--- title: Protaktinyum (Pa) slug: protaktinyum-pa-b6c32 url: /detay/protaktinyum-pa-b6c32 type: article language: Türkçe entity: primary: Protaktinyum (Pa) type: article disambiguation: Protaktinyum (Pa): Radyokatif aktinit metal, keşfi, özellikleri ve kullanım alanları hakkında bilgi. Nadir ve tehlikeli. categories: - name: Fizik slug: fizik url: /kategori/fizik - name: Kimya slug: kimya url: /kategori/kimya - name: Havacılık Ve Uzay slug: havacilik-ve-uzay url: /kategori/havacilik-ve-uzay tags: - Protaktinyum - Aktinit - izotop - radyoaktif - Kimyasal özellikler author: Caner Sefa Koçyiğit created_at: 2025-05-31T14:27:16.641313+03:00 updated_at: 2025-06-12T01:15:37.792341+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/31/ECX5R598186G5WwDTIE8xS1TuD2JZIVr.png --- # Protaktinyum (Pa) ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Protaktinyum ![Gemini_Generated_Image_v8wrffv8wrffv8wr.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/31/xrbomj15lR3PSLpcHakf5okm3aAiPMLS.png) | Field | Value | |-------|-------| | Yoğunluk(Metin) | 15.4 g/cm³ | | Periyodik Sırası(Metin) | 7 | | Keşif Yılı(ları)(Metin) | 1913 | | Kaynama Noktası(Metin) | ~4000 °C | | Erime Noktası(Metin) | 1572 °C | | Elektronegatiflik(Metin) | 1.5 | | Atom Numarası(Metin) | 91 | | Atom Ağırlığı(Metin) | (231.03588) g/mol (²³¹Pa izotopu için) | | Grup(Metin) | Aktinitler | | Kaşif(ler) | Otto Göhring,Kasimir Fajans | | Önemli İzotoplar | ²³¹Pa (Yarı ömür: 32,760 yıl) | | Atom Yarıçapı | ~243 pm | | Görünümü | Gümüşi metal | | Elektron Dizilimi | [Rn] 5f²6d¹7s² | | Kimyasal Sembol | Pa | ## Article Content **Protaktinyum**, aktinit serisinde yer alan, atom numarası 91 olan radyoaktif bir metaldir. Gümüşi renkte olan bu [element](/tr/detay/element-7/llms.txt), 1913 yılında keşfedilmiş olup adını Yunanca "ilk" anlamına gelen "protos" kelimesinden alır. ### **Sınıflandırma ve Temel Özellikler** Protaktinyum (Pa), [periyodik tablonun](/tr/detay/periyodik-tablo-a2912/llms.txt) 7. periyodunda, aktinitler grubunda bulunan bir elementtir. Elektron dizilimi [Rn] 5f²6d¹7s² şeklindedir. Bu elektronik yapı, protaktinyumun kimyasal özelliklerini belirler ve f-blok elementi olduğunu gösterir. Oda sıcaklığında katı halde bulunur ve metalik özellikler sergiler. Yoğunluğu yaklaşık 15,4 g/cm³'tür. ### **Keşfi** Protaktinyum, 1913 yılında Kasimir Fajans ve Otto Göhring tarafından keşfedilmiştir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/05/31/zuZiHtWBvIfMxgQkxJKIEVePifl0l2DQ.png) *Protaktinyum (Yapay Zeka İle Üretilmiştir.)* ### **Etimoloji** Protaktinyum elementinin adı, Yunancada "ilk" anlamına gelen "protos" kelimesinden türetilmiştir. Bu isimlendirme, protaktinyumun bozunarak [aktinyum](/tr/detay/aktinyum-ac-bfc48/llms.txt) elementini oluşturmasına atıfta bulunur; yani "aktinyumun öncülü" veya "ilk aktinyum" gibi bir anlam taşır. ### **Doğada Bulunuşu** Protaktinyum, doğal olarak uranyum cevherlerinde çok az miktarlarda bulunur. Uranyumun radyoaktif bozunma zincirlerinin bir üyesi olarak ortaya çıkar. Ayrıca, nükleer reaktörlerde kullanılmış nükleer yakıt çubuklarından da elde edilebilir. ### **Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri** Protaktinyum, parlak gümüşi renkte bir metaldir. Erime noktası 1572 °C, kaynama noktası ise yaklaşık 4000 °C'dir. Atom yarıçapı yaklaşık 243 pm olarak bilinir. Elektronegatiflik değeri 1,5'tir. Havada nispeten kararlıdır ancak yüksek sıcaklıklarda oksijenle veya su buharıyla reaksiyona girebilir. Bilinen birkaç oksidasyon durumuna sahiptir, en yaygın olanları +4 ve +5'tir. ### **İzotopları** Protaktinyumun bilinen birçok izotopu vardır ve hepsi radyoaktiftir. En önemli ve en uzun ömürlü izotopu **protaktinyum-231 (²³¹Pa)**'dir. ²³¹Pa, yarı ömrü 32.760 yıldır. [Uranyum-235](/tr/detay/uranyum-ve-nukleer-teknoloji/llms.txt)'in bozunma zincirinde yer alır ve [alfa bozunmasıyla](/tr/detay/izotop-750455/llms.txt) [aktinyum-227](/tr/detay/aktinit-1289e/llms.txt)'ye dönüşür. ### **Kullanım Alanları** Protaktinyumun ticari uygulamaları oldukça sınırlıdır, nadir ve yüksek radyoaktivitesi nedeniyle elde edilmesi ve işlenmesi zordur. Başlıca kullanım alanı bilimsel araştırmalardır. Özellikle okyanus sedimanlarının tarihlendirilmesi gibi jeokronolojik çalışmalarda ²³¹Pa izotopunun oranları incelenebilir. Yer kabuğunda doğal olarak oluşan en nadir ve pahalı elementlerden biridir. Bunun dışında pratik bir uygulaması yaygın değildir. ### **Biyolojik Rolü ve Önlemler** Protaktinyumun bilinen bir biyolojik rolü yoktur. Yüksek radyoaktivitesi nedeniyle son derece tehlikeli ve toksik bir elementtir. Vücuda girdiğinde ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir ve kanser riskini artırır. Bu nedenle protaktinyumla çalışılırken çok sıkı radyasyon güvenliği protokollerine uyulmalı, özel koruyucu ekipmanlar kullanılmalı ve kontaminasyon riski en aza indirilmelidir. ## Academic Sources and References 1. National Center for Biotechnology Information. "Neptunium." PubChem Compound Database. Erişim: 31 Mayıs 2025. https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/23945TÜBİTAK Bilim Genç. "Protaktinyum." Bilim Genç. Erişim: 31 Mayıs 2025. https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/periyodik-tablo/protaktinyum ## Related Articles - [Küriyum (Cm)](//detay/kuriyum-cm-531c0/llms.txt) - [Amerikyum (Am)](//detay/amerikyum-am-f27bd/llms.txt) - [Plütonyum (Pu)](//detay/plutonyum-pu-cdecc/llms.txt) - [Neptünyum (Np)](//detay/neptunyum-np-f406a/llms.txt)