--- title: Seddülbahir Kalesi slug: seddulbahir-kalesi url: /detay/seddulbahir-kalesi type: article language: Türkçe entity: primary: Seddülbahir Kalesi type: article disambiguation: Seddülbahir Kalesi: Çanakkale'nin tarihi kalesi, Çanakkale savaşlarında önemli rol oynadı. Ziyaret edin! categories: - name: Mimari slug: mimari url: /kategori/mimari tags: - Seddülbahir - Osmanlı - Marmara - Ege - Kale - Restorasyon - Mimari - Çanakkale - Gelibolu author: Edanur Karakoç created_at: 2025-03-18T15:55:40.951786+03:00 updated_at: 2025-04-17T10:58:18.075110+03:00 --- # Seddülbahir Kalesi ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Seddülbahir Kalesi ![csxccgbjv4e8Tf8TCgSyHHQ1cWrwxWgajHGFE92z.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/03/18/9dkCBCoW2TCx7X15ASPbssGvKHIMk5R4.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | İnşa Tarihi(Metin) | 1657-1659 | | Vakfiye | Hatice Turhan Valide Sultan Vakfiyesi | | Konum | Çanakkale,Türkiye | ## Article Content [Seddülbahir Kalesi](/tr/detay/seddulbahir-fortress/llms.txt),** **Osmanlı İmparatorluğu döneminde, [Çanakkale Boğazı'nın](/tr/detay/canakkale-bogazi-2/llms.txt) girişini savunmak amacıyla 1659 yılında inşa edilen bir kaledir. Hatice Turhan Valide [Sultan](/tr/detay/sultan-2/llms.txt) tarafından yaptırılan [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt), Çanakkale Boğazı’nın Ege Denizi ile birleştiği noktada, [Gelibolu Yarımadası](/tr/detay/gelibolu-2/llms.txt)’nın güney ucunda [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) almaktadır. [Kale](/tr/detay/kale-4/llms.txt), tarih boyunca stratejik bir öneme sahip olmuş, özellikle Birinci [Dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) Savaşı sırasında [Çanakkale](/tr/detay/canakkale-2/llms.txt) Savaşları’nda [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) rol oynamıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/03/18/bz7aWiWztGpDIzJjathFGgcBQjTmKAWv.jpg) *Seddülbahir Kalesi - Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı* ### **Tarihçesi ve İnşası** Seddülbahir Kalesi, Osmanlı Devleti’nin Venedikliler ile yaptığı [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) süreli savaşlar neticesinde boğaz savunmasını güçlendirme ihtiyacından doğmuştur. IV. Mehmet’in annesi [Hatice Turhan Valide Sultan](/tr/detay/valide-sultan-2/llms.txt) tarafından inşa ettirilen kale, [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt) yakasındaki Kumkale Kalesi ile [birlikte](/tr/detay/birlikte/llms.txt) boğazın her iki tarafını koruma amacı taşımaktadır. Kalenin mimarı hakkında kesin bir [bilgi](/tr/detay/bilgi-4/llms.txt) bulunmamakla birlikte, Osmanlı [saray](/tr/detay/saray-2/llms.txt) mimarı olan Mustafa [Ağa](/tr/detay/aga-3/llms.txt) tarafından tasarlandığı düşünülmektedir. Kalenin vakfiyesi, Hatice Turhan Valide Sultan Vakfiyesi’ne aittir. XIX. yüzyılda Osmanlı döneminde bir onarım sürecinden geçtiği bilinmektedir. ### **Mimari Yapısı** Kale, asimetrik ve kademeli bir plan anlayışına sahip olup yaklaşık olarak [dikdörtgen](/tr/detay/dikdortgen-748450/llms.txt) şeklinde tasarlanmıştır. [Deniz](/tr/detay/deniz-750021/llms.txt) kıyısında bulunan kalenin dış cephesi orta kısmında kırılma gösteren bir yapıya sahiptir. Günümüzde mevcut durumda beş burcu bulunan kalenin, kuzey ve batısındaki burçlar arasında 136,5 metre mesafe bulunmaktadır. Kalenin içinde herhangi bir yapı günümüze ulaşmamıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/03/18/Ke7KrKOuGMCahVg3ZggARR0QlkR6FpPM.jpg) *Seddülbahir Kalesi - Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı* ### **Çanakkale Savaşları ve Kale** Birinci Dünya Savaşı sırasında Çanakkale Cephesi’nin önemli savunma noktalarından biri olarak kullanılmıştır. 3 [Kasım](/tr/detay/kasim-748438/llms.txt) 1914'te İtilaf Devletleri tarafından ilk kez bombalanmış ve [Türk](/tr/detay/turk/llms.txt) tarafı bu saldırıda ilk şehitlerini vermiştir. 19 [Şubat](/tr/detay/subat-748380/llms.txt) ve 25 Şubat 1915'te müttefik donanması tarafından tekrar yoğun bombardımana maruz kalmış ve büyük ölçüde tahrip edilmiştir. Savaşın ilerleyen dönemlerinde 26 [Nisan](/tr/detay/nisan-748390/llms.txt) 1915'te İngilizler, 27 Nisan 1915'te ise Fransızlar tarafından ele geçirilmiştir. [Çanakkale Muharebeleri](/tr/detay/canakkale-muharebeleri/llms.txt) sırasında stratejik önemi nedeniyle birçok kez el değiştirmiştir. ### **Restorasyon Çalışmaları** Seddülbahir Kalesi, 14 Kasım 1980 tarihinde [kültür](/tr/detay/kultur-2/llms.txt) varlığı olarak [tescil](/tr/detay/tescil/llms.txt) edilmiştir. 2006 yılında başlayan projelendirme çalışmaları kapsamında, Çanakkale Kültür Varlıklarını Koruma [Bölge](/tr/detay/bolge-2/llms.txt) Kurulu tarafından 16 Kasım 2006’da kale ile ilgili projeler onaylanmıştır. Daha sonra [konservasyon](/tr/detay/konservasyon-2/llms.txt) projeleri 23 Şubat 2007’de, [çevre](/tr/detay/cevre/llms.txt) düzenleme ve restorasyon projeleri ise 24 Kasım 2009’da uygun bulunmuştur. Kalenin restorasyonu, [Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı](/tr/detay/canakkale-zaferi-9316c/llms.txt) ve Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü arasında yapılan 11 [Mayıs](/tr/detay/mayis-748394/llms.txt) 2015 tarihli protokol kapsamında gerçekleştirilmiştir. 5 [Haziran](/tr/detay/haziran-748426/llms.txt) 2015’te başlatılan restorasyon süreci 18 [Mart](/tr/detay/mart-749833/llms.txt) 2023’te tamamlanarak kale yeniden ziyarete açılmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/03/18/C8DpfAoVrVw6ZxfeCyJ2TNEqpJcyceP5.jpg) *Seddülbahir Kalesi - Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı* ### **Uluslararası Ödüller** Seddülbahir Kalesi’nin restorasyonu, uluslararası alanda dikkat çekmiş ve çeşitli ödüller kazanmıştır. - 2024 yılında, İtalya'da düzenlenen Uluslararası Domus Restorasyon ve Koruma Ödülleri'nde “Kısa Liste Ödülü”ne layık görülmüştür. - 2024 yılında, İngiltere merkezli Dezeen Ödülleri’nde "Miras Projesi" kategorisinde ödül kazanmıştır. Değerlendirme sürecinde, Çin, Malezya, Belçika, Avustralya ve İngiltere’den projelerle yarışarak birinciliği elde etmiştir. - TMMOB Mimarlar Odası tarafından düzenlenen 19. Ulusal Mimarlık Sergisi ve Ödülleri’nde Yapı-Koruma dalında ödüle layık görülmüştür. - Singapur’daki Dünya Mimarlık Festivali’nde "Tamamlanan Kültür Yapıları" kategorisinde jüri özel takdir ödülü almıştır. Restorasyon çalışmaları, Aga Khan, Europa Nostra ve ICOM ödüllerine aday gösterilmiştir. ### **Günümüzdeki Durumu** Restorasyon sonrası Seddülbahir Kalesi, Cumhuriyet'in 100. yılı olan 2023'te tamamlanarak ziyarete açılmıştır. Çanakkale Savaşları’nın önemli tarihi yapılarından biri olan kale, Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı tarafından yönetilmekte ve kültürel miras olarak korunmaktadır. Günümüzde ziyaretçilere açık olup, Çanakkale Savaşları'nın izlerini taşıyan bir anıt niteliğindedir. ## Academic Sources and References 1. Anadolu Ajansı. "Seddülbahir Kalesi Restorasyonu ile İlgili İnografik." Anadolu Ajansı. Erişim 18 Mart 2025. https://www.aa.com.tr/tr/info/infografik/45150. 2. Anadolu Ajansı. "Seddülbahir Kalesinin Restorasyonu Avrupa'dan Miras Projesi Ödülü Kazandı." Anadolu Ajansı. Erişim 18 Mart 2025. https://www.aa.com.tr/tr/kultur/seddulbahir-kalesinin-restorasyonu-avrupadan-miras-projesi-odulu-kazandi/3407020. 3. Eceabat Kaymakamlığı. "Seddülbahir Kalesi." Eceabat Kaymakamlığı. Erişim 18 Mart 2025. http://www.eceabat.gov.tr/seddulbahir-kalesi. 4. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü. "Çanakkale Seddülbahir Kalesi Restore Ediliyor." Kültür ve Turizm Bakanlığı. Erişim 18 Mart 2025. https://kvmgm.ktb.gov.tr/TR-142767/canakkale-seddulbahir-kalesi-restore-ediliyor.html. 5. TRT Haber. "Seddülbahir Kalesinin Restorasyon Projesine Ödül." TRT Haber. Erişim 18 Mart 2025. https://www.trthaber.com/haber/kultur-sanat/seddulbahir-kalesinin-restorasyon-projesine-odul-845716.html. 6. Çanakkale Tarihi Alan Başkanlığı. "Seddülbahir Kalesi." Çanakkale Tarihi Alan Başkanlığı. Erişim 18 Mart 2025. https://canakkaletarihialan.gov.tr/tr/ziyaret/kaleler-ve-tabyalar/seddulbahir-kalesi.