--- title: Semiha Berksoy slug: semiha-berksoy-da5b6 url: /detay/semiha-berksoy-da5b6 type: biography language: Türkçe entity: primary: Semiha Berksoy type: biography disambiguation: Semiha Berksoy: Türkiye'nin ilk kadın opera sanatçısı. Tiyatro, opera ve resim ustası. Sanat hayatı ve mirası. categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Sahne Sanatları slug: sahne-sanatlari url: /kategori/sahne-sanatlari - name: Sinema Ve Televizyon slug: sinema-ve-televizyon url: /kategori/sinema-ve-televizyon tags: - sanat - Tiyatro - Resim - Opera - Semiha Berksoy author: Yusuf Bilal Akkaya created_at: 2025-08-14T16:33:46.981636+03:00 updated_at: 2025-08-14T17:11:23.783299+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/08/14/Dg0oCatLyQyiukMLcB0mjeZNCvahA0ip.jpg --- # Semiha Berksoy > Semiha Berksoy, Cumhuriyet dönemi Türk sahne sanatlarının öncülerindendir. Opera, tiyatro ve resim alanlarında üretim yapmış; Türkiye’de ilk profesyonel opera temsillerinde rol almıştır. Yurt dışında eğitim görerek uluslararası sahnelere çıkmış, kariyeri boyunca çeşitli kurumlarda sanat faaliyetlerini sürdürmüştür. ## KURE Information Cards ![Bilgi kartı.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/08/14/EHgRcjEdBBcYWXUThy5uknkIOjV2bgZv.jpg) *Semiha Berksoy* | Field | Value | |-------|-------| | Ölüm(Metin) | 15 Ağustos 2004 | | Doğum Yeri(Metin) | İstanbul | | Doğum(Metin) | 24 Mayıs 1910 | | Ödüller ve Unvanlar | 1998: Devlet Sanatçısı,1984: Atatürk Opera Ödülü,1961: DTCF Resim Ödülü | | custom_key_1025636 | Fatma Saime Hanım | | custom_key_1025635 | Ziya Cenap Berksoy | ## Article Content Semiha Cenap Berksoy (1910–2004), Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın opera sanatçısıdır. Tiyatro, opera ve resim alanlarında faaliyet göstermiş; sanat yaşamı boyunca sahne sanatları ile görsel sanatlar arasında köprü kurmuştur. Çeşitli sanat dallarındaki üretkenliği ve uzun soluklu kariyeri, onu Cumhuriyet dönemi Türk sahne sanatları tarihinde önemli bir isim hâline getirmiştir. ### **Erken Yaşamı ve Eğitimi** Semiha Berksoy, 24 Mayıs 1910’da İstanbul’un Çengelköy semtinde doğdu. Babası maliye kâtibi ve şair Ziya Cenap Berksoy, annesi heykeltıraş ve ressam [Fatma](/tr/detay/fatma-girik-e7fad/llms.txt) Saime Hanım’dır. Sekiz yaşında annesini İspanyol gribi salgınında, kısa süre sonra da yanına taşındığı amcası Basri Cenap Bey’i veremden kaybetti. Bu kayıplar, onun duygusal gelişimini ve sanata yönelişini derinden etkiledi. İlköğrenimine Sultanahmet’te Esma Han Kaya Sultan İlkokulu’nda başladı, Moda İnas Numune İlkokulu’nda tamamladı. Kuşdili’ndeki evlerinin karşısında yer alan Kuşdili Tiyatrosu, onun sahne sanatlarına ilgisini artırdı. Okul yıllarında resim ve kompozisyon derslerinde dikkat çekici başarı gösterdi. Çocuk yaşlarda tiyatro, resim ve edebiyatla ilgilendi. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/08/14/1eo4fGdRFgDua79rVdkKzZHGy8fkLDOj.jpg) *Semiha Berksoy'un hayatına dair infografik (Anadolu Ajansı)* ### **Eğitim Hayatı** 1928’de İstanbul Belediye Konservatuvarında, ses uzmanı soprano sanatçılarından Nimet Vahid Hanım’ın şan sınıfına kabul edildi. Aynı dönemde yaptığı resimler, Güzel Sanatlar Akademisi Namık İsmail Atölyesine burslu olarak kabul edilmesini sağladı. 1929’da İstanbul’da verdiği ilk konserde Puccini ve Riminski-Korsakov eserlerinden aryalar seslendirdi. Akademide resim eğitimi alırken sahne sanatlarına ilgisini sürdürdü. 1930’da Darülbedayi Tiyatro Okulu sınavını, Shakespeare’in *Hırçın Kız* oyunundaki “Kate” rolüyle kazandı. Burada aldığı tiyatro eğitimi, sahne disiplinini ve oyunculuk tekniğini geliştirdi. ### **Özsoy Operası ve Yurt Dışı Eğitimi** 1934’te [Ahmed Adnan Saygun](/tr/detay/ahmet-adnan-saygun-5b2a0/llms.txt)’un bestelediği ve Atatürk’ün isteğiyle sahnelenen ilk Türk operası *Özsoy*’da “Ayşim” rolünü oynadı. Bu temsil, sanat kariyerinde önemli bir dönüm noktası oldu. 1936’da devlet bursuyla Berlin Devlet Yüksek Müzik Akademisi Opera Bölümü’ne kabul edildi. Prof. Paul Lohmann yönetiminde aldığı eğitim sonunda 1939’da birincilikle mezun oldu. Aynı yıl Richard Strauss’un *Ariadne auf Naxos* eserinde “Ariadne” başrolüyle sahne alarak Batı Avrupa’da sahneye çıkan ilk Türk sopranosu unvanını kazandı. ### **Türkiye’de Opera Kariyeri** 1940’ta Türkiye’ye döndü ve Cemal Reşit Rey ile ilk konserini verdi. 1941’de Carl Ebert yönetiminde *Tosca*’da başrol oynayarak Türkiye’deki ilk profesyonel opera temsiline çıktı. Daha sonra *Madame Butterfly*, *Lüküs Hayat*, *Deli Dolu* gibi eserlerde rol aldı. Ankara Devlet Operası’nın kuruluşunda aktif görev aldı ve 1950’de kurumun solistliğine atandı. 1951’den itibaren Tiefland, Tosca ve Fidelio gibi eserlerde başroller üstlendi. 1952’de Beyrut Festivaline katıldı, yurtiçinde ve yurtdışında konserler verdi. 1954’te Hansel ve Gretel’de “Anne” rolünde sahne aldı, 1955’te Münih Kültür Günleri’nde konser verdi. ### **Önemli Opera Rolleri** - 1951 – *Tiefland (Çukurova)*, “Marta” - 1952 – *Fidelio*, “Leonore” - 1961 – *Hänsel und Gretel*, “Hexe” - 1963 – *Il Trovatore*, “Azucena” - 1999 – *The Days Before: Death, Destruction and Detroit III*, Isolde’nin aryası ### **Tiyatro ve Sinema Çalışmaları** 1931’de [Muhsin Ertuğrul](/tr/detay/muhsin-ertugrul-749618/llms.txt)’un yönettiği ilk sesli Türk filmi *İstanbul Sokaklarında*’nın başrolünde yer aldı. 1932’de Darülbedayi kadrosuna girerek dönemin önemli oyunlarında ve Türk operetlerinde primadonna olarak sahne aldı. [Nazım Hikmet](/tr/detay/nazim-hikmet-2/llms.txt)’in *Bu Bir Rüyadır* operetinde “Fatma” karakterini canlandırdı. Ayrıca Cemal Reşit ve Ekrem Reşit Rey’in eserlerinde başrollerde oynadı. 1933’ten itibaren İstanbul Şehir Tiyatrosunda yerli ve yabancı eserlerde rol aldı. Cumhuriyet’in 10. yılı kutlamaları kapsamında sahnelenen [Lüküs Hayat](/tr/detay/ozsoy-opera-4e136/llms.txt) operetinde yer aldı. 1958’de Devlet Tiyatrosu kadrosuna geçti. *Macun Hokkası*, *İstanbul Efendisi*, *Dışarıdakiler*, *Kaneviçe*, *Karayar Köprüsü*, *Cadı Kazanı*, *İvan İvanoviç Var mıydı Yok muydu?* gibi eserlerde yer aldı. Karakter rollerindeki başarısıyla dikkat çekti. 1960’larda tiyatroda ağırlıklı olarak yerli oyunlar ve dünya klasiklerinde rol aldı. 1963’te Verdi’nin Il Trovatore operasındaki “Azucena” rolü ile jübilesini yaptı. 1972’de Devlet Opera ve Balesinden dramatik soprano olarak emeklilik hakkını kazandı ancak tiyatro ve diğer sanat alanlarındaki faaliyetlerine devam etti. #### **Rol Aldığı Tiyatro Oyunları**[^1]  - Bu Bir Rüyadır: Nazım Hikmet – İstanbul Devlet Tiyatrosu – 2001 - Keşanlı Ali Destanı: Haldun Taner – Engin Cezzar Gülriz Sururi Tiyatrosu – 1966 - İstanbul Efendisi: Musahipzade Celal – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1965 - Yatık Emine: Refik Halit Karay\\Nazım Kurşunlu – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1965 - Rüya Oyunu: August Strındberg – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1964 - Dumanlıda Telaki Var: Nazım Kurşunlu – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1964 - Çalıkuşu: Reşat Nuri Güntekin\\Necati Cumalı – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1962 - Göç (oyun): Cevat Fehmi Başkut – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1961 - Macun Hokkası: Müsahipzade Celal – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1961 - Lütfen Dokunmayın: Haldun Taner – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1961 - Kanaviçe (oyun): Turgut Özakman – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1960 - Büyük Jüstinyen: Refik Erduran – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1960 - Karayar Köprüsü: Redik Erduran – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1959 - Felsefe Doktoru: Branislav Nušić – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1959 - Tablodaki Adam: Cevat Fehmi Başkut – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1958 - Cadı Kazanı: Arthur Miller – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1958 - Dışardakiler: Haldun Taner – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1957 - Korku (oyun): Orhan Asena – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1956 - Bu Gece Başka Gece: Reşat Nuri Güntekin – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1956 - Dünkü Çocuk: Garson Kanin – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1955 - Yaşlı Aile: Branislav Nušić – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1954 - Çayhane: John Parick – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1954 - Lady Frederick: W. Somerset Maugham – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1953 - Elektira: Sofokles – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1952 - Miras (oyun): Augustus Goetz – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1951 - Köşebaşı: Ahmet Kutsi Tecer – Ankara Devlet Tiyatrosu – 1951 ### **Resim ve Diğer Sanat Faaliyetleri** 1929’dan itibaren Namık İsmail Atölyesi’nde resim çalışmaları yaptı. Heykel ve seramik alanlarında eserler verdi. 1960’lardan itibaren resim çalışmalarına ağırlık verdi. 1969’da Berlin’de, 1972’de Paris’te, 1973’te Ankara’da ve 1982’de İstanbul AKM Sanat Galerisi’nde sergiler açtı. 1985’te Moskova ve Leningrad’da eserleri sergilendi.1995’te adını yaşatmak ve eserlerini korumak amacıyla [Semiha Berksoy Opera Vakfı](/tr/detay/semiha-berksoy-1d10d/llms.txt) kuruldu. ### **Ödüller ve Onurlar** - 1961 – Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Resim Ödülü - 1984 – Atatürk Opera Ödülü - 1998 – Devlet Sanatçısı unvanı - Çeşitli ulusal ve uluslararası sergilerde onur ödülleri ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/08/14/97IWn1f7DvM9hE2WJXhxiOSshcXxPwr8.jpg) *Semiha Berksoy'un Cenaze Töreni (Anadolu Ajansı)* ### **Son Yılları ve Vefatı** 1996’da Kutluğ Ataman’ın yönettiği “Semiha b. Unplugged” projesinde yer aldı. 1998’de devlet sanatçısı unvanı aldı. 2003’te İş Sanat Kibele Sanat Galerisi’nde retrospektif sergisi düzenlendi. Semiha Berksoy, 15 Ağustos 2004’te 94 yaşında vefat etti. Cenaze namazı Teşvikiye Camii'nde kılındı. Cenazesi doğduğu semt olan Çengelköy’de toprağa verildi. ## Academic Sources and References 1. Alem Dergisi. “Semiha Berksoy’un Hayatı, Sanatı ve Eserleri.” Alem Dergisi. Erişim 14 Ağustos 2025. https://www.alem.com.tr/sanatcilar/semiha-berksoyun-hayati-sanati-ve-eserleri-1083209Anadolu Ajansı. “Türk Operasının Öncü Sanatçılarından Semiha Berksoy.” Anadolu Ajansı. Erişim 14 Ağustos 2025. https://www.aa.com.tr/tr/kultur/turk-operasinin-oncu-sanatcilarindan-semiha-berksoy/3303368Anadolu Ajansı. “Türk Sanat Hayatında İlklerin Kadını: Semiha Berksoy.” Anadolu Ajansı. Erişim 14 Ağustos 2025. https://www.aa.com.tr/tr/kultur/turk-sanat-hayatinda-ilklerin-kadini-semiha-berksoy/2661393Kültür ve Yaşam. “İlklerin Sanatçısı Semiha Berksoy’un İlham Veren Hayatı.” Halkbank. Erişim 14 Ağustos 2025. https://kulturveyasam.com/ilklerin-sanatcisi-semiha-berksoyun-ilham-veren-hayati/Semiha Berksoy Opera Vakfı. “Semiha Berksoy.” Semiha Berksoy Opera Vakfı. Erişim 14 Ağustos 2025. https://www.semihaberksoyoperavakfi.org/semiha-berksoySöylenti Dergi. “İlk Türk Kadın Opera Sanatçısı: Semiha Berksoy.” Söylenti Dergi. Erişim 14 Ağustos 2025. https://www.soylentidergi.com/ilk-turk-kadin-opera-sanatcisi-semiha-berksoy/Şahin, Feyza Kurnaz. “Semiha Cenap Berksoy (1910–2004).” Atatürk Ansiklopedisi. Erişim 14 Ağustos 2025. https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/265/Semiha\_Cenap\_Berksoy\_(1910-2004)TRT World. “Turkey’s First Female Opera Singer Semiha Berksoy.” TRT World. Erişim 14 Ağustos 2025. https://trt.global/world/article/14487319 ## Citations [^1]: Semiha Berksoy Opera Vakfı. “Semiha Berksoy.” Semiha Berksoy Opera Vakfı. Erişim 14 Ağustos 2025. https://www.semihaberksoyoperavakfi.org/semiha-berksoy ## Related Articles - [Anthony Quinn ](//detay/anthony-quinn-3d02f/llms.txt) - [Haldun Taner ](//detay/haldun-taner-ae1e3/llms.txt) - [François Truffaut](//detay/francois-truffaut-f947e/llms.txt) - [Müşfik Kenter ](//detay/musfik-kenter-7b711/llms.txt)