--- title: Sivrihisar Ulu Cami slug: sivrihisar-ulu-cami url: /detay/sivrihisar-ulu-cami type: article language: Türkçe entity: primary: Sivrihisar Ulu Cami type: article disambiguation: Sivrihisar Ulu Cami: Anadolu'nun en büyük ahşap sütunlu camilerinden biri. Tarihi mimari, Selçuklu dönemi. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur tags: - UluCami - Eskişehir - Sivrihisar - UNESCO author: Sümeyra Uzun created_at: 2025-01-14T10:06:59.837125+03:00 updated_at: 2025-04-17T12:56:06.755701+03:00 --- # Sivrihisar Ulu Cami ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Sivrihisar Ulu Cami ![Image for "Sivrihisar Ulu Cami"](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/01/14/8Ku8UAvHeKdjB6o0Wanw80jejE0ICUOn.jpeg) | Field | Value | |-------|-------| | Konum | Sivrihisar,Eskişehir | ## Article Content Eskişehir’in Sivrihisar ilçesinde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan Sivrihisar Ulu Cami, [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt)’nun en eski ve en büyük [ahşap](/tr/detay/ahsap-2/llms.txt) sütunlu camilerinden biri olarak, hem mimari hem de tarihi açıdan büyük bir öneme sahiptir. Yapım tarihi kesin olarak bilinmemekle [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt), çeşitli kitabelere dayanarak caminin ilk defa 1232 yılında, Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alâeddîn Keykubad döneminde, Emir Cemâleddîn Ali [Bey](/tr/detay/bey-5/llms.txt) tarafından inşa ettirildiği anlaşılmaktadır. Bugünkü görünümüne ise, 1274 yılında III. Gıyâseddin Keyhüsrev’in naiplerinden [Abdullah](/tr/detay/abdullah-2/llms.txt) oğlu Eminüddin Mikâil Bey’in yaptırdığı büyük bir tamirle kavuşmuştur. Cami, özellikle [zaman](/tr/detay/zaman-2/llms.txt) içinde gerçekleştirilmiş olan restorasyonlarla şekil bulmuş ve her restorasyon dönemi, yapıya farklı bir estetik dokunuş katmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/01/14/OZ96ynkB0YcLNm7XWYA2isRvN9KHcTqR.jpeg) *Sivrihisar, Ulu Cami. (Kaynak: Sivrihsar Belediyesi)* ### **Mimari Özellikler ve Yapı Detayları** Minaresi, caminin güney cephesine 1410 yılında eklenmiş olup, yapının genel yapısına estetik bir uyum sağlar. Ayrıca, mihrabın 1440 yılındaki onarım sırasında camiye eklenen detaylar da, caminin zengin tarihini yansıtan [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) unsurlar arasındadır. Minber ise 1245 tarihli olup, 1924’te yıkılan Sivrihisar Kılıç Mescidi’nden buraya getirilmiştir ve Selçuklu döneminin zarif ahşap işçiliğini en [güzel](/tr/detay/guzel/llms.txt) şekilde sergileyen parçalardan biridir. ### **Cepheler ve Girişler** Caminin iç mekânı, mihraba paralel [dikdörtgen](/tr/detay/dikdortgen-748450/llms.txt) planlı olup, caminin kuzey, [doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt) ve [batı](/tr/detay/bati-4/llms.txt) cephelerinde birer [kapı](/tr/detay/kapi-cdb6b/llms.txt) yer almaktadır. Kuzey cephesinde yer alan [mermer](/tr/detay/mermer-2/llms.txt) taçkapı, üzerinde yer alan onarım kitabesiyle caminin restorasyon geçmişine dair önemli bilgiler sunmaktadır. Doğu cephesindeki sade mermer söveli kapı üzerinde ise iki farklı onarım kitabesi yer almakta ve bu kitabelerde caminin ilk onarımını gerçekleştiren Eminüddin Mikâil Bey’in stilize edilmiş sembolü bulunmaktadır. Ayrıca, doğu cephesinde yer alan “Sölpük Mescidi” adıyla bilinen dışa taşkın bölümün kapısında, 1232 tarihli bir kitabe yer almaktadır. Bu kitabe, caminin ilk yapımına dair tarihi bir belge niteliği taşır. Batı cephesindeki mermer kapı ise oldukça sade bir tasarıma sahiptir ve caminin dış yapısındaki dengeyi bozmadan yerleştirilmiştir. ### **İç Mekân ve Ahşap Direkler** Sivrihisar Ulu Cami, iç mekânındaki ahşap direkleriyle dikkat çeker. Caminin en belirgin özelliklerinden biri olan bu direkler, iç mekânı mihraba paralel olarak altı sahıha ayırmaktadır. Cami, toplamda 67 ahşap direk taşımaktadır, bu da onu Anadolu’daki bu [tarz](/tr/detay/tarz/llms.txt) camilerin en büyüğü yapmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/01/14/DCQYX3sf1x1oBCqJviLnuFpF5es7uouz.jpeg) *Sivrihisar, Ulu Cami Direkleri (Kaynak: Sivrihisar Belediyesi)* Direkler, ardıç ve [sarı](/tr/detay/sari/llms.txt) çam cinsi ağaçlardan yapılmış olup, bazılarının [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) antik başlıklar yerleştirilmiştir. [Ankara](/tr/detay/ankara-2/llms.txt) Eskişehir yolu üzerinde, Sivrihisar'a 16 kilometre uzaklıkta bulunan antik [şehir](/tr/detay/sehir-3/llms.txt) Pessinus’tan getirildiği düşünülen bazı antik başlıklar kaide yapılıp, direkler üstüne oturtulmuştur. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/01/14/Ep9VC1RNjnZGjpMm7aAXbloaYa2LCMWc.jpeg) *Sivrihisar, Ulu Cami Direkleri (Kaynak:* Caminin iç mekânı sade bir mimari anlayışıyla tasarlanmış olsa da, direklerin üzerinde bulunan süslemeler, bu sadeliği zenginleştirir. Tüm direkler, Orta [Asya](/tr/detay/asya-2/llms.txt) çadır mimarisi tarzında, zarif süslemelerle bezenmiştir. [Harim](/tr/detay/harim-748823/llms.txt) kısmı, doğu-batı doğrultusunda dikdörtgen planlı olup, sahınlar birbirinden ahşap sütunlara bağlı kirişlerle ayrılmaktadır. Bu kirişlerin arasına yerleştirilen yuvarlak döşemeler, üstten ahşap kaplamalarla tamamlanmıştır. Minber ve mihrap karşısındaki direkler, zengin oymalar ve kabartmalarla süslenmiştir. Mihrap önü direğinde yer yer pirinç baklava dilimi levhalar, [yeşil](/tr/detay/yesil-f37b9/llms.txt) ve siyah [kalem](/tr/detay/kalem-3/llms.txt) işleri ile boyanmış ve orijinal özellikleri korunmuştur. Çarşı çıkışında ise sade direkler görülmekle birlikte, bu direklerin bazıları zamanla orijinal yapılarında kalmıştır. Caminin iç mekânı, ahşap sütunlarla mihrap duvarına paralel altı nefe ayrılmıştır. Ahşap konsollarla kirişlere bağlanan sütunlar, caminin geniş iç alanına estetik bir [denge](/tr/detay/denge-2/llms.txt) kazandırırken, ibadet mekânının atmosferini de zenginleştirir. Ortada yer alan [küçük](/tr/detay/kucuk-750344/llms.txt) aydınlatma feneri, caminin iç mekânının aydınlatılmasını sağlayan önemli bir unsurdur ve Selçuklu dönemi mimarisinin sade ve işlevsel yapısını yansıtır. İç mekânın üst örtüsü, ahşap bir tavanla kaplanmıştır. Caminin çatısında, havalandırma sağlamak amacıyla küçük bir aydınlatma kubbesi ([fener](/tr/detay/fener-2/llms.txt)) yapılmıştır. Bu fener, aynı zamanda caminin havalandırılmasını da sağlar. Zemin, yarma tabir edilen teknikle yapılmış olup, ahşap kaplamalarla kaplanmıştır. Restorasyon sırasında, geçmeli taban tahtası kullanılarak zeminin dayanıklılığı artırılmıştır. Direkler, [taş](/tr/detay/tas/llms.txt) temeller üzerine oturtulmuş ve caminin rutubetten korunabilmesi için zemin ile taban arasına 150 cm’ye kadar bir boşluk bırakılmıştır. Bu yapısal [özellik](/tr/detay/ozellik/llms.txt), caminin sağlamlığını ve [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) ömürlü olmasını sağlamaktadır. Sivrihisar Ulu Cami'nin direkleri, yalnızca yapının işlevsel özelliklerine değil, aynı zamanda görsel zenginliğine de katkıda bulunan eşsiz [sanat](/tr/detay/sanat/llms.txt) eserleridir. Hem ahşap işçiliği hem de süsleme unsurları, Selçuklu dönemi sanatını yansıtan önemli bir miras bırakmaktadır. Bu direkler, caminin iç mekânındaki estetik dengenin sağlanmasında ve tarihi mirasın korunmasında önemli bir rol oynamaktadır. #### **Minberi** Sivrihisar Ulu Cami'nin minberi, Anadolu Selçuklularının en dikkate [değer](/tr/detay/deger-2/llms.txt) sanat eserlerinden biridir ve özellikle ahşap işçiliğiyle büyük bir sanat şaheseri olarak öne çıkmaktadır. Minberin el işçiliği, Horasanlı İbn-i Mehmet tarafından yapılmış olup, [çivi](/tr/detay/civi-749659/llms.txt) kullanılmadan geçme (Kündekârı) yöntemiyle inşa edilmiştir. Bu [teknik](/tr/detay/teknik-2/llms.txt), minberin sağlamlığını ve estetik değerini artıran bir özelliktir. [Ceviz](/tr/detay/ceviz-3a0b0/llms.txt) ağacından yapılmış olan minber, ileri doğru fırlamış geometrik bölümler içinde Rumi ve palmet motifleriyle ince işlenmiş dolgulara sahip olup, zarif ajurlu korkuluklar ve şebekeleriyle Selçuklu [ağaç](/tr/detay/agac-4/llms.txt) işçiliğinin en değerli örneklerinden biridir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/01/14/cLVp74x2IgBGClTTmUDOTHI1jiwYvsGy.jpeg) *Sivrihisar, Ulu Cami Minberi (Kaynak: Sivrihisar Belediyesi)* Minber, 1924 yılında yıkılan Kılıç Mescidi’nden buraya getirilmiştir ve caminin içindeki en değerli eserlerden biridir. Minberin kapısında, Ayet-el Kürsi işlenmiş olup, kapı kanatları kapandığında sivri [kemer](/tr/detay/kemer-2/llms.txt) oluşturan bir şeritte taçlanarak zarif bir görünüm kazanır. Minberin üzerindeki kitabe, [ebcet](/tr/detay/ebcet-2/llms.txt) hesabı ile 1245 yılında yapıldığını belirtmektedir ve bu tarih, minberin tarihi önemini daha da pekiştiren bir detaydır. Minber, Selçuklu dönemi sanatının ve ahşap işçiliğinin en güzel örneklerinden biri olarak camiye eşsiz bir değer katmaktadır. ### **Çatı ve Restorasyon** Dıştan kiremit kaplı kırma çatıyla örtülen cami, [yakın](/tr/detay/yakin-750943/llms.txt) zamanda kurşunla kaplanarak uzun ömürlü olması için [modern](/tr/detay/modern-2/llms.txt) restorasyon teknikleriyle güçlendirilmiştir. Bu, caminin dış yapısının korunmasını ve zamanla gelen olumsuz etkilerden korunmasını sağlamaktadır. ### **UNESCO Dünya Mirası Listesi** Sivrihisar Ulu Cami, Eskişehir’in ilk UNESCO [Dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) Mirası olarak kaydedilen yapısıdır. 25 [Eylül](/tr/detay/eylul-748434/llms.txt) 2023 tarihinde Suudi Arabistan’ın Riyad şehrinde düzenlenen 45. UNESCO Dünya Miras Komitesi toplantısında, Sivrihisar Ulu Cami Dünya Mirası Listesi'ne dahil edilmiştir. Bu prestijli listeye dahil edilen cami, Eskişehir’den listeye giren ilk, Türkiye’den ise 21. kültürel miras eseri olma özelliğini taşır. 2.500 kişinin aynı anda ibadet edebileceği kapasiteye sahip olan cami, aynı zamanda en büyük hipostil camilerinden biridir. [Sadece](/tr/detay/sadece-e8b50/llms.txt) mimarisiyle değil, [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) ve kültürel önemiyle de büyük bir değer taşır. Sivrihisar Ulu Cami, UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne dahil edilerek, hem Eskişehir hem de Türkiye’nin kültürel mirasının uluslararası alanda tanınmasına katkı sağlamıştır. ## Academic Sources and References 1. "Ahşap Direklerin En Eskisi: Sivrihisar Ulu Camii."Yeni Şafak. Erişim tarihi: 3 Ocak 2025. https://www.yenisafak.com/ramazan/ahsap-direklerin-en-eskisi-sivrihisar-ulu-camii-2486446. 2. "Eskişehir’in İlk Dünya Mirası: Sivrihisar Ulu Camii."NTV. Erişim tarihi: 3 Ocak 2025. https://www.ntv.com.tr/n-life/gezi/eskisehirin-ilk-dunya-mirasi-sivrihisar-ulu-cami,T\_ccNpwnxk--I7YuA4b9KQ# 3. "Sivrihisar Ulu Camii Yüzyıllardır İhtişamını Kaybetmeden Ayakta Duruyor."TRT Haber. Erişim tarihi: 14 Ocak 2025. https://www.trthaber.com/haber/kultur-sanat/sivrihisar-ulu-cami-yuzyillardir-ihtisamini-kaybetmeden-ayakta-duruyor-380544.html. 4. "Sivrihisar Ulu Camii."Selçuklu Mirası. Erişim tarihi: 14 Ocak 2025. https://www.selcuklumirasi.com/architecture-detail/sivrihisar-ulu-camii. 5. "Sivrihisar Ulu Camii."Sivrihisar Belediyesi. Erişim tarihi: 3 Ocak 2025. https://sivrihisar.bel.tr/icerikler/22-sivrihisar-ulu-cami.html.