--- title: Simit Ekonomisi slug: simit-ekonomisi-3cae6 url: /detay/simit-ekonomisi-3cae6 type: article language: Türkçe entity: primary: Simit Ekonomisi type: article disambiguation: Simit Ekonomisi: Adil ve sürdürülebilir bir gelecek için yenilikçi bir ekonomi modeli. Doğayı ve insanı merkeze alan, eşitliği önceleyen bir yaklaşım. categories: - name: Ekonomi Ve Finans slug: ekonomi url: /kategori/ekonomi tags: - Doughnut Ekonomisi - Simit Ekonomisi - Politik Ekonomi - Sürdürülebilir kalkınma - Ekonomi - sdgs author: Yağmur Yıldız Parıltı created_at: 2025-05-11T21:15:53.615368+03:00 updated_at: 2025-05-27T12:16:02.928264+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/26/vrsaQhNUemNNZfNqVGAR1IhifbXqW0FR.png --- # Simit Ekonomisi ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Simit Ekonomi Modeli ![1_T9IEwpymzQV-j5VeEFZ0BA.webp](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/11/wOKhBYpDtEShR0LE591OsX3bfRmCtsva.webp) | Field | Value | |-------|-------| | Yer(ler) | Oxfam | | Sınır Sayısı | 2 | | İlk Geçtiği Makale | A Safe and Just Space For Humanity: Can We Live Within the Doughnut? | | Mucit | Kate Raworth | | Tarih(Tarih) | 2012-10-30 | ## Article Content **Simit Ekonomisi **orijinal ismiyle *doughnut economy,* İngiliz ekonomist **Kate Raworth** tarafından geliştirilen, doğa ve insan merkezli, adalet ve hakkaniyeti odağına alan yenileyici bir ekonomi modelidir. Bu model, endüstriyel, sürekli büyümeye odaklı ve tahripkâr ekonomi anlayışlarından uzaklaşarak; sosyal [refahı](/tr/detay/refah-paradoksu-df6b5/llms.txt) artıran ve [ekolojik sınırları](/tr/detay/cevre/llms.txt) gözeten [sürdürülebilir bir kalkınma](/tr/detay/surdurulebilir-kalkinma-amaclari-2/llms.txt) yaklaşımı sunar. Raworth, bu modeli ilk kez 2012 yılında Oxfam için yazdığı "**A Safe and Just Space for Humanity: Can We Live Within the Doughnut?**" başlıklı raporunda tanıttı. Model daha sonra, 2017 yılında yayımlanan *Doughnut Economics: Seven Ways to Think Like a 21st-Century Economist* adlı kitabında detaylandırıldı. ### **Grafiksel Yapı: “Simit”in Anlamı** Modelin adı ve şekli bir simit** **figürüyle temsil edilir. Bu grafiksel yapı, iki dairesel sınırdan oluşur: #### **İç Çember – Sosyal Taban (Social Foundation)** İnsanların temel hak ve hizmetlere erişimini temsil eder. Bu sınırın altına düşüldüğünde sosyal yoksunluk başlar. Söz konusu iç taban; eğitim, sağlık, barınma, temiz su ve gıdaya erişim, enerji kullanımı, toplumsal eşitlik ve siyasi katılım gibi temel hakları kapsar. Raworth burada **Birleşmiş Milletler’in Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SDG)** göstergelerini referans alır ve bu sosyal tabanı 12 temel ihtiyaçla tanımlar. #### **Dış Çember – Ekolojik Tavan (Ecological Ceiling)** Dış sınır, gezegenimizin taşıma kapasitesini temsil eder ve bu sınırın aşılması durumunda ekolojik krizler ortaya çıkar. Temelini, **Stockholm Resilience Centre **tarafından geliştirilen **Gezegen Sınırları (Planetary Boundaries)** çerçevesi oluşturur. Bu çerçeve kapsamında iklim değişikliği, biyoçeşitlilik kaybı, okyanus asitlenmesi, azot ve fosfor döngüsünün bozulması ile orman tahribatı gibi kritik çevresel sınırlar yer almaktadır. #### **Orta Alan – Güvenli ve Adil Yaşam Alanı (Safe and Just Space)** Simitin içi ile dışı arasında kalan bu alan, insanlığın refah içinde ve doğaya zarar vermeden yaşayabileceği ideal bölgedir. Modelin hedefi, tüm insanların bu alanda yaşamasını sağlamaktır. ### **Simit Ekonomisinin Yedi Temel İlkesine Göre Düşünmek** Kate Raworth’un tanımladığı 21. yüzyıl ekonomisine geçişteki yedi temel düşünce biçimi şunlardır: 1. **Hedefi Değiştir:** GSYH’yi merkeze koymak yerine refahı, hakkaniyeti ve sürdürülebilirliği hedefleyen bir sistem geliştirilmelidir. 2. **Büyük Resmi Gör:** Ekonomiyi sadece üretim ve para üzerinden değil; çevresel ve toplumsal etkileriyle birlikte analiz et. 3. **İnsan Doğasını Geliştir:** Bencil birey modelinden, topluma ve doğaya uyumlu birey anlayışına geç. 4. **Sistemleri Kavra:** Ekonomik sistemin nasıl çalıştığını, eksikliklerini ve eşitsizlik üretimini derinlemesine analiz et. 5. **Bölüştürmek İçin Tasarla:** Kaynakların ve gelirin daha adil paylaşıldığı sistemler inşa et. 6. **Yenilemek İçin Yarat:** Geri dönüşüm, onarım ve döngüsel tasarımları esas alan üretim ve tüketim sistemleri geliştir. 7. **Büyümeye Agnostik Ol:** Ekonomik büyümeyi amaç olmaktan çıkar; önemli olan sosyal ve ekolojik etkileridir. #### **Değişim Hedefi** [Simit Ekonomisi](/tr/detay/simit-economy-3b63a/llms.txt) modeli, sürekli büyüme ve tüketim temelli sistemin yerine; insanların temel ihtiyaçlarını karşılayan, ekolojik sınırları aşmayan, [sosyal adaleti](/tr/detay/sosyal-ekonomi/llms.txt) sağlayan bir ekonomi önerir. Bu yönüyle, sadece ekonomik göstergeleri değil, toplumsal ve çevresel sağlığı merkeze alır. ## Academic Sources and References 1. Raworth, Kate. "A Safe and Just Space for Humanity: Can We Live Within the Doughnut?" Oxfam Discussion Papers. Erişim tarihi: 26 Mayıs 2025. https://www-cdn.oxfam.org/s3fs-public/file\_attachments/dp-a-safe-and-just-space-for-humanity-130212-en\_5.pdfRaworth, Kate. Simit Ekonomisi: 21. Yüzyıl İktisatçısı Gibi Düşünmenin Yedi Yolu. Çev: Akın Emre Pilgir. İstanbul: Tellekt Yayınları, 2017Doughnut Economics Action Lab (DEAL). "Principles & Guidelines". Doughnut Economics Web Sitesi. Erişim Tarihi: 26 Mayıs 2025.  https://doughnuteconomics.org/principles-and-guidelinesDoughnut Economics Action Lab (DEAL). "Business Enterprise". Doughnut Economics Web Sitesi. Erişim Tarihi: 26 Mayıs 2025.  https://doughnuteconomics.org/themes/business-enterpriseDoughnut Economics Action Lab (DEAL). "About Doughnut Economics". Doughnut Economics Web Sitesi. Erişim Tarihi: 26 Mayıs 2025.  https://doughnuteconomics.org/about-doughnut-economicsRockström, Johan. et al. "Planetary Boundaries: Exploring the Safe Operating Space for Humanity". Nature 461, 472–475 (2009). Erişim Tarihi: 26 Mayıs 2025.  https://www.nature.com/articles/461472a