--- title: Sivasi (Siva Sitti) Hatun Camii slug: sivasi-siva-sitti-hatun-camii-95a29 url: /detay/sivasi-siva-sitti-hatun-camii-95a29 type: article language: Türkçe entity: primary: Sivasi (Siva Sitti) Hatun Camii type: article categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Mimari slug: mimari url: /kategori/mimari - name: İslam slug: islam url: /kategori/islam tags: - Selçuklu - cami - Kayseri - Develi author: Melahat Pamuk created_at: 2025-10-20T21:28:21.268504+03:00 updated_at: 2025-10-21T11:37:44.977906+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/10/20/fhubWh0HvSxyqqKhabR3c1pT6IXuV8Ht.jpg --- # Sivasi (Siva Sitti) Hatun Camii ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Sivasi (Siva Sitti) Hatun Camii ![9sivas.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/10/20/MdB6PdsSwYS8Dt3BpFKuefpHWlZSO3B6.jpg) *Sivasi (Siva Sitti) Hatun Camii* | Field | Value | |-------|-------| | Yapım Yılı(ları)(Metin) | H. 680 / M. 1281/82 | | Dönem(ler) | Selçuklu (III. Gıyaseddin Keyhüsrev zamanında) | | Plan Tipi | Dikdörtgen planlı, kuzey-doğu güney-batı yönünde | | Baniler (Yaptıranlar) | Nasrullah bin Göcersalân (Göçer Aslan oğlu) ve cariyesi Sevasti binti Sâ'd (Siva Sitti) | | Konum | Yukarı Develi Câmi-i Kebîr Mahallesi,Kayseri,Selçuk Sokak | ## Article Content **Sivasi Hatun Camii, **[Kayseri'](/tr/detay/kayseri-il-3/llms.txt)nin Yukarı [Develi](/tr/detay/develi-ilce-8c14b/llms.txt) Câmi-i Kebîr Mahallesi’nde ve Selçuk Sokak'ta bulunmaktadır. Caminin yapım tarihi, kitabelere göre H. 680 / M. 1281/82 yılıdır. Yapı, Selçuklu Sultanı III. Gıyaseddin Keyhüsrev (III. Keykavus) döneminde inşa edilmiştir. ### **Banileri** Caminin banileri (inşa ettirenleri) taçkapı üzerindeki Arapça kitabelerde belirtilmiştir. - Taçkapının alınlığındaki sülüs hatla yazılmış Arapça kitâbeden, caminin Selçuklu Sultanı III. Gıyaseddin Keyhüsrev zamanında inşa edilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Kitabenin meali şöyledir: "Bu mübarek camiinin yapılmasına Allah mülkünü daim kılsın iki kıblenin özlemi ile tutuşan ümmetlerin dizginlerini elinde bulunduran din ve dünyanın bereketi yüce sultan Kılıçarslan oğlu Keyhusrev zamanında emredilmiştir." - Taçkapının basık kemerli kapı açıklığının üzerindeki sülüs hatla yazılmış Arapça dört satırlık kitâbede ise, caminin **Nasrullah bin Göcersalân (Göçer Aslan oğlu Nasrullah)** ile cariyesi **Sevasti binti Sâ'd (Sa-d kızı Siva Sitti)** tarafından 1281/82 yılında inşa ettirildiği yazılıdır. Kitâbede câriye olduğu belirtilen Sevasti'nin, Sivasti ya da Seva Sitti olarak da okunması mümkündür. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/10/20/g4HJVFcFRdZPudn8323PTu7OtWVdpaWx.jpg) *Cami İçi (Develi Kaymakamlığı)* ### **Mimari Özellikleri** #### **Plan ve Yapı Malzemesi** [Cami](/tr/detay/sivas-kale-camii-0df7a/llms.txt), kuzey-doğu güney-batı yönünde uzanan dikdörtgen planlı bir oturum alanına ve eğimli bir arazi üzerine inşa edilmiştir. Cephe duvarlarında yapı malzemesi ağırlıklı olarak **kaba yonu taş**tır. Taçkapısı, cephe köşeleri, payandalar, pencereler ve minaresinde ise **düzgün kesme taş** kullanılmıştır. #### **Cepheler** - **Kuzey-batı cephesi**, zemin kotundan belli bir yüksekliğe kadar mütemâdî bir kütle halinde uzanan şevli bir istinat duvarıyla sınırlandırılmıştır. - **Güney-batı cephesinin** orta bölümünde, mihrap çıkmasını oluşturan dikdörtgen prizmal bir duvar kütlesi yer alır. - **Güney-doğu cephesini** oluşturan masif duvar kütlesi üzerine dikdörtgen formlu dört pencere açılmıştır. Bu cephenin doğu köşesinde, yapıya sonradan eklendiği bilinen tek şerefeli minaresi yükselmektedir. #### **Taçkapı** Caminin kuzey-doğu cephesinin ortasında yer alan taçkapı, dışa taşan ve çatı kotunu aşan dikdörtgen prizmal bir kütle halinde tasarlanmıştır. - Taçkapı, farklı genişlik ve profillerdeki silme ve bordürlerle yanlardan ve üstten kuşatılmıştır. - Taçkapı, cepheye açılan sivri bir kemer gözü halinde tasarlanmış, tek bezeme unsuru, dıştaki içbükey profilli ikinci silme üzerinde yer alan yarım yıldızlardan oluşan bir geometrik kompozisyondur. - Âdeta dar bir eyvan gibi tasarlanmış taçkapı nişi, dış köşelerindeki mukarnaslı başlıklara sahip silindirik iki sütunce üzerine oturan sivri bir kemerle çevrelenmiştir; kaş kemerli ikinci bir kemerle dıştan da kuşatılmıştır. - Taçkapı nişinin yan kanatlarında, karşılıklı olarak, beş kenarlı ve sivri kemerli birer mihrabiye bulunur. - Kuzey-doğu cephesinin kuzey kanadında, hâlihazırda kapatılmış durumda ve yuvarlak kemerli bir kapı açıklığı (Bey Kapısı) da bulunmaktadır. #### **İbadet Mekânı** Taçkapının basık kemerli kapı açıklığıyla dahil olunan kare planlı ibâdet mekânı, kuzey-doğu güney-batı yönünde ve paralel dört sıra halinde uzanan kare planlı dörder ayakla **beş sahna** taksim edilmiştir. Sahınların üzeri de, **sivri beşik tonozlarla** örtülüdür. - Mihrap önündeki kare alan, pandantiflerle geçilen bir **maksûre kubbesi** ile örtülüdür. - Mihrap aksında ve orta sahnın kuzey-doğu kanadındaki kare planlı alan, küçültülmüş bir avlu hatırası halinde, **üzeri açık** olarak tasarlanmıştır. #### **Mihrap ve Süsleme** Kıble duvarının ortasında, **gri andezit taşından** yapılmış mihrap, kıble duvarıyla hemyüz olarak tasarlanmış ve derinliği duvar içinde kalan dikdörtgen bir niş şeklindedir. - Mihrap nişi, dış köşelerde, gövdeleri burmalı ve akantus başlıklı silindirik birer sütunce üzerine oturan ve sivri bir kuşatma kemeriyle çevrelenen **sekiz sıra mukarnas kavsarayla** örtülüdür. Mihrap üzeri yedi sıra mukarnasla bezenmiş ve sivri bir kemerle çerçevelenmiştir. - Kavsarayı çevreleyen sivri kemerin profili, yüksek kabartma etkisi yaratan **palmet ve lotus motifleriyle** oluşturulmuş bir taş örgüyle kuşatılmıştır. - Mihrap nişinin alt bölümünde, duvar içine açılmış üç kenarlı ve **üç sıra mukarnas kavsaralı** bir mihrabiye nişi daha bulunur. - Mihrabiye nişinin yan duvarlarında, örgülü madalyonların içine gömülmüş farklı çap ve formlarda **çeşitli renkli mermerler** özellikle dikkat çekicidir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/10/20/ZxbKTBZ5QAq6Ib0Gv1jHzWodIaHy0jNU.jpg) *Mihrap (Develi Belediyesi)* #### **Mihrap Kitabeleri** Mihrabın çevresindeki silme ve bordürlerin üzeri, geometrik kompozisyonlar, bitkisel motifler ve neshî hatla yazılmış yazılarla değerlendirilmiştir. - **Bordürlerde:** Âl-i İmrân Sûresi 18. Âyetinin tamamı ile 19. Âyetin bir bölümü (Anlamı: "Allah, melekler ve adaleti yerine getiren ilim sahipleri ondan başka ilah olmadığına şahitlik etmişlerdir. Mutlak güç ve hikmet sahibi Allah'tan başka ilah yok, Allah katında hak dini islamdır1.") - **Mukarnaslı kavsaranın alt sırasında:** Hâc Sûresi 77. Âyeti (Meali: "Ey inananlar rüku edin, secdeye varın, rabbinize kulluk edin, iyilik yapın ki saadete erişesiniz.") - **Sütunce başlıklarının altında:** Enbiyâ Sûresi 107. Âyeti (Meali: "Ey Muhammed biz seni ancak alemlere rahmet olarak gönderdik.") ve Kalem Sûresi 4. Âyeti (Anlamı: "Şüphesiz sen büyük bir ahlaka sahipsindir.") #### **Minare** Caminin kuzey cephesinde, taçkapının çatısına bitişik bir **köşk minare** yerleştirilmiştir. - Köşk minareye, taçkapının doğu kanadında, cephe duvarına bitişik **tek kollu ve otuziki basamaklı merdivenle** ulaşılmaktadır. - Minare, yuvarlak kemerlerle birbirine bağlanan **sekizgen planlı yekpâre dört taş ayağın** taşıdığı piramidal bir külâhtan ibârettir. - Köşk minare, yapıya muhtemelen sonraki dönemlerde eklenmiştir. - Caminin güney-doğu cephesinin doğu köşesinde, yapıya sonradan eklendiği bilinen **tek şerefeli minaresi** de yükselmektedir. ### **Diğer Detaylar** - Caminin 13. yüzyılın sonlarına tarihlenen ceviz ağacından yapılmış ve çakma kündekârî tekniğindeki orijinal **minberinin** parçaları, hâlihazırda Ankara Etnografya Müzesi ile Kayseri Müzesi’ndedir; caminin yanındaki ahşap minber yenidir. - İbâdet mekânının girişinde ve orta sahındaki çeşmenin ayna taşı üzerinde “Hayrat sahibi Osman sene 1117” yazılıdır. Söz konusu tarih Milâdi takvimde 1705/06 yılına denk gelmektedir. - İbâdet mekânının güney-doğu kanadındaki sahnın kemerlerinden birinin kilit taşında devşirme olarak kullanılmış ve Âl-i İmrân Sûresi 18. Âyetinin başlangıç kısmı yazılı olduğu beyaz mermerden bir kitâbe bloğu tespit edilmiştir. ## Academic Sources and References 1. Develi Belediyesi. "Siva Sitti Hatun Camii." Erişim tarihi: 20 Ekim 2025. https://www.develi.bel.tr/kesfedin/tarihi-camilerimiz/siva-sitti-hatun-camii. 2. Develi Kaymakamlığı. "Sivasi Hatun Camii." Erişim tarihi: 20 Ekim 2025. http://www.develi.gov.tr/sivasi-hatun-camii. ## Related Articles - [Kayseri (İl)](//detay/kayseri-il-3/llms.txt) - [Develi (İlçe)](//detay/develi-ilce-8c14b/llms.txt) - [Şıhlı Hamidiye Medresesi](//detay/sihli-hamidiye-medresesi-53d78/llms.txt)