--- title: Prag Astronomik Saati slug: prag-astronomik-saati-2 url: /detay/prag-astronomik-saati-2 type: article language: Türkçe entity: primary: Prag Astronomik Saati type: article disambiguation: Prag Astronomik Saati: Ortaçağ astronomik saati, gök cisimlerini gösteren muhteşem bir saat. categories: - name: Astronomi slug: astronomi url: /kategori/astronomi - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Hristiyanlık slug: hristiyanlik url: /kategori/hristiyanlik tags: - TarihiSaatKulesi - OldTownMeydanı - PragAstronomikSaati - astronomiksaat - Prag author: Nazlı Kemerkaya created_at: 2025-02-09T10:38:56.722107+03:00 updated_at: 2025-04-17T12:15:25.604317+03:00 --- # Prag Astronomik Saati ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Prag Astronomik Saati (Fotoğraf: Wolfgang Weiser, unsplash.com) ![wolfgang-weiser-hWDY5FV03c8-unsplash.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/02/09/0F248Z6wFgJuF7nuEvLVbkFPlo8gHkKU.jpeg) | Field | Value | |-------|-------| | Yapım Yılı(Sayısal) | 1410 | | Konum | Prag / Çek Cumhuriyeti | | Astronomik Kadran | Usturlap | | Tasarım | Hanus | ## Article Content Prag Astronomik Saati (Orloj), Çek Cumhuriyeti’nin başkenti Prag’da bulunan ve ortaçağ mühendisliğinin en nadide eserleri arasında sayılan, astronomik bir [saat](/tr/detay/saat/llms.txt) düzenidir. [Zaman](/tr/detay/zaman-2/llms.txt) kavramını [sadece](/tr/detay/sadece-e8b50/llms.txt) saat ve [dakika](/tr/detay/dakika-3/llms.txt) biçiminde göstermeyen; [Güneş](/tr/detay/gunes-3/llms.txt), [Ay](/tr/detay/ay-2/llms.txt) ve [gök](/tr/detay/gok/llms.txt) cisimlerinin konumlarını da yansıtan çok işlevli bir alettir. İlk bakışta karmaşık görünen kadran sistemi, gök kubbeyi ve takım yıldızlarının dizilimlerini resmetmeyi amaçlar. Saatin ön yüzünde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) alan mekanik [düzenek](/tr/detay/duzenek-751777/llms.txt), dönemin gök bilimine dair geniş kapsamlı bilgiler sunar. Old Town Meydanı’nda (Staroměstské náměstí) yer alan bu saat, tarihi yapısı ve sanatsal süslemeleriyle kentin en [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) turistik simgelerinden biri olarak kabul edilir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/09/OWynYa8jm8KcJtdCUrC0hXuikpORDFKG.jpeg) *Prag Astronomik Saati (Fotoğraf: Wolfgang Weiser, unsplash.com)* ### **Tarih** Bu saatin yapımı 15. yüzyılın ilk yarısına, yani Orta [Çağ](/tr/detay/cag-4/llms.txt) sonlarına kadar uzanır. [Yaygın](/tr/detay/yaygin-748456/llms.txt) kanıya göre ilk tasarım ve imalat aşamasında, saat ustası Mikuláš z Kadaně’nin (Nikolas of Kadaň) ve gökbilimci Jan Šindel’in katkıları olduğu düşünülür. 15. yüzyılın sonlarına doğru, saatin kadranına Zodyak burçları ve günün farklı saat dilimlerini yansıtan halkalar eklenmiştir. Aynı dönemde animasyonlu figürler ve heykeller yerleştirilerek saat sadece astronomik bir [araç](/tr/detay/arac-3/llms.txt) olmaktan çıkarılmış, sanatsal öğelerle de donatılmıştır. 16. ve 17. yüzyıllar boyunca bakım ve onarım faaliyetleri yoğun bir biçimde devam etmiş, saat ustaları mekanizma üzerinde yenilemeler yapmıştır. Özellikle 1865 ve 1866 yıllarında gerçekleştirilen restorasyon çalışmaları, saatin bugünkü görünümünü büyük ölçüde şekillendirmiştir. II. [Dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) Savaşı sırasında meydana gelen büyük hasarlar, saatin parçalarını ve özellikle tahta figürlerini ciddi biçimde zedelemiştir. Savaştan sonra başlatılan kapsamlı restorasyonlar sonucunda, saat orijinal işlevselliğine kavuşturulmuş ve kültürel değeri korunmuştur. [^1] 20. yüzyılın sonları ve 21. yüzyılın başlarında geliştirilen [teknik](/tr/detay/teknik-2/llms.txt) olanaklar sayesinde, hem mekanizma hem de dış süslemeler yeniden elden geçirilmiş; tarihi dokunun korunması öncelikli tutularak [modern](/tr/detay/modern-2/llms.txt) bakım yöntemleri uygulanmıştır. ### **Çalışma Sistemi** Prag Astronomik Saati, üç [ana](/tr/detay/ana-751169/llms.txt) bölümden oluşan karmaşık bir düzeneğe sahiptir: ##### **Astronomik Kadran (Ana Gösterge)** Güneş’in, Ay’ın ve Zodyak sembollerinin bulunduğu bu kadran, [klasik](/tr/detay/klasik/llms.txt) zaman göstergesinin yanı [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt) gök cisimlerinin konumlarını da yansıtır. Dış halkada, güneşin doğuş ve batış saatleri farklı renklerle gösterilirken, ortadaki döner disk günün saatini belirtir. ##### **Saat Mekanizması** Mekanizma, dişli çarklar ve ağırlık sistemlerine dayanan geleneksel bir düzenektir. Saat zembereği, belirlenmiş aralıklarla kurulduğunda, ağırlıkların ve çarkların hareketi sayesinde kolları döndürerek kadrandaki bilgileri günceller. Orta Çağ’dan bu yana çeşitli bakımlar ve restorasyon çalışmalarıyla ayakta kalmayı başarmış olan bu [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt), her saat başında [kısa](/tr/detay/kisa/llms.txt) bir animasyon sunarak kentin turistlerini ve halkını büyülemeye devam eder. ##### **Animasyon ve Saat Başları** Saat başlarında, iki pencerede “On İki Havariler Geçişi” isimli bir figür hareketi gözlemlenir. Aynı sırada saatin üzerindeki iskelet figürü, elindeki [kum](/tr/detay/kum-2/llms.txt) saatini sallayarak ölümün kaçınılmazlığına vurgu yapar. Aynalar, keseler [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) semboller, kibir ve açgözlülük gibi Orta Çağ’daki yaygın toplumsal korkuları ve temaları yansıtır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/09/7U2rzYErDpNl7XczTLZ7CuUU0nCMJyFR.jpeg) *Prag Astronomik Saati yakın görünümü (Fotoğraf: Falco, pixabay.com)* ### **Saatin Etrafındaki Figürler** Prag Astronomik Saati’nin figürleri, Orta Çağ Avrupası’ndaki inanç ve değerleri simgelemesi açısından önemlidir. Saatin etrafında, her biri farklı temaları ve dönemsel inançları yansıtan dört ana figür yer almaktadır. Bu figürler, her saat başında harekete geçerek dönemin olumsuz karşılanan dört farklı unsurunu sembolize eder. İlk figür, elindeki aynaya bakıp kendine hayranlık duyan kibirdir. Onun hemen yanında, elinde bir [kese](/tr/detay/kese/llms.txt) altın tutan ve açgözlülük veya tefeciliği temsil eden diğer figür yer alır. Saatin [tam](/tr/detay/tam/llms.txt) karşı tarafında ise, her saat başında [küçük](/tr/detay/kucuk-750344/llms.txt) bir [çan](/tr/detay/can-2/llms.txt) çalan ve yaşamın sonunu hatırlatan bir iskelet ([Ölüm](/tr/detay/olum-2/llms.txt)) bulunur. En son figür ise, Orta Çağ’da [şehvet](/tr/detay/sehvet-2/llms.txt) ve dünyevi zevklerin simgesi olarak betimlenen bir karakterdir. İskelet çanı çaldığında, diğer üç figür kafalarını yanlara doğru sarsarak [henüz](/tr/detay/henuz/llms.txt) “gitmeye” hazır olmadıklarını işaret ederler. Bunun yanı sıra, günün her saatinde Astronomik Saatin üst kısmında yer alan küçük kapılar açılır ve On İki Havarinin heykelleri, [özgün](/tr/detay/ozgun-750487/llms.txt) nitelikleriyle sırayla görünür. Bu geçit töreninde Küçük Yakup ve Petrus, Andrew ve Matthias, Thaddeus ve Philip, Thomas ve Paul, John ve Simon, Barnabas ve Bartholomew sırasıyla belirir. Kanonik incillerdeki listeyle karşılaştırıldığında, Büyük Yakup ve Matthew yerine Paul ve Barnabas’ın eklenmiş olması, saatte kullanılan dizilimin klasik havari sıralamasından farklılaştığını gösterir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/09/4MJ3l6joboW7AVnZpzsJqoqKc7Bcuoqe.jpeg) *Prag Astronomik Saati’nin figürleri (Fotoğraf: Xiquinho Silva, flickr.com)* ### **Takvim** Prag Astronomik Saati’nin alt kısmında yer alan [takvim](/tr/detay/takvim-3/llms.txt) bölümü, geleneksel Gregoryen takvimini gösterir. [Çember](/tr/detay/cember/llms.txt) şeklinde tasarlanmış bu takvim diski, yılın aylarını ve günlerini detaylı biçimde gösterir. Ayların yanı sıra ilgili azizlerin veya dini günlerin tarihlerini de belirtir. Zodyak sembollerini kullanarak o dönemdeki burçları işaretler. Takvim diski, Prag’ın geçmişten günümüze kadarki kültürel ve dini takvim geleneklerine ışık tutar. Zodyak sistemi, antik çağlardan beri gökbilimin [halk](/tr/detay/halk-2/llms.txt) tarafından anlaşılmasında sık kullanılan bir [sembol](/tr/detay/sembol-2/llms.txt) dizgesi olduğundan, saat üzerindeki takvim de astrolojik detaylara vurgu yapar.[^2]  ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/09/mxdT00g39GsswuntDGXZhsKLpeI9HF4B.jpeg) *Prag Astronomik Saati takvimi (Fotoğraf: PublicDomainPictures, pixabay.com)* ## Academic Sources and References 1. Prague City Line. “Legends of the Old Town Astronomical Clock.” Prague City Line (Arşivlenmiş). Son erişim: 9 Şubat 2025. http://www.praguecityline.com/prague-monuments/legends-of-the-old-town-astronomical-clockOrloj.eu. “Orloj: Historie.” Son erişim: 9 Şubat 2025. https://www.orloj.eu/cs/orloj\_historie.htm Mehtap, Cengiz. “Astronomik Saatler Aşkına: Prague Orloj.” Horobox. Son erişim: 9 Şubat 2025. https://www.horobox.com/haber-detay/astronomik-saatler-askina-prague-orloj Xiquinho Silva (17 Mayıs 2010). Prague [JPG]. Flickr. Erişim adresi: https://flic.kr/p/2pQ8kqg Wolfgang Weiser (23 Ocak 2024). a large clock on the side of a building [JPG]. Unsplash. Erişim adresi: https://unsplash.com/photos/a-large-clock-on-the-side-of-a-building-hWDY5FV03c8 PublicDomainPictures (28 Kasım 2013). Astronomik saati, Saat, Tarih görseli. [JPG]. Pixabay. Erişim adresi: https://pixabay.com/tr/photos/astronomik-saati-saat-tarih-prag-220129/ Falco. (13 Aralık 2013). Astronomik saat, Prag, Tarihi merkez görseli. [JPG]. Pixabay. Erişim adresi: https://pixabay.com/tr/photos/astronomik-saat-prag-tarihi-merkez-226897/ ## Citations [^1]: Orloj.eu,“Orloj: Historie,” Son erişim: 9 Şubat 2025 [^2]: Orloj.eu,“Orloj: Historie,” Son erişim: 9 Şubat 2025