--- title: Siirt Ulu Camii slug: siirt-ulu-camii-751656 url: /detay/siirt-ulu-camii-751656 type: article language: Türkçe entity: primary: Siirt Ulu Camii type: article disambiguation: Siirt Ulu Camii: 1129 yılında inşa edilen tarihi cami. Selçuklu mimarisinin güzel bir örneği. categories: - name: Mimari slug: mimari url: /kategori/mimari - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - UluCamii - camii - Siirt author: Bilal Utku Karakoç created_at: 2025-03-27T21:36:24.526131+03:00 updated_at: 2025-04-17T10:23:53.694587+03:00 --- # Siirt Ulu Camii ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Siirt Ulu Camii ![ULUCAMİLER İÇ 3 (13).jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/03/27/7Hb6i7n9RKd3u4TPkBKCB14Ur69IunLR.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | Kapasite | 1000+ | | Konum | Siirt,Türkiye | ## Article Content ### **Tarihi ve İnşası** Siirt Ulu Camii’nin inşa tarihi kesin olarak bilinmemekle [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt), [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt) üzerindeki kitabelere ve tarihî kayıtlara göre cami, [Irak](/tr/detay/irak-2/llms.txt) Selçuklu Hükümdarı Mugīsüddin [Mahmûd b. Muhammed Tapar](/tr/detay/mahmud-b-muhammed-tapar/llms.txt)’ın emriyle 523/1129 yılında inşa edilmiştir. İlk inşasından [kısa](/tr/detay/kisa/llms.txt) bir [süre](/tr/detay/sure-750120/llms.txt) sonra [harap](/tr/detay/harap/llms.txt) hale gelen yapı, 658/1260 yılında Cizre Kadısı ve Selçuklu atabeylerinden El-Mücahid İshak tarafından onarılmış; bu süreçte yapıya bazı bölümler ilave edilerek külliye haline getirilmiştir. Osmanlı döneminde caminin [doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt) kanadındaki [medrese](/tr/detay/medrese/llms.txt) hücreleri kaldırılmış, yerlerine iki nefli bir mescit ve 1905 yılında bir [saat](/tr/detay/saat/llms.txt) kulesi eklenmiştir. Cami ve minaresi bu dönemde onarım görmüştür. 1957-1980 yılları arasında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yapılan restorasyonlarda caminin [özgün](/tr/detay/ozgun-750487/llms.txt) yapısının bir kısmı korunmuş, özellikle kubbeleri taşıyan orta ayaklar ve minaresi muhafaza edilmiştir. Zamanla doğuya doğru eğilen minare 1974-1975 yıllarında sökülüp yeniden inşa edilmiş ve [yakın](/tr/detay/yakin-750943/llms.txt) dönemde bir kez daha kapsamlı bir onarımdan geçmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/03/27/R3Kn6GeEOujacFdsEC7EiE2QTDzakkqh.jpg) *Siirt Ulu Camii (Kültür Portalı)* ### **Mimari Yapı** Ulu Cami, Büyük Selçuklu mimarisinin karakteristik plan şemasını yansıtmaktadır. İlk yapının mihrap önü kubbesiyle eyvanla birleşen bir düzenlemeye sahip olduğu, sonrasında bu [ana](/tr/detay/ana-751169/llms.txt) mekâna iki yan [kubbe](/tr/detay/kubbe-2/llms.txt) ile eyvana [dikey](/tr/detay/dikey/llms.txt) uzanan beşik tonozlu iki nef eklendiği anlaşılmaktadır. Bu sayede cami, transeptli ve enine gelişen bir plan tipine ulaşmıştır. Caminin [harim](/tr/detay/harim-748823/llms.txt) kısmına kuzey cephesindeki basık kemerli ve dışa taşkın bir kapıdan girilir. [Eyvan](/tr/detay/eyvan-2/llms.txt), mihraba dik bir şekilde uzanır. Eyvana açılan iki nef, beşik tonozla örtülüdür ve doğu-[batı](/tr/detay/bati-4/llms.txt) yönlerinde ikişer, kuzey yönünde altı pencere ile aydınlatılır. Bu bölümden üç kubbe ile örtülü ön kısma geçilir; kubbelerden ortadaki diğerlerinden daha büyük yapılmış ve tromp geçiş sistemine sahip sekizgen kasnaklara oturtulmuştur. Mihraba paralel yerleştirilmiş bu üç kubbeli bölümde, kıble duvarında 1962 yılında yapılmış olan alçı mihraplar [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alır. Bunlar yarım [daire](/tr/detay/daire-2/llms.txt) planlı nişlerden, yuvarlak sütunçeler ve kemerlerden oluşur. Ancak eyvanın iki yanında yer alan tâli mihraplar, ilk yapıdan kalma özgün unsurlar olup restorasyon sırasında ortaya çıkarılmıştır. Bu mihrapların süslemeleri arasında kırmızı tuğla zemin [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) yerleştirilmiş fîrûze ve lâcivert çinilerle oluşturulmuş yıldız desenli geometrik kompozisyonlar yer alır. #### **Minber** Caminin orijinal [ceviz](/tr/detay/ceviz-3a0b0/llms.txt) ağacından yapılmış minberi, günümüzde [Ankara](/tr/detay/ankara-2/llms.txt) [Etnografya](/tr/detay/etnografya-2/llms.txt) Müzesi’nde sergilenmektedir. 611/1214-15 tarihli bu [eser](/tr/detay/eser-3/llms.txt), sekiz [sanatçı](/tr/detay/sanatci-2/llms.txt) ve mütevelli adını barındıran tek örnektir. [Gerçek](/tr/detay/gercek-2/llms.txt) [kündekârî](/tr/detay/kundekari-2/llms.txt) tekniğiyle imal edilmiş olan minberde beşgen ve beş köşeli yıldız çerçeveli bitkisel süslemeler hâkimdir. #### **Minare** Minare, [kare](/tr/detay/kare-748449/llms.txt) planlı yüksek bir kaide üzerinde silindirik gövdeli olarak inşa edilmiştir. Zamanla camiden uzaklaşmış görünen bu yapı, 1975 yılında temel ve iç yapısı betonla güçlendirilerek orijinal süslemeleri korunacak şekilde yeniden monte edilmiştir. Yakın dönemdeki restorasyonda sırlı tuğla kaplamalar sökülüp düzenlenmiş, eksik kısımlar tamamlanmıştır. Kaide, ince şeritlerle üç ana süsleme kuşağına ayrılmıştır: alt kısımda fîrûze sırlı tuğlalarla oluşturulmuş eşkenar dörtgen ve zikzak motifleri; orta bölümde yıldız biçiminde madalyonlar ve fîrûze [mozaik](/tr/detay/mozaik-2/llms.txt) çinili kuşak; üstte ise yine sırlı tuğlalardan oluşan geometrik bezemeler yer alır. Minarenin her bir cephesinde kufî hatla Hz. [Muhammed](/tr/detay/muhammed-2/llms.txt) ve dört büyük halifenin (Ebû Bekir, [Ömer](/tr/detay/omer-2/llms.txt), [Osman](/tr/detay/osman-2/llms.txt), Ali) isimlerinin yazılı olduğu belirtilmektedir. Bu [özellik](/tr/detay/ozellik/llms.txt), yapının İslamî sembolizmini ve sanatsal detaylarını zenginleştirmektedir. #### **Malzeme ve Yapı Tekniği** Cami, dıştan kesme taşla, içten ise [Horasan](/tr/detay/horasan-2/llms.txt) harcı ile derzlenmiş yığma taşla inşa edilmiştir. Taşın sadeliği ve yapının tezhipsiz oluşu ziyaretçiler tarafından dikkat çekici bulunmaktadır. Caminin yazın serin, kışın sıcak bir iç [mekân](/tr/detay/mekan/llms.txt) sunduğu ifade edilmektedir. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=g1ww2DnkRhs) *Siirt Ulu Camii (Siirt Türkiye)* ### **Bugünkü Durumu ve Önemi** Siirt Ulu Camii, [bugün](/tr/detay/bugun-2/llms.txt) ortalama zeminden 3,5 metre aşağıda kalan bir düzlemde yer almakta ve çevresi [avlu](/tr/detay/avlu-2/llms.txt) duvarıyla çevrilmiş durumdadır. Avluya kuzeyden geniş bir merdivenle ulaşılır. Caminin restorasyonları sonrasında iç mekânda ve çevresinde yapılan düzenlemelerle birlikte yapı, hem tarihî hem de mimarî açıdan korunmuştur. Günümüzde cami bin kişi kapasiteli kapalı alanıyla birlikte toplamda beş bin kişiyi ağırlayabilecek durumdadır. Ziyaretçiler, caminin manevi atmosferinden ve tarihî sadeliğinden etkilenmektedir. Caminin özellikle minaresi, mihrap düzeni ve kündekârî tekniğiyle yapılmış minberi [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt)-İslam [sanat](/tr/detay/sanat/llms.txt) tarihinin nadide örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir. ## Academic Sources and References 1. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. “Ulu Cami.” Kültür Portalı. Erişim 27 Mart 2025. https://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/siirt/gezilecekyer/ulu-cami399471 2. T.C. Siirt Valiliği. “Ulu Camii.” Siirt Valiliği Resmî Web Sitesi. Erişim 27 Mart 2025. http://www.siirt.gov.tr/ulu-camii