--- title: Sezai Karakoç slug: sezai-karakoc-f1a02 url: /detay/sezai-karakoc-f1a02 type: biography language: Türkçe entity: primary: Sezai Karakoç type: biography categories: - name: Edebiyat slug: edebiyat url: /kategori/edebiyat tags: - SezaiKarakoç - Şiir - Diriliş - ŞAİR author: Nurten Yalçın created_at: 2025-11-08T22:34:37.681454+03:00 updated_at: 2025-11-15T22:57:08.057027+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/11/08/srzx6ZgnuleP9dklkgF4bqpstIk8lReo.jpg --- # Sezai Karakoç > Sezai Karakoç, Cumhuriyet dönemi Türk edebiyatında şiirleri, düşünce eserleri ve “Diriliş” anlayışıyla öne çıkan şair, yazar ve mütefekkirdir. ## KURE Information Cards ![thumbs_b_c_de4e90d40a49add67e881e1ddd78e95f.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/11/08/YTLSueR9xUrdAxtX5nA3S5ymAftrfUTx.jpg) *Sezai Karakoç* | Field | Value | |-------|-------| | Ölüm(Metin) | 16 Kasım 2021, İstanbul | | Doğum(Metin) | 22 Ocak 1933, Ergani, Diyarbakır | | Defin Yeri | Şehzadebaşı Camii Haziresi, İstanbul | | Siyasi Faaliyet | Diriliş Partisi (1990–1997), Yüce Diriliş Partisi (2007) | | Dergi | Diriliş (1960–1992) | | Edebi Dönem | Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı – İkinci Yeni Kuşağı | | Tam Adı | Ahmet Sezai Karakoç | | Eğitim | Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi,Maliye Bölümü (1955) | | Meslek(ler) | Şair,Siyasetçi,Düşünür,Yazar | ## Article Content [Sezai Karakoç](/tr/detay/sezai-karakoc-8e7bc/llms.txt) (Ahmet Sezai Karakoç; d. 22 Ocak 1933, Ergani, Diyarbakır – ö. 16 Kasım 2021, İstanbul), Cumhuriyet dönemi Türk şiirinin önde gelen isimlerinden biri, düşünür, yazar ve siyasetçidir. Şiirlerinde metafizik temaları öne çıkararak Türk-İslâm medeniyetinin yeniden inşasını savunan Karakoç, “[Diriliş](/tr/detay/dirilis-2/llms.txt)” adını verdiği düşünce sistemiyle hem edebî hem de fikrî bir akım oluşturmuştur. [Edebiyat](/tr/detay/edebiyat-5/llms.txt), felsefe, tarih, siyaset ve medeniyet üzerine çok sayıda eser kaleme alan Karakoç, [modern Türk düşüncesinde İslamcı](/tr/detay/islamcilik-2/llms.txt) ve kültürel muhafazakâr çizginin öncülerinden kabul edilir. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=2PRyZak_Cl0) *Sezai Karakoç Belgeseli (TRT Arşiv)* ### **Hayatı** #### **Ailesi ve Çocukluk Yılları** Ahmet Sezai Karakoç, 22 Ocak 1933’te Diyarbakır’ın Ergani ilçesinde doğmuştur. Babası, Birinci Dünya Savaşı’nda Kafkas Cephesi’nde Ruslara esir düşen tüccar Yasin Bey; annesi ise Emine Hanım’dır. Ailenin lakabı “Leventoğulları” olup soyadı kanunu sonrası “Karakoç” soyadını almıştır. Çocukluğu Ergani, Maden ve Piran (bugünkü Dicle) kasabalarında geçti. İlkokulu 1944’te Ergani’de bitirdi; Maraş Ortaokulu’nu 1947’de, Gaziantep Lisesi’ni 1950’de tamamladı. Küçük yaşlardan itibaren yoğun bir okuma alışkanlığı edindi. İlkokulda Battal Gazi hikâyeleri ve *Muhammediye* gibi klasik dinî metinleri okudu; ortaokulda Namık Kemal, Ziya Paşa, Tevfik Fikret ve [Ziya Gökalp](/tr/detay/gokalp-ziya/llms.txt)’in eserleriyle tanıştı. #### **Eğitim ve Memuriyet Hayatı** 1950’de girdiği Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Maliye Bölümü'nden 1955’te mezun oldu. Aynı yıl Maliye Bakanlığı'nda göreve başladı; 1956’da müfettiş yardımcısı, 1959’da İstanbul gelirler kontrolörü oldu. 1965’te edebiyat çalışmalarına yoğunlaşmak amacıyla görevinden istifa etti, 1971’de kısa süreliğine geri döndü; 1973’te tamamen kamu görevinden ayrıldı. #### **Edebî ve Düşünsel Hayatının Başlangıcı** Üniversite yıllarında Necip Fazıl Kısakürek’in çıkardığı *Büyük Doğu* dergisinin etkisiyle İslamcı düşünceyle yakınlaştı ve Kısakürek’le tanıştıktan sonra onun çevresinde yer aldı. İlk yazıları 1950’li yıllarda *Büyük Doğu*’da yayımlandı. Daha sonra *Yeni İstanbul*, *Hisar*, *Hilâl*, *Soyut*, *Pazar Postası*, *Türk Dili*, *Türk Yurdu*, *Şiir Sanatı* gibi dergilerde [şiir](/tr/detay/siir-2/llms.txt) ve denemeleri yayımlandı. #### ***Diriliş* Dergisi ve Yayın Faaliyetleri** 1960’ta *Diriliş* dergisini çıkarmaya başladı. Aralıklarla 1992’ye kadar süren bu dergi, hem bir edebiyat ve sanat dergisi hem de İslam düşüncesinin teorik tartışma zemini oldu. Karakoç’un dergi dışında başka bir mecrada yazı yayımlamama kararı, onun bütün edebî ve düşünsel faaliyetini “*Diriliş*” çizgisi etrafında topladığını gösterir. #### **Siyasî Faaliyetleri** Karakoç, İslam medeniyetinin yeniden inşasını amaçlayan “Diriliş” düşüncesini siyasî zemine taşımak amacıyla 1990’da Diriliş Partisi’ni kurdu ve 1997’ye kadar genel başkanlığını yürüttü. Parti, iki dönem seçimlere girmediği için kapatıldı. 2007’de aynı düşünsel çizgide Yüce Diriliş Partisi’ni kurdu. #### **Vefatı** 16 Kasım 2021’de İstanbul’da 88 yaşında vefat eden Karakoç, Şehzadebaşı Camii haziresine defnedildi. ### **Edebî Kişiliği** #### **Şiir Anlayışı ve Poetikası** Sezai Karakoç, *İkinci Yeni* şiir akımı içinde değerlendirilen ancak geleneği şiirinde koruyan bir şairdir. [İkinci Yeni](/tr/detay/ikinci-yeni-863ac/llms.txt) şairlerinin çoğu gelenekten kopuşu savunurken, Karakoç hem biçimsel hem de tematik düzlemde geleneği sürdürmüş, divan ve tasavvuf şiirinin imgelerini modern bir dilde yeniden işlemiştir. Şairin [poetik](/tr/detay/poetika/llms.txt) düşüncesi “poetik mantık” kavramı etrafında şekillenir. Onun “yeni mantık”ı, klasik mantığın ötesinde, “diriliş” düşüncesine bağlı bir yeniden doğuş fikrini taşır. Her şiir kendi iç mantığıyla var olur; bu, Karakoç’un “mantığım mantığın üstünde yeni” dizesinde ifadesini bulur. #### **Şiirlerinde İmge ve Metafizik Unsurlar** Karakoç’un şiiri metafizik bir düzlemde kurulur. Onun şiirlerindeki imgeler, İkinci Yeni’nin soyut dünyası içinde farklı bir bilinç taşır; bu imgeler “hakikat medeniyeti” fikrinin şiirsel izdüşümleridir. Ölüm, diriliş, hakikat, ışık, şehir, anne ve medeniyet gibi simgeler, şiir dilinde hem dünyevî hem de uhrevî anlamlar kazanır. #### **Edebiyat Yazıları ve Poetik Metinleri** *Edebiyat Yazıları I-II* adlı eserlerinde şiir anlayışını sistematik biçimde açıklamıştır. Ona göre şiir, varlığın ve varoluşun anlaşılmasını sağlayan estetik bir araçtır; anlamı ispatlanabilir olmaktan çok sezgi ve metafizik deneyimle kavranır. ### **Düşünce Dünyası ve Medeniyet Tasavvuru** #### **Diriliş Fikri** Karakoç’un düşünce sisteminin merkezinde “Diriliş” kavramı yer alır. Diriliş; ruhun, İslam’ın ve insanlığın yeniden doğuşunu ifade eder. Ruhun dirilişi bireyin metafizik farkındalığı; İslam’ın dirilişi, Müslüman toplumların yeniden inşası; insanlığın dirilişi ise tüm insanlığın hakikat medeniyetine ulaşmasıdır. #### **Medeniyet Anlayışı** Karakoç, medeniyet kavramını Batı merkezli bir anlayıştan çıkararak çoklu bir yapı olarak ele alır. İslam medeniyetini “hakikat medeniyeti” olarak tanımlar ve Batı medeniyetinin insanı yabancılaştıran, metafizikten kopuk yapısına karşı bir alternatif oluşturur. #### **Siyasi ve Toplumsal Görüşleri** Sezai Karakoç’un siyasi düşüncesi İslamcılık ideolojisiyle örtüşür. O, bireyden topluma, toplumdan devlete doğru ilerleyen bir İslam medeniyeti tasavvuruna sahiptir. Devleti ümmet temelli bir “İslam konfederasyonu” olarak tasarlar. İslam’ı birey için ontolojik güvenlik alanı, toplum için ise düzenin temel normu olarak görür. #### **Psikolojik ve Dini Kişiliği** Karakoç’un kişiliğinde din, hayatın her alanına yön veren temel etkendir. Din; onun sanatı, siyaseti ve insan anlayışını biçimlendirmiştir. Karakoç, modern çağın bunalımını “hakikî Müslümanlıktan uzaklaşma” ile açıklar ve İslam’ı insanlığın kurtuluş reçetesi olarak sunar. ### **Eserleri** Karakoç’un külliyatı şiir, düşünce, inceleme, tiyatro ve biyografi türlerinde geniş bir yelpazeye sahiptir. #### **Şiir Kitapları** - *Körfez* (1959) - *Şahdamar* (1962) - *Sesler* (1968) - *Zamana Adanmış Sözler* (1970) - *Gün Doğmadan* (1982, toplu şiirler) #### **Düşünce ve Deneme Eserleri** - *Diriliş Neslinin Amentüsü* - *İslam’ın Dirilişi* - *Ruhun Dirilişi* - *İnsanlığın Dirilişi* - *Çağ ve İlham* dizisi - *Edebiyat Yazıları I-II-III* - *Yapıtaşları ve Kaderimizin Çağrısı* #### **Biyografik-Monografik Eserleri** Karakoç’un *Yunus Emre* (1965), *Mehmed Âkif* (1968), *Mevlânâ* (1988) ve *Yitik Cennet* (1974) adlı eserleri biyografik/monografik nitelik taşır. Bu eserlerde tarihî şahsiyetler üzerinden ideal insan modelini ve İslam medeniyetinin estetik temellerini işler. ### **Düşünsel Mirası ve Etkisi** Sezai Karakoç, Türk edebiyatında modern şiir ile gelenek arasında köprü kuran bir figür olarak kabul edilir. Onun “Diriliş” fikri, 20. yüzyıl sonlarında Türkiye’de İslamcı düşüncenin kültürel ve estetik boyutunu şekillendirmiştir. Yazı, şiir ve hayatı arasında bir çelişki bulunmadığı, bütün eylemlerinde aynı etik çizgiyi koruduğu yakın çevresince vurgulanmıştır. ## Academic Sources and References 1. Acar, Saadettin. “Sezai Karakoç’un Yazısı, Şiiri ve Hayatı Arasında Asla Bir Tenakuz Yoktu.” Cins Dergisi, Aralık 2021. Erişim 8 Kasım 2025. https://www.cins.com.tr/2021/12/sezai-karakocun-yazisi-siiri-ve-hayati-arasinda-asla-bir-tenakuz-yoktu/Anadolu Mektebi. “Sezai Karakoç.” anadolumektebi.org. Erişim 8 Kasım 2025. https://www.anadolumektebi.org/tr/icerik/sezai-karakoc/1545312926211Akın, Mahmut Hakkı. “Sezai Karakoç.” İslam Düşünce Atlası. Erişim 8 Kasım 2025. https://islamdusunceatlasi.org/sezai-karakoc/257Altunya, Hülya. “Sezai Karakoç’ta Poetik Düşüncenin Mantığı.” Üniversite Araştırmaları Dergisi 1, no. 2 (2018): 52–57. Erişim 8 Kasım 2025. https://doi.org/10.32329/uad.449005Anadolu Ajansı. “İslam Dünyasının Yeniden Dirilişini Amaç Edinen Mütefekkir Şair Sezai Karakoç.” Anadolu Ajansı. Erişim 8 Kasım 2025. https://www.aa.com.tr/tr/kultur/islam-dunyasinin-yeniden-dirilisini-amac-edinen-mutefekkir-sair-sezai-karakoc/3394645Anadolu Ajansı. “Şair, Yazar ve Fikir Adamı Sezai Karakoç Vefat Etti.” Anadolu Ajansı. Erişim 8 Kasım 2025. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/sair-yazar-ve-fikir-adami-sezai-karakoc-vefat-etti/2422479Dere, Lutfiye ve Habil Şentürk. “Sezai Karakoç’un Kişiliği ve Dini Hayatı Üzerine Psiko-Biyografik Analizler.” Türk Din Psikolojisi Dergisi 3 (Haziran 2021): 39–57. Erişim 8 Kasım 2025. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1395956Dönmez, Erdem. “Etkiler ve Katkılar Bağlamında Sezai Karakoç’un Sanatına Hatıraları Üzerinden Bakmak.” Hikmet – Akademik Edebiyat Dergisi 17 (Güz 2022): 236–259. Erişim 8 Kasım 2025. https://doi.org/10.28981/hikmet.1141440Fıstıkçıoğlu, Ferhat Mustafa. “Sezai Karakoç’un ‘Hâtıralar’ının Konularına Göre İncelenmesi.” Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 62 (2024): 299–318. Erişim 8 Kasım 2025. https://doi.org/10.21563/sutad.1538414Furtana, Filiz. “Sezai Karakoç Şiirlerinde Tabiat ve Kültür Unsurları.” Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 2014, no. 4 (2014): 41–48. Erişim 8 Kasım 2025. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kmusekad/issue/10209/125403Gündüz, Olgun. “İkinci Yeni Şiiri İçinde Geleneği Sürdüren Şair: Sezai Karakoç.” Muhafazakâr Düşünce Dergisi 10, no. 38 (2013): 53–81. Erişim 8 Kasım 2025. https://dergipark.org.tr/tr/pub/muhafazakar/issue/52848/698504Hüküm, Muhammed. “Sezai Karakoç’un Biyografik/Monografik Kitaplarında Estetik Özellikler.” Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları 14, no. 28 (2022): 1–28. Erişim 8 Kasım 2025. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ytea/issue/73680/1306710Kotan, Cem. “Sezai Karakoç ve Siyasi Fikirleri: Birey, Toplum ve Devlet.” Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25, no. 1 (2023): 121–137. Erişim 8 Kasım 2025. https://doi.org/10.32709/akusosbil.1049944Kula, Fikri. “Sezai Karakoç’un Hayatına Dair.” Türk Dili 70, no. 840 (Aralık 2021): 68-76. Erişim 8 Kasım 2025. https://www.tdk.gov.tr/wp-content/uploads/2021/12/Fikri-Kula-\_-SEZA%C4%B0-KARAKO%C3%87%E2%80%99UN-\_-9-1.pdfOrhanoğlu, Hayrettin. “Sezai Karakoç’un Şiirinde İmgeler.” Yeni Türk Edebiyatı Araştırmaları 1 (2009): 73–104. Erişim 8 Kasım 2025. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ytea/issue/28268/300167Şamlıoğlu, Kemal. “Sezai Karakoç’un Medeniyet Tasavvuru: Batı’nın Ötesinde Bir Arayış.” Gazi Türkiyat 36 (2025): 1–8. Erişim 8 Kasım 2025. https://dergipark.org.tr/en/pub/gaziturkiyat/issue/92957/1648925Tahan, Ahmet. “Hatıralarının Işığında Sezai Karakoç’un Hayatı.” Yedi İklim Dergisi. (Kasım–Aralık 1993): 119-126. Erişim 8 Kasım 2025. https://ismailkara.izu.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/ismailkara/1278/%20KA6205.pdf?sequence=1TRT Arşiv. Sezai Karakoç Belgeseli. YouTube Video. Erişim 8 Kasım 2025. https://www.youtube.com/watch?v=2PRyZak\_Cl0Yaşar, Hüseyin. “Sezai Karakoç’un Medeniyet Tasavvurunda Anne.” Turkish Studies – International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 7, no. 4 (Fall 2012): 3215–3234. Erişim 8 Kasım 2025. http://www.ajindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423933532.pd