--- title: Sirkeli Höyüğü slug: sirkeli-hoyugu-b002f url: /detay/sirkeli-hoyugu-b002f type: article language: Türkçe entity: primary: Sirkeli Höyüğü type: article disambiguation: Sirkeli Höyüğü: Adana'da önemli bir Hitit kenti. Kazılar, Kalkolitik Çağ'dan Roma dönemine uzanan tarihi ortaya koydu. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Arkeoloji slug: arkeoloji url: /kategori/arkeoloji - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - adanarkeolojisi - höyükkazıları - gençtunççağı - sirkelihöyük - sirkelihöyüğü - Adana - Hititler author: Nazlı Kemerkaya created_at: 2025-04-03T13:17:36.097217+03:00 updated_at: 2025-04-17T10:09:40.493880+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/03/N4ktHTOkfSeObpJO1fyuDymhwqVOKJ0y.webp --- # Sirkeli Höyüğü ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Sirkeli Höyük kazısı ![thumbs_b_c_9c0da56653c8f32d419aefde0bcbe4fe.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/03/zluhed5d7TmWfK5zW6eJ7wz1apbFQdH4.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Öne Çıkan Buluntular | Helenistik dönem seramikleri ve nekropol,Geç Tunç Çağı surları ve kaya kabartmaları,Silindir mühür,Pişmiş toprak figürinler | | Kazı Tarihi | 2006–günümüz: Mirko Novák (Bern Üniversitesi) ve ekibi,1992–1997: Barthel Hrouda ve H. Ehringhaus,1936: John Garstang (ilk kazılar) | | Konum | Ceyhan Nehri'nin doğu kıyısı (Antik Pyramos),Adana/Türkiye | ## Article Content Sirkeli Höyüğü, [Adana](/tr/detay/adana-il-3/llms.txt) il merkezinin yaklaşık 40 kilometre doğusunda, **Ceyhan** ilçesinin 10 kilometre güneybatısında, **Ceyhan Nehri**'nin (antik Pyramos) [doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt) yakasında konumlanmış büyük ölçekli bir yerleşim yeridir. Yaklaşık 300 x 400 metre boyutlarında ve 30 metre yüksekliğinde olan [höyük](/tr/detay/hoyuk-750734/llms.txt), **Mezopotamya** ile Orta [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt) arasında tarih boyunca [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir geçiş noktasında [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) almıştır. Bu coğrafi [konum](/tr/detay/konum/llms.txt), Sirkeli’yi hem bölgesel [merkez](/tr/detay/merkez/llms.txt) hem de geçit yerleşimi hâline getirmiştir. Doğudan batıya uzanan antik yolların yanı [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt) **Amanos** ve **Misis Dağları** arasındaki doğal geçitler, yerleşimin stratejik önemini pekiştirmiştir. Yerleşimin eski adı kesin olarak bilinmemekle [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt), bazı araştırmacılar Hitit metinlerinde geçen **Lawazantiya** kentinin Sirkeli ile özdeş olabileceğini öne sürmektedir. [Kent](/tr/detay/kent/llms.txt), **Puduhepa**’nın memleketi olarak da kaynaklarda anılmakta, bu da onun dinsel ve siyasal rollerine işaret etmektedir. Nitekim,** Lawazantiya**'nın Tanrıça** Šauška**'nın [kült](/tr/detay/kult/llms.txt) merkezi olduğu da arşiv metinlerinden anlaşılmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/03/OdJtVPee2E5jLESehBIuDbh1EireZUml.png) *Arka planda kalan Sirkeli Höyük (Marosch Novák, Sirkeli Projesi, Bern Üniversitesi)* ### **Kazı Çalışmaları** İlk kazılar, 1936 yılında Liverpool Üniversitesi adına **John Garstang** tarafından gerçekleştirilmiştir. 1990'lı yıllarda **Barthel Hrouda**'nın yönetiminde devam eden araştırmalar, 2006 yılından itibaren **Dr. Deniz Yaşin **ve [Kültür](/tr/detay/kultur-2/llms.txt) ve Turizm Bakanlığından **Servet Kocaçınar**'ın gözetiminde, Bern Üniversitesi’nden** Prof. Dr. Mirko Novák** başkanlığında sistematik biçimde sürdürülmektedir. Kazılar neticesinde höyüğün Geç Kalkolitik [Çağ](/tr/detay/cag-4/llms.txt)’dan (yaklaşık M.Ö. 4000) itibaren iskan gördüğü, Orta Tunç Çağı’nda genişlediği ve Geç Tunç ile Demir Çağlarında bölgenin en önemli yerleşimlerinden biri hâline geldiği tespit edilmiştir. Höyükte kazılar, sur duvarları, [konut](/tr/detay/konut-2/llms.txt) yapıları, [seramik](/tr/detay/seramik-2/llms.txt) atölyeleri ve [nekropol](/tr/detay/nekropol/llms.txt) alanları [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) farklı arkeolojik birimler açığa çıkarmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/03/8wXNVvWV2VoYEt5nLoFWQSdWCv8R6eFL.png) *Kilikya ovasındaki Tunç ve Demir Çağı yerleşimlerini, trafik yollarını ve kaya kabartmalarının bulunduğu yerleri gösteren harita (Susanne Rutishauser, Bern Üniversitesi)* Sirkeli Höyüğü’nün en dikkat çekici unsurlarından biri, Hitit Kralı II. Muwatalli’ye (yaklaşık M.Ö. 1290-1272) ait kaya kabartmasıdır. Bu [betim](/tr/detay/betim-3/llms.txt), kralın Suriye Seferi sonrasında, muhtemelen **Kadeş Savaşı** dönüşünde yaptırılmıştır. Kabartmanın karşı yamacında yer alan Orta Çağ yapısı **Yılan Kale**, bu alanın tarih boyunca kontrol noktası olarak önemini koruduğunu gösterir. Sirkeli Höyüğü’nde sürdürülen güncel kazılar, yalnızca mimari ve materyal kültür buluntularını değil, aynı zamanda bölgesel [ticaret](/tr/detay/ticaret-3/llms.txt) yollarını, kültürel etkileşimleri ve demografik yapıyı da aydınlatmayı hedeflemektedir. Jeofizik araştırmalar, uydu görüntüleri ve stratigrafik analizler sayesinde hem yukarı hem de aşağı [şehir](/tr/detay/sehir-3/llms.txt) katmanlarının haritalandırılması ve kent planının daha ayrıntılı olarak ortaya konması mümkün [hâle](/tr/detay/hale-3/llms.txt) gelmiştir. ### **Buluntular** Sirkeli Höyüğü'nde gerçekleştirilen arkeolojik kazılar, Kalkolitik Çağ’dan Erken Roma dönemine kadar uzanan [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) süreli bir iskâna işaret eder. Höyük, yalnızca çok katmanlı yerleşim dokusuyla değil, aynı zamanda sunduğu zengin buluntu çeşitliliğiyle de dikkat çeker. [Söz](/tr/detay/soz/llms.txt) konusu buluntular, hem yerel kültürel gelişimi hem de bölgesel etkileşimleri anlamada temel kaynaklar sunar. Kalkolitik Çağ ve Erken Tunç Çağı’na tarihlenen en erken tabakalar, höyüğün doğusundaki kaya zemine [yakın](/tr/detay/yakin-750943/llms.txt) alanlarda belgelenmiştir. Bu döneme ait yerleşim izleri arasında yüzeyin hemen altında korunmuş mimari kalıntılar ve erken [çanak](/tr/detay/canak/llms.txt) [çömlek](/tr/detay/comlek-2/llms.txt) örnekleri bulunur. Özellikle silindir [mühür](/tr/detay/muhur-2/llms.txt) gibi objeler, Mezopotamya ile kurulan ticaret ve kültürel bağların varlığına işaret eder. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/03/JDt0iudYV3bwlpFbxZFV5gDpJJpgsEXI.png) *Bulunan Seramiklerden bazıları (Susanne Rutishauser, Sirkeli Projesi, Bern Üniversitesi)* Orta Tunç Çağı boyunca yerleşimin hem büyüdüğü hem de kentleşme açısından daha karmaşık bir yapıya kavuştuğu görülmektedir. Bu dönemde çanak çömlek üretiminin yoğunlaştığı, höyüğün kuzeyindeki düzlük alanda yoğun seramik birikimleri ve [üretim](/tr/detay/uretim-750525/llms.txt) atıklarının bulunmasıyla anlaşılmaktadır. Ayrıca bu bölgede yapılan kazılarda büyük [taş](/tr/detay/tas/llms.txt) bloklarla tanımlanmış alanlar, bir [nehir](/tr/detay/nehir-2/llms.txt) limanının varlığına dair ipuçları taşımaktadır. Geç Tunç Çağı tabakaları, höyüğün kültürel ve siyasal öneminin en belirgin olduğu dönemdir. Bu evrede yerleşimin bir “aşağı şehir” ve “yukarı şehir” olarak ikiye ayrıldığı ve merkezi alanların surlarla çevrili olduğu görülür. Ceyhan Nehri'ne bakan kayalıkta yer alan** II. Muwatalli**’ye ait **kaya kabartması**, bu dönemin önemli buluntularındandır. Kabartmada kralın tanrıya [dua](/tr/detay/dua-4/llms.txt) eder şekilde tasvir edilmesi, hem politik hem de dini mesajlar içerir. Ayrıca 1994 yılında, muhtemelen **III. Mursili (Urhi-Teşup)** ya da **Kurunta**’ya ait ikinci bir kabartmanın izleri de belgelenmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/03/OQb1sGSM5wfVhcS5WLHuEhKr2TcawXFu.png) *Kale höyüğünün kuzeydoğunda bulunan Muwattalli II'nin rölyefi. (Fotoğraf: Alexander Ahrens, Sirkeli Projesi, Bern Üniversitesi.)* Demir Çağı’na tarihlenen buluntular arasında sur duvarları, konut yapıları ve çeşitli seramik formları öne çıkar. Özellikle “F alanı” olarak tanımlanan kazı sahasında, bu döneme ait savunma amaçlı bir sur yapısı açığa çıkarılmıştır. Söz konusu [duvar](/tr/detay/duvar-3/llms.txt), Demir Çağı’nın askeri mimarisine dair önemli bir örnek sunar. Bu [dönem](/tr/detay/donem-3/llms.txt) ayrıca, bölgenin Hitit sonrası siyasi yapısına dair maddi kültür verileri açısından da [önem](/tr/detay/onem/llms.txt) taşır. Helenistik Dönem buluntuları höyüğün üst tabakalarında yoğunlaşmıştır. Bu döneme ait seramik parçaları, konut kalıntıları ve mezarlık alanı belgelenmiştir. Yürütülen çalışmalarda, bu döneme ait çok sayıda pişmiş [toprak](/tr/detay/toprak-2/llms.txt) kap, içki ve saklama kapları ile gündelik kullanıma yönelik seramikler [gün](/tr/detay/gun-4/llms.txt) yüzüne çıkarılmıştır. Kazı alanındaki öğrenciler tarafından yürütülen çalışmalar, Helenistik seramik formlarının kataloglanmasına katkı sağlamıştır. Höyüğün kuzeybatısında yer alan Helenistik dönem [nekropol](/tr/detay/nekropol/llms.txt) alanı ise, dönemin defin pratiklerine dair bilgiler sunmaktadır. Sonuç olarak, Sirkeli Höyüğü buluntuları; [sadece](/tr/detay/sadece-e8b50/llms.txt) bir yerleşim dokusu değil, aynı zamanda farklı dönemlere ait üretim, inanç, savunma ve gündelik yaşam pratiklerini yansıtan bir arkeolojik [tabaka](/tr/detay/tabaka/llms.txt) sunar. Bu çeşitlilik, höyüğün [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) [süreç](/tr/detay/surec-2/llms.txt) içindeki çok yönlü kimliğini göstermektedir. ## Academic Sources and References 1. Kozal, Ekin ve Mirko, Novak. “Sirkeli Höyük Hitit Kabartması.” Aktüel Arkeoloji Dergisi, sayı 35 (2010): 35–38. Erişim adresi.Efeoğlu, Ozan. "Sirkeli Höyüğü, arkeolog adaylarının bilimsel çalışmalarına da katkı sağlıyor.” Anadolu Ajansı. Son erişim: 3 Nisan 2025. Erişim adresi.Efeoğlu, Ozan. "Sirkeli Höyüğü'nde Tunç ve Demir çağlarına ait kalıntılar gün yüzüne çıkarılıyor.” Anadolu Ajansı. Son erişim: 3 Nisan 2025. Erişim adresi.Kozal, Ekin. Novak, Mirko.“Sirkeli Höyük – Çukurova’nın Stratejisi.” Arkeo Atlas Dergisi, sayı 9 (2010): 36–38. Erişim adresi.Novák, Mirko. “Sirkeli Höyük. A Central Site and Gateway Community in Kawa/Kizzuwatna/Hiyawa.” News from the Lands of the Hittites: Scientific Journal for Anatolian Research 3-4 (2019-2020): 143–149. Erişim adresi.