--- title: Siyanür slug: siyanur-eec39 url: /detay/siyanur-eec39 type: dictionary language: Türkçe entity: primary: Siyanür type: dictionary categories: - name: Kimya slug: kimya url: /kategori/kimya tags: - siyanür - sözlük author: ZUŞAN ÖNER created_at: 2026-03-29T20:30:20.570333+03:00 updated_at: 2026-03-31T12:15:19.695593+03:00 --- # Siyanür ## Article Content ### Köken “Siyanür” kelimesi, Fransızca *cyanure* sözcüğünden Türkçeye geçmiştir. Bu terim, “[Prusya mavisi](/tr/detay/prusya-mavisi-berlin-mavisi-67f68/llms.txt) rengini veren siyanhidrik asidin esteri” anlamıyla kimya alanında kullanılmış olup ilk kez 1815 yılında Fransız kimyacı Joseph Louis Gay-Lussac tarafından kaydedilmiştir. Fransızca sözcük, kökenini Eski Yunanca *kýanos* (κύανος) kelimesinden alır; bu kelime “[lapis lazuli](/tr/detay/lapis-lazuli-750188/llms.txt)” olarak bilinen [lacivert](/tr/detay/lacivert-7cd22/llms.txt) renkli taş ve onun rengini ifade eder. Daha da eskiye gidildiğinde, bu Yunanca sözcüğün Hititçe *kuuanna* (bir süs taşı ya da muhtemelen bakırla ilişkili bir mineral) kelimesiyle bağlantılı olabileceği ileri sürülür; ancak bu etimolojik ilişki kesinlik taşımamaktadır. ### Kullanım Alanları - **Toksikoloji:** Maddenin biyolojik sistemler üzerindeki ağır zehirleyici etkilerini ve ölümcül dozlarını tanımlamak için kullanılır. - **Kimya:** Hidrosiyanik asit türevleri olan ester ve tuzların yapısal özelliklerini belirtmek amacıyla kullanılır. - **Endüstri:** Metal kaplama, maden saflaştırma veya sentetik tekstil üretimi gibi sanayi kollarındaki ham madde kullanımını nitelemek için kullanılır. - **Ekoloji:** Çevresel kirlilik raporlarında, atık suların ihtiva ettiği zehirli kimyasal yükü ifade etmek amacıyla kullanılır. ## Academic Sources and References 1. “Siyanür”. Kubbealtı Lugatı. Erişim tarihi: 29 Mart 2026. https://lugatim.com/s/S%C4%B0YAN%C3%9CR 2. “Siyanür”. Nişanyan Sözlük. Erişim tarihi: 29 Mart 2026. https://www.nisanyansozluk.com/kelime/siyan%C3%BCr 3. “Siyanür”. Türk Dil Kurumu, Güncel Türkçe Sözlük. Erişim tarihi: 29 Mart 2026. https://sozluk.gov.tr/?ara=siyan%C3%BCr