savaşı ile yeniden bağımsız yönetimine kavuşmuştur.[^4] ### **Ekonomi ve Tarımsal Faaliyetler** İlçenin ekonomik yapısı, yıllık gayrisafi hasılanın %70'ini oluşturan tarım ve tarıma dayalı sanayi üzerine kuruludur. Sanayi sicillerine göre ilçede 59 adet sanayi tesisi, 93 adet tarım ürünü işleme merkezi ve 15 kooperatif faaliyet göstermektedir. [Söke Ovası](/tr/detay/soke-pamugu-23354/llms.txt), Türkiye pamuk üretiminin yaklaşık %8'ini karşılayarak ülke ekonomisinde stratejik bir rol üstlenir. 2014 yılı verilerine göre bölgede 357.500 dekar alanda pamuk tarımı yapılmış, dekar başına ortalama 515 kilogram verim elde edilerek toplam 184.355 tonluk üretim kapasitesine ulaşılmıştır. Tarımsal üretimde tohum seçimi verimlilik açısından kritik olup, üreticiler tekstil sanayisine uygunluğu ve çırçır randımanının yüksek olması (%41-%47) nedeniyle genellikle "Gloria" ve "Claudia" gibi çeşitleri tercih etmektedir.[^5] ### **Kentsel Planlama ve Altyapı Özellikleri** Kentsel yerleşim planında Söke; Atatürk, Konak, Yenicami, Çeltikçi, Cumhuriyet, Fevzipaşa, Yenikent ve Kemalpaşa isimli 8 ana mahalleye ayrılmıştır. Nüfusun en yoğunlaştığı alan 11.871 kişi/km² ile Çeltikçi Mahallesi'dir. Kentsel altyapı standartları incelendiğinde, kent genelinde çocuk oyun alanları, parklar ve spor alanlarından oluşan toplam 62 adet aktif açık-yeşil alan bulunmaktadır. 3194 sayılı İmar Kanunu'na göre kişi başına 10 m² olması gereken açık-yeşil alan standartı, kentin mevcut yapısında ortalama 1,82 m² olarak saptanmış olup standartların altındadır.[^6] ### **Tarihi Yapılar, Turizm ve Kültürel Yaşam** #### **Arkeolojik ve Tarihi Mekanlar** Söke çevresi, Antik İyonya ve Karia bölgelerinin önemli antik kentlerine ev sahipliği yapmaktadır. Güllübahçe mahallesi sınırlarında yer alan **Priene Antik Kenti**, Miletli Pytheos tarafından tasarlanan Athena Polias Tapınağı ve 5.000 kişilik tiyatrosu ile Helenistik şehir planlamasının önemli bir örneğidir. Alüvyon birikmesiyle kıyıdan uzaklaşan **Milet Antik Kenti** ise 15 bin kişilik tiyatrosu, Faustina Hamamı ve Delphinion gibi yapılarıyla antik dönemin büyük liman şehirlerindendir. Ayrıca Avşar köyü yakınlarında yer alan **Myus (Avşar) Antik Kenti** bölgedeki bir diğer tarihi merkezdir. Türk-İslam mimarisinin yöredeki simgelerinden olan ve 1404'te Menteşe Beyi İlyas Bey tarafından yaptırılan **İlyas Bey Külliyesi**, dönemin taş oymacılığını yansıtmasıyla Europa Nostra Ödülü'ne layık görülmüştür. Şehir merkezinde barok üslupla inşa edilen **İlyas Ağa Camisi (Koca Cami)** ve geleneksel mimari dokusunu yansıtan **Kemalpaşa Evleri** kentin sivil mimari örneklerini teşkil etmektedir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2026/03/29/j8l7z3jWAmZr5jf16cKlSnSH7qvOEHX7.png) *Söke'nin Tarihi Hakkında Görsel(Yapay Zeka İle Oluşturulmuştur)* #### **Kırsal Turizm ve Doğal Koruma Alanları** İlçedeki **Dilek Yarımadası Büyük Menderes Deltası Milli Parkı**, 804 bitki, 28 memeli, 42 sürüngen ve 256 kuş türünü barındıran zengin bir biyoçeşitlilik merkezidir. Milli parkın eteklerinde konumlanan ve tarihsel adı Domatia olan **Doğanbey Köyü** ile Gelebeç adıyla bilinen **Güllübahçe Köyü**, taş evleri, Arnavut kaldırımlı sokakları ve 1821 inşası Gelebeç Aziz Nikolaos Kilisesi ile Rum ve Türk mimari sentezinin korunmuş örneklerindendir. Menderes Deltası'nın bittiği uç noktada yer alan Karina mevkiisi ise sahil yerleşimi ve balıkçılık ile bilinmektedir.[^7] #### **Sosyokültürel Etkinlikler ve Gastronomi** Yöresel etkinlikler kapsamında deve güreşleri, Söke'nin en belirgin geleneksel ritüelleri arasındadır. Gastronomi literatüründe ise; özellikle tahinli varyasyonlarıyla öne çıkan **Söke pidesi**, nohut mayası kullanılarak üretilen **tatlı maya ekmeği** ve tarihi arka planı olan **Neşe Gazozu** kentin kültürel kimliğine ve yerel beslenme alışkanlıklarına katkı sağlayan önemli unsurlardır. Ayrıca her hafta kurulan Çarşamba Pazarı, kentsel ticari hayatın en yoğun yaşandığı geleneksel faaliyetlerden biridir. ## Academic Sources and References 1. Adalıoğlu, H. Asım, İ. Caner Akkuş, Canan Abay ve M. Çağla Örmeci Kart. “Aydın İli Söke İlçesinde Pamuk Üreticilerinin Tohum Tercihlerini Etkileyen Faktörler.” Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi 32 (2017). https://doi.org/10.7161/omuanajas.320537. 2. Köse, Hamide, ve Barış Kara. “Söke (Aydın) Kenti Aktif Açık-Yeşil Alanlarının Yeterliliğinin İncelenmesi.” Kent Akademisi 14, no. 2 (2021): 374–388. https://doi.org/10.35674/kent.894731. 3. Söke Belediyesi. “Söke’de Gezilecek Yerler.” Erişim 29 Mart 2026. https://www.soke.gov.tr/sokede-gezilecek-yerler. 4. Söke Belediyesi. “Söke’nin Tarihi.” Erişim 29 Mart 2026.https://www.soke.gov.tr/sokenin-tarihi. 5. T.C. Aydın Valiliği. “Söke.” Erişim 29 Mart 2026. https://www.aydin.gov.tr/soke. 6. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. “Söke Tarihi.” Erişim 29 Mart 2026.https://soke.meb.gov.tr/www/soke-tarihi/icerik/1098. ## Citations [^1]: Köse, Hamide ve Barış Kara, “Söke (Aydın) Kenti Aktif Açık-Yeşil Alanlarının Yeterliliğinin İncelenmesi,” Kent Akademisi 14, no. 2 (2021): 374–388, https://doi.org/10.35674/kent.894731. [^2]: Söke Belediyesi, “Söke’nin Tarihi,” erişim 29 Mart 2026, https://www.soke.gov.tr/sokenin-tarihi. [^3]: T.C. Aydın Valiliği, “Söke,” erişim 29 Mart 2026, https://www.aydin.gov.tr/soke. [^4]: Söke Belediyesi, “Söke’nin Tarihi,” erişim 29 Mart 2026, https://www.soke.gov.tr/sokenin-tarihi. [^5]: Adalıoğlu, H. Asım, İ. Caner Akkuş, Canan Abay ve M. Çağla Örmeci Kart, “Aydın İli Söke İlçesinde Pamuk Üreticilerinin Tohum Tercihlerini Etkileyen Faktörler,” Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi 32 (2017), https://doi.org/10.7161/omuanajas.320537. [^6]: Köse, Hamide ve Barış Kara, “Söke (Aydın) Kenti Aktif Açık-Yeşil Alanlarının Yeterliliğinin İncelenmesi,” Kent Akademisi 14, no. 2 (2021): 374–388, https://doi.org/10.35674/kent.894731. [^7]: Söke Belediyesi, “Söke’de Gezilecek Yerler,” erişim 29 Mart 2026, https://www.soke.gov.tr/sokede-gezilecek-yerler.