---
title: Sapma (Havacılık)
slug: sapma-havacilik-3dc98
url: /detay/sapma-havacilik-3dc98
type: article
language: Türkçe
entity:
  primary: Sapma (Havacılık)
  type: article
  disambiguation: Uçak kontrolünde sapma (yaw) hareketi, dümenle sağlanan sağa-sola yön değiştirmedir.  Yalpa, yunuslama ile uçuşu yönetir.
  categories:
    - name: Havacılık Ve Uzay
      slug: havacilik-ve-uzay
      url: /kategori/havacilik-ve-uzay
    - name: Savunma Sanayi Teknolojileri
      slug: savunma-sanayi-teknolojileri
      url: /kategori/savunma-sanayi-teknolojileri
  tags:
    - Yön Kontrolü
    - Dikey Stabilizatör
    - Sapma
    - Dümen
    - uçak
author: Elyesa Köseoğlu
created_at: 2025-07-19T13:26:09.780870+03:00
updated_at: 2025-07-24T15:15:44.532781+03:00
image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/07/19/tEjfBGhTJV6H74kILTuHOkqohS5PQdkl.gif
---

# Sapma (Havacılık)

<!-- CONTEXT: KURE Information Cards for "Sapma (Havacılık)" -->

## KURE Information Cards

![Aileron_yaw.gif](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/07/19/QI8cM2fybeWCnLxlmgScrdvE1DJGppyX.gif)
*Sapma Hareketi*

| Field | Value |
|-------|-------|
| Yaw Ekseni | Üç boyutlu koordinat sisteminin bir parçasıdır (yaw. pitch. roll).,Uçağın kanatlarına dik. gövde boyunca uzanır. |
| Uçuş Ekseni Üçlüsü | Yalpa (Roll): Kanatların yukarı–aşağı eğilimi,Yunuslama (Pitch): Yukarı–aşağı burun hareketi,Sapma (Yaw): Sağa–sola burun hareketi |

<!-- CONTEXT: Article Content for "Sapma (Havacılık)" -->

## Article Content

[Uçuş](/tr/detay/ucus-mekanigi-749148/llms.txt) sırasında herhangi bir uçak, kütle merkezinden (center of gravity) geçen üç boyutlu bir koordinat sistemi etrafında dönebilir. Bu koordinat sistemindeki her eksen birbirine dik olacak şekilde tanımlanır ve uçağın uzaydaki konumunu belirlemede kullanılır. Bu eksenlerden biri olan **sapma (yaw) ekseni**, uçağın kanatlarına dik olup gövde ekseni düzleminde yer alır. Uçağın bu eksen etrafında gerçekleştirdiği sağa-sola yönelme hareketine **sapma (yaw) hareketi** denir.

### **Sapma Hareketinin Oluşumu**

Sapma hareketi, uçağın dikey stabilizatörünün (vertical stabilizer) arkasında bulunan ve menteşeli bir yüzey olan **dümen (rudder)** aracılığıyla gerçekleştirilir. Dümenin sola sapması, uçağın sağ tarafına doğru bir yan kuvvet (side force) oluşturur; sağa sapması ise sola doğru bir yan kuvvet üretir. Bu kuvvet, uçağın kütle merkezi etrafında dönmesine neden olur. Böylece pilot, uçağın burnunu uçuş yönünde tutabilir.

[Dikey stabilizatör](/tr/detay/dikey-kuyruk-testi-havacilik-953a4/llms.txt) ve [dümen](/tr/detay/gonder-7e79e/llms.txt) birlikte **simetrik bir hava profili (airfoil)** oluşturur. [Dümen](/tr/detay/salincaklar-kontrol-kollari-cb65e/llms.txt), stabilizatörle aynı hizada olduğunda herhangi bir yan kuvvet oluşmaz. Ancak dümen sapmasıyla birlikte, istenilen yönde pozitif veya negatif yan kuvvet üretilebilir. Bu yapı, yön kontrolü için gerekli aerodinamik kuvvetleri sağlar.

Bazı savaş uçaklarında, güçlü motorların oluşturduğu torku dengelemek ve gelişmiş manevra kabiliyeti sağlamak amacıyla, bazı uçaklarda çift dikey stabilizatör ve çift dümen kullanılır.

Sapma ([yaw](/tr/detay/deviation-aviation-d1bc0/llms.txt)), uçağın yönelim kontrolünde kullanılan üç temel eksenden biridir; diğer ikisi **yunuslama (pitch)** ve **yalpa (roll)** eksenleridir. Bu üç eksen etrafındaki hareketler birlikte uçağın tam yönelimi ve uçuş kontrolünü tanımlar.

[YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=pQ24NtnaLl8)
*Airplane control - Roll, Pitch, Yaw (SoftwarePole)*

<!-- CONTEXT: Academic Sources and References for "Sapma (Havacılık)" -->

## Academic Sources and References

1. ITÜ. Aerodinamik Kuvvet ve Momentler. ITÜ. Erişim 19 Temmuz 2025. https://web.itu.edu.tr/\~yukselen/Uck351/02-%20Aerodinamik%20kuvvet%20ve%20momentler.pdfNASA Glenn Research Center. “Aircraft Yaw Motion.” NASA. Erişim 19 Temmuz 2025. https://www.grc.nasa.gov/www/k-12/VirtualAero/BottleRocket/airplane/yaw.htmlSoftwarePole. “Airplane control - Roll, Pitch, Yaw.” YouTube. Erişim 19 Temmuz 2015. https://www.youtube.com/watch?v=pQ24NtnaLl8

<!-- CONTEXT: Related Articles for "Sapma (Havacılık)" -->

## Related Articles

- [Düşme Testi (Havacılık)](//detay/dusme-testi-havacilik-bfe61/llms.txt)
- [Dikey Kuyruk Testi (Havacılık)](//detay/dikey-kuyruk-testi-havacilik-953a4/llms.txt)
- [Kanat Testi (Havacılık)](//detay/kanat-testi-havacilik-86ee0/llms.txt)
- [Eylemsizlik Momenti Testi (Havacılık)](//detay/eylemsizlik-momenti-testi-havacilik-6c022/llms.txt)