--- title: Savur (İlçe) slug: savur-ilce-508ef url: /detay/savur-ilce-508ef type: article language: Türkçe entity: primary: Savur (İlçe) type: article disambiguation: Savur: Mardin'in tarihi ilçesi. Zengin kültürü, doğal güzellikleri ve tarihiyle büyüleyici bir yer. Keşfedin! categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Coğrafya slug: cografya-2 url: /kategori/cografya-2 tags: - İlçe - Savur - Mardin author: Muhammed Samed Acar created_at: 2025-04-09T20:44:35.911336+03:00 updated_at: 2025-04-17T09:51:14.485041+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/09/otOtKNOTeevn8vFtslYpg0w2M3Citks8.jpg --- # Savur (İlçe) ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Savur (İlçe) ![4-1108709869-1.jpeg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/09/yVnCteBGefFaCg0NgRbTS7bQtUd7gUvE.jpeg) *Savur (District)* | Field | Value | |-------|-------| | Yüz Ölçümü(Metin) | 1049 km² | | Uzaklık(lar) | Mardin il merkezine 47 km (asfalt yol ile bağlı) | | Rakım(lar)(Metin) | Ortalama 900 metre | | Kuruluş Yılı(Metin) | 1884 (ilçe statüsü) | | Komşuları | Doğu: Şırnak, Batı: Şanlıurfa, Kuzey: Diyarbakır, Güney: Mardin | | Konum | Türkiye,Mardin İli,Güneydoğu Anadolu Bölgesi | ## Article Content **Savur**, Türkiye’nin Güneydoğu [Anadolu](/tr/detay/anadolu-4/llms.txt) Bölgesi’nde, Mardin iline bağlı bir ilçedir. Mezopotamya’nın kuzeyinde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan bu tarihi yerleşim, zengin geçmişi, doğal güzellikleri ve kültürel dokusuyla dikkat çeker. İlçenin yüzölçümü 1049 km² olup, Mardin il merkezine 47 km’lik [asfalt](/tr/detay/asfalt-751449/llms.txt) bir [yol](/tr/detay/yol-3/llms.txt) ile bağlıdır. 1884 yılında ilçe statüsüne kavuşan Savur, 2010 verilerine göre 31.817 nüfusa sahiptir; ilçe merkezi nüfusu ise 7.170’tir. İdari olarak 4 [belediye](/tr/detay/belediye-4/llms.txt) (Savur [merkez](/tr/detay/merkez/llms.txt), Pınardere, Sürgücü, Yeşilalan) ve 35 köye sahiptir. ### **Tarihçe** Savur’un tarihi, Mezopotamya’nın köklü geçmişine dayanır ve Etiler’e (Hititler) kadar uzanır. İlk bilinen halkı Huriler olan [bölge](/tr/detay/bolge-2/llms.txt), MÖ 1300’lerde Asur Kralı Adat Nirari’nin kuzey Suriye seferinde “Şaru” adıyla anılmıştır; bu kentin Savur olduğu ileri sürülmektedir. Asur kaynaklarında, II. Surnasirpal (MÖ 883-859) döneminde Şaru’da bir isyanın çıktığı ve Habur’a yayıldığı belirtilir. Asurlular zamanında Savur, Musul’a kavak ticaretiyle tanınmış; kavaklar Dicle Irmağı üzerinden deri tuluklarla taşınarak [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir gelir kaynağı oluşturmuştur. Bu [gelenek](/tr/detay/gelenek-2/llms.txt) günümüzde de devam etmektedir. Pers döneminde (MÖ 7. yüzyıl), Ahamenid yönetimi altında Savur, [Med](/tr/detay/med/llms.txt) baskısı nedeniyle dağlık alanlara çekilen halkın yaşadığı bir bölgeydi. MÖ 247’de kurulan Part Devleti, I. Mithridates döneminde (MÖ 160-139) Savur’u da içine alan Mezopotamya’yı ele geçirdi. Roma İmparatorluğu’nun bölgeye girişiyle, Savur sık sık el değiştirdi; Bizans döneminde “Sauras”, Sasaniler döneminde “Staor” olarak anıldı. Roma-Sasani çekişmeleri sırasında Pers Kralı Kiros’un Yahudileri serbest bırakması, bölgedeki demografik yapıyı etkiledi. İslamiyet’in yayılmasıyla, Halife [Ömer](/tr/detay/omer-2/llms.txt) döneminde (MS 634-644) İslam orduları Savur’u savaşsız ele geçirdi. MS 990’da Mervaniler’in, 11. yüzyılda [Selçuklular](/tr/detay/selcuklular/llms.txt)’ın egemenliğine giren Savur, 12. yüzyılda Artukoğulları’nın 300 yıllık hâkimiyetine [sahne](/tr/detay/sahne-3/llms.txt) oldu. Daha sonra [Karakoyunlular](/tr/detay/karakoyunlular-2/llms.txt) ve [Akkoyunlular](/tr/detay/akkoyunlular-2/llms.txt) bölgeyi kontrol etti. Osmanlı döneminde, Yavuz Sultan Selim’in 1516’da Savur’u topraklarına katmasıyla ilçe, 1884’te resmi olarak ilçe statüsü kazandı. Osmanlı kayıtlarında, 1526’da Mardin Sancağı’nın önemli yerleşimlerinden biri olarak yer aldı. ### **Coğrafi Yapı** Savur, Mezopotamya’nın kuzeyinde, Mardin’in dağlık bölgesinde yer alır. Doğusunda Şırnak, batısında Şanlıurfa, kuzeyinde Diyarbakır, güneyinde Mardin ile çevrilidir. İlçe, Mardin dağlarının son tepesi ile kuzeydeki doğal [kale](/tr/detay/kale-4/llms.txt) arasında, [deve](/tr/detay/deve-2/llms.txt) boynu şeklinde bir sırt üzerinde kurulmuştur. Ortalama rakımı 900 metredir. İçinden geçen Savur Çayı, vadilere [hayat](/tr/detay/hayat-2/llms.txt) verir. Yüzey şekilleri, sürekli olmayan sırtlar ve sönmüş [volkan](/tr/detay/volkan/llms.txt) kalıntılarıyla karakterizedir. Kuzeybatısındaki geniş düzlükler tarıma elverişlidir. ### **İklim ve Bitki Örtüsü** Savur’da Akdeniz ve karasal iklimin bir karışımı [hüküm](/tr/detay/hukum-2/llms.txt) sürer. Kışlar soğuk, yazlar sıcak ve kuraktır; yağışlar genellikle ilkbaharda yoğunlaşır. Doğal [bitki](/tr/detay/bitki-2/llms.txt) örtüsü, çalı formundaki meşeliklerden oluşur. İlkbahar yağmurları, tarım ve bitki örtüsünün canlanması için kritik öneme sahiptir. ### **Sosyal Yapı** Savur’un sosyal dokusu, tarih boyunca farklı medeniyetlerin etkisiyle şekillenmiştir. 16. yüzyıl Osmanlı kayıtlarına göre nüfusun %65,8’i Müslüman, %34,2’si Hıristiyan’dı; ilçeye bağlı köylerden dördü Hıristiyan, geri kalanı Müslüman’dı. Günümüzde bu çeşitlilik azalmış olsa da, ilçe [hala](/tr/detay/hala-2/llms.txt) kültürel zenginliğini korur. [Taş](/tr/detay/tas/llms.txt) işçiliğiyle [ünlü](/tr/detay/unlu-749478/llms.txt) binalar ve [dağ](/tr/detay/dag-3/llms.txt) yamacındaki hükümran konumu, sosyal yaşamın [tarihsel](/tr/detay/tarihsel-2/llms.txt) birikimine işaret eder. ### **Ekonomik Yapı** Savur’un ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayanır. Kuzeybatı düzlüklerinde tahıl ekimi yaygındır; ilkbahar yağmurları bol olduğunda verim artar. Sulanabilir vadilerde sebze, [meyve](/tr/detay/meyve-751557/llms.txt) ve kavakçılık yapılır. Son yıllarda [kiraz](/tr/detay/kiraz-748900/llms.txt) bahçeleri ve [küçük](/tr/detay/kucuk-750344/llms.txt) çaplı kavun-karpuz üretimi gelişmiştir. Kavak ticareti, Asur döneminden beri önemli bir gelir kaynağıdır ve günümüzde de devam eder. Bağcılık ve dünyaca ünlü üzümleriyle tanınan Savur’da bir şarap fabrikası bulunsa da atıl durumdadır. [Fıstık](/tr/detay/fistik-749125/llms.txt) ve kiraz yetiştiriciliği gelecek [vaat](/tr/detay/vaat/llms.txt) eder. Hayvancılık, geçmişte temel geçim kaynaklarından biriydi; ancak terör ortamının etkisiyle kırsal kesim terk edilince bu [faaliyet](/tr/detay/faaliyet-abc4c/llms.txt) gerilemiştir. ### **Turizm Potansiyeli** Savur, tarihi ve doğal güzellikleriyle turizm açısından önemli bir potansiyele sahiptir. **Savur Kalesi**, Roma döneminde inşa edildiği düşünülen ve dağ tepesinde yer alan bir yapıdır; [yakın](/tr/detay/yakin-750943/llms.txt) zamanda belediye tarafından aydınlatılarak görsel bir [çekim](/tr/detay/cekim/llms.txt) merkezi haline gelmiştir. Kaya evleri, Eski Ulu Camii, Romaniye ve [Mor](/tr/detay/mor-90070/llms.txt) Yuhanna Kiliseleri (Dereiçi Köyü), türbeler ve Başkavak Köprüsü, ilçenin tarihi dokusunu yansıtır. Mardin’e benzer şirin yapısıyla Savur, [adeta](/tr/detay/adeta-7cdd7/llms.txt) “usta bir el tarafından işlenmiş tarihi bir site” görünümündedir. İlçeye ulaşım, Mardin’den [kalkan](/tr/detay/kalkan-5/llms.txt) dolmuşlarla kolaylıkla sağlanır. ### **Demografik Yapı** 2010 verilerine göre Savur’un toplam nüfusu 31.817’dir; ilçe merkezinde 7.170 kişi yaşar (3.516 erkek, 3.654 kadın). İdari birim sayısı 38’dir; biri merkez olmak üzere Pınardere, Sürgücü ve Yeşilalan kasabalarında dört belediye bulunur. [Nüfus](/tr/detay/nufus/llms.txt), tarihsel olarak farklı etnik ve dini grupları barındırmış; günümüzde ise çoğunlukla Müslüman nüfus hakimdir. Kırsal kesimden [göç](/tr/detay/goc-2/llms.txt), demografik yapıyı etkilemiştir. ## Academic Sources and References 1. Mardin Valiliği. “Savur,” Erişim 8 Nisan 2025. http://www.mardin.gov.tr/savur. 2. Mardin İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. “Savur İlçesi,” Erişim 8 Nisan 2025. https://mardin.ktb.gov.tr/TR-56493/savur-ilcesi.html. 3. Savur Belediyesi. “Tarihçe,” Erişim 8 Nisan 2025. https://www.savur.bel.tr/icerik/tarihce. 4. Savur Kaymakamlığı. “Savur Kalesi,” Erişim 8 Nisan 2025. http://www.savur.gov.tr/savur-kalesi. 5. Savur Kaymakamlığı. “Savur İlçemiz Genel Görünüm,” Erişim 8 Nisan 2025. http://www.savur.gov.tr/savur-ilcemiz-genel-gorunum.