--- title: Sivrihisar Surp Yerrortutyun Ermeni Kilisesi slug: sivrihisar-surp-yerrortutyun-ermeni-kilisesi-e02cc url: /detay/sivrihisar-surp-yerrortutyun-ermeni-kilisesi-e02cc type: article language: Türkçe entity: primary: Sivrihisar Surp Yerrortutyun Ermeni Kilisesi type: article disambiguation: Sivrihisar Surp Yerrortutyun Ermeni Kilisesi: 1881'de yeniden inşa edilen, tarihi ve mimari açıdan önemli bir Ermeni kilisesi. categories: - name: Mimari slug: mimari url: /kategori/mimari - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Hristiyanlık slug: hristiyanlik url: /kategori/hristiyanlik tags: - Osmanlı Taşra Mimari - Kızıl Kilise - Surp Yerrortutyun - Ermeni kilisesi - Sivrihisar author: Meltem Saraç created_at: 2025-08-16T12:14:03.419509+03:00 updated_at: 2025-08-23T22:10:47.011782+03:00 --- # Sivrihisar Surp Yerrortutyun Ermeni Kilisesi ## KURE Information Cards ![sivrihisar kilise.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/08/16/FI6bxxauVpwOidqLh1UMKYn0fiQ0Mklx.jpg) *Sivrihisar Surp Yerrortutyun Ermeni Kilisesi* | Field | Value | |-------|-------| | Malzeme(ler) | Kızıl Kesme Taş | | Dönem(ler) | 19. Yüzyıl | | İnşa Yılı | İlk Yapı 1650, Günümüzdeki Yapı 1881 | | Konum | Eskişehir,Türkiye | | Mimar(lar) | Minteş Panoyat | ## Article Content [Surp Yerrortutyun Ermeni Kilisesi](/tr/detay/sivrihisar-surp-yerrortutyun-armenian-church-500a7/llms.txt), Eskişehir’in [Sivrihisar](/tr/detay/sivrihisar-ilce-6aec3/llms.txt) ilçesinde yer alan, tarihî ve mimari bakımdan önemli bir ibadethanedir. Kilisenin adı, Hristiyanlık inancındaki “Kutsal Üçlü” anlamına gelen **Surp Yerrortutyun** ifadesinden gelir. Anadolu’daki en büyük [Ermeni kiliselerinden](/tr/detay/ermeni-kilise-mimarisi-be96f/llms.txt) biri olarak kabul edilir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/08/16/o4YTbsv6z5NaOsGTYAQe6VyXbjjsLMqQ.png) *Sivrihisar Surp Yerrortutyun Ermeni Kilisesi (Sivrihisar Belediyesi)* ### **İnşa Tarihi ve Yeniden Yapımı** İlk olarak **1650 yılında** inşa edilen kilise, **1876 yılında çıkan bir yangın** sonucu büyük zarar görmüş; **1881 yılında** dönemin Ermeni Patriği **Nerses Varjabedyan** döneminde, mimar **Mintes Panoyat** tarafından yeniden inşa edilmiştir. ### **Mimari Özellikleri** Surp Yerrortutyun Ermeni Kilisesi, 19. yüzyıl taşra mimarisini yansıtan anıtsal bir ibadethane olarak dikkat çeker. Kilisenin en göze çarpan yapısal öğeleri, her iki yanında simetrik şekilde yükselen **çan kuleleridir**. Bu kuleler, yapının dikey etkisini artırarak görkemli bir siluet oluşturur. Kilisenin inşasında kullanılan **kızıl renkli kesme taşlar**, yapıya hem estetik hem de yöresel bir kimlik kazandırmıştır. Bu nedenle halk arasında **"Kızıl Kilise"** olarak da anılır. Yapının iç mekânında zamanla silinmiş olsa da izleri hâlâ görülebilen **freskler**, dini ve sanatsal süslemelerin bir arada bulunduğunu gösterir. Fresklerdeki figüratif tasvirler, Ermeni kilise sanatının karakteristik özelliklerini yansıtır. Ayrıca yapının **arka kısmında bir vaftiz odası**, **güney bölümünde ise papaz odası** yer alır. Bu mekânsal düzenleme, kilisenin sadece ibadet yeri değil, aynı zamanda cemaat hizmetlerine yönelik çok işlevli bir yapı olarak tasarlandığını ortaya koyar. ### **Cephe ve Süsleme Unsurları** Kilisenin **batı cephesi**, mimari süslemeler açısından oldukça zengindir. Bu cephe, dört sütun benzeri plasterle üç bölüme ayrılmıştır. Giriş kısmı ise üçlü sivri kemerli bir sistemle vurgulanır. Girişin hemen üstünde ise figüratif ve simgesel kabartmalar yer alır: - **Melek figürleri**, - **Kutsal ruhu simgeleyen güvercin**, - **Dünya küresi**, - **Kutsal Üçlü’nün temsili ikonografisi**. Yarım daire kemerli üst pencerelerin kilit taşlarına işlenmiş **kabartma haç motifleri**, yapıdaki Hristiyan sembolizmini destekler. Bu detaylar, yapının yalnızca ibadet yeri değil, aynı zamanda sanat ve inanç sembolleriyle örülmüş bir anlatı mekânı olduğunu ortaya koyar. ### **Onarımlar ve Kitabeler** Batı cephesinde bulunan pencerelerin kilit taşlarına yazılan sayılar, yapının inşa tarihinin 1881 olduğunu göstermektedir. İç mekândaki sütunlardan bazılarında farklı tarihlere işaret eden onarım yazıtları mevcuttur. Kuzeybatı köşeden ikinci, üçüncü ve dördüncü sütunlarda 1909, 1909/1902 ve 1905 yıllarına işaret eden tarihler okunmaktadır. Bu kitabeler, yapının 20. yüzyılın başlarında farklı dönemlerde onarımlar geçirdiğini ortaya koymaktadır. ### **Günümüzdeki Durumu** Surp Yerrortutyun Kilisesi, günümüzde fiziksel olarak büyük ölçüde ayakta olmakla birlikte iç mekânında ciddi tahribatlar mevcuttur. Ancak hâlâ özgün mimari detaylarını koruyan bu yapı, yalnızca bir ibadethane değil, aynı zamanda **çok kültürlü Osmanlı taşra yaşamının izlerini taşıyan bir tarihî yapı** olarak değerlidir. ## Academic Sources and References 1. Sivrihisar Belediyesi."Tarihi Surp Yerrortutyun Ermeni Kilisesi." Sivrihisar Belediyesi. Erişim tarihi 16 Ağustos 2025.https://sivrihisar.bel.tr/icerikler/19-tarihi-surp-yerrortutyun-ermeni-kilisesi.htmlT.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı."Ermeni Kilisesi - Sivrihisar - Eskişehir." Kültür Portalı. Erişim tarihi 16 Ağustos 2025.https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/eskisehir/gezilecekyer/ermeni-kilisesiT.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Eskişehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. "Surp Yerrortutyun Ermeni Kilisesi (Sivrihisar)." Eskişehir Kültür ve Turizm Portalı. Erişim tarihi 16 Ağustos 2025.https://eskisehir.ktb.gov.tr/TR-347285/surp-yerrortutyun-ermeni-kilisesi-sivrihisar.html ## Related Articles - [St. Pierre (Aziz Petrus) Kilisesi](//detay/st-pierre-aziz-petrus-kilisesi-ea4c2/llms.txt) - [El Nazar Kilisesi](//detay/el-nazar-kilisesi-22466/llms.txt) - [Rabat Kilisesi](//detay/rabat-kilisesi-ba7d8/llms.txt) - [Surp Kevork Ermeni Kilisesi](//detay/surp-kevork-ermeni-kilisesi-79f5e/llms.txt)