--- title: Plütonyum ve Plütonyum-238 slug: plutonyum-ve-plutonyum-238 url: /detay/plutonyum-ve-plutonyum-238 type: article language: Türkçe entity: primary: Plütonyum ve Plütonyum-238 type: article disambiguation: Plütonyum ve Plütonyum-238: Radyasyon, özellikler, izotoplar ve uzay araştırmalarındaki kullanımı hakkında bilgi edinin. categories: - name: Nükleer Teknoloji slug: nukleer-teknoloji url: /kategori/nukleer-teknoloji - name: Havacılık Ve Uzay slug: havacilik-ve-uzay url: /kategori/havacilik-ve-uzay tags: - Radyoaktivite - İzotoplar - Nükleer enerji - Uzay araştırmaları - Plütonyum author: Beyza Aslı Çetin created_at: 2025-02-10T19:15:47.490179+03:00 updated_at: 2025-04-17T12:11:41.173594+03:00 --- # Plütonyum ve Plütonyum-238 ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Plütonyum-238 ![Plutonium_pellet.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/02/10/UpwNfVLvY7fMf4gjQ3M6W6tJDi2DWdXl.jpeg) | Field | Value | |-------|-------| | Sembol(ler) | Pu-238 | | Atom Numarası(Sayısal) | 94 | | Yarı Ömrü | 87.7 Yıl | ## Article Content Plütonyum, aktinit serisinin ikinci transuranyum elementi olarak bilinir. 1940 yılında Glenn T. Seaborg, Joseph W. Kennedy, Edward M. McMillan ve Arthur C. Wohl tarafından Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley'de keşfedilmiştir. Bu keşif, [uranyum](/tr/detay/uranyum-748075/llms.txt)-238 izotopunun döteryum ile [bombardıman](/tr/detay/bombardiman/llms.txt) edilmesi sonucu gerçekleşmiştir. Bu işlem, neptünyum-238 ve iki serbest [nötron](/tr/detay/notron-2/llms.txt) üretmiş, neptünyum-238 ise beta bozunmasıyla plütonyum-238'e dönüşmüştür. Plütonyumun keşfi, II. [Dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) Savaşı sırasında atom bombası geliştirme çabalarının bir parçasıydı ve bu nedenle keşif, 1946 yılına kadar kamuoyuna açıklanmamıştır. Plütonyum, adını [Güneş](/tr/detay/gunes-3/llms.txt) Sistemi'ndeki [cüce](/tr/detay/cuce-2/llms.txt) [gezegen](/tr/detay/gezegen-2/llms.txt) Plüton'dan almıştır. Bu isimlendirme, gezegenlerin sıralamalarıyla ilişkilidir. Sıralamada [Uranüs](/tr/detay/uranus-750751/llms.txt) ve [Neptün](/tr/detay/neptun-6d6d4/llms.txt)'den sonra gelen Plüto, uranyum ve neptünyumdan sonra keşfedilen [element](/tr/detay/element-7/llms.txt) olan plütonyum'a ismini vermiştir. ### **Plütonyumun Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri** Plütonyum, [radyoaktif](/tr/detay/radyoaktif/llms.txt) bir metalik elementtir ve doğada nadiren bulunur. Neredeyse tamamen insan yapımıdır. Plütonyum, [nükleer](/tr/detay/nukleer-3/llms.txt) reaktörlerde uranyum-238 atomlarının nötronları emmesiyle oluşur. Plütonyumun en kararlı izotopu olan plütonyum-244'ün yarı ömrü yaklaşık 82 milyon yıldır. Plütonyum; alfa parçacıkları, beta parçacıkları, nötronlar ve gama ışınları yayar. Alfa parçacıkları, kolayca durdurulabilen ve [kısa](/tr/detay/kisa/llms.txt) menzilli bir [radyasyon](/tr/detay/radyasyon-749235/llms.txt) türüdür. Ancak, plütonyum solunduğunda veya yutulduğunda, özellikle akciğerlerde birikerek [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) vadeli sağlık sorunlarına neden olabilir. ### **Plütonyum İzotopları ve Yarı Ömürleri** Plütonyumun beş [yaygın](/tr/detay/yaygin-748456/llms.txt) izotopu vardır: Pu-238, Pu-239, Pu-240, Pu-241 ve Pu-242. Bu izotopların hepsi fisyonlanabilir, yani bir nötronla çarpıştıklarında parçalanabilirler. İzotopların yarı ömürleri şu şekildedir: **Pu-238**: 87.7 yıl **Pu-239**: 24.100 yıl **Pu-240**: 6.560 yıl **Pu-241**: 14.4 yıl **Pu-242**: 373.300 yıl Daha kısa yarı ömre sahip izotoplar, daha [hızlı](/tr/detay/hizli/llms.txt) bozunur ve daha yüksek enerjik radyoaktivite yayarlar. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/10/C4LvSkLVIOKJzy5jYEAI0MbRMeJErGtw.jpeg) *Plütonyum - Los Alamos Ulusal Laboratuvarı* ### **Plütonyum-238** Plütonyum-238, plütonyumun en [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) izotoplarından biridir ve özellikle uzay araştırmalarında kullanılır. Bu izotop, radyoizotop termoelektrik jeneratörlerinde (RTG) kullanılarak uzay araçlarına elektrik ve ısı sağlar. Plütonyum-238'in doğal radyoaktif bozunması, uzun süreli ve güvenilir bir ısı kaynağı sunar. ##### **Plütonyum-238'in Özellikleri** **Yarı Ömrü**: 87.7 yıl **Radyasyon Türü**: Alfa parçacıkları (düşük nötron ve gama radyasyonu) **Güç Yoğunluğu**: Yüksek ([küçük](/tr/detay/kucuk-750344/llms.txt) miktarlarda bile önemli miktarda ısı üretir) **Kararlılık**: Yüksek sıcaklıklarda kararlıdır ve uzun yıllar boyunca özelliklerini korur. ##### **Uzay Görevlerinde Kullanımı** Plütonyum-238, NASA'nın birçok uzay görevinde kritik bir rol oynamıştır. Örneğin: **Cassini**: Satürn ve uydularını inceleyen uzay aracı. **New Horizons**: Plüton ve ötesini keşfeden uzay aracı. **Perseverance**: [Mars](/tr/detay/mars-749836/llms.txt)'ta yaşam belirtileri arayan [gezgin](/tr/detay/gezgin/llms.txt). Plütonyum-238, uzay araçlarının Güneş'ten uzakta veya gece boyunca çalışmasını sağlar. Ayrıca, uzay aracının bilimsel cihazlarını ve iletişim sistemlerini çalıştırmak için gereken elektriği üretir. ### **Plütonyumun Diğer Kullanım Alanları** **Nükleer Silahlar:** Plütonyum-239, nükleer silahların temel bileşenidir. Manhattan Projesi sırasında geliştirilen ilk atom bombalarından biri olan "Şişman Adam", plütonyum-239 kullanılarak yapılmıştır. **Nükleer Enerji:** Plütonyum, nükleer reaktörlerde yakıt olarak kullanılabilir. Özellikle MOX (Mixed Oxide) yakıtı, plütonyum ve uranyum [oksit](/tr/detay/oksit/llms.txt) karışımından oluşur ve bazı ülkelerde nükleer santrallerde kullanılır. **Tıbbi Uygulamalar**: Plütonyum-238, bazı [kalp](/tr/detay/kalp-749133/llms.txt) pillerinde uzun ömürlü bir güç kaynağı olarak kullanılmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/02/10/NEbxNYFqPzafF7ZaQOenACpTY2DrFvOs.jpeg) *Cassini uzay aracına üç Radyoizotop Termoelektrik Jeneratöründen (RTG) birini monte eden çalışanlar - NASA* ### **Plütonyumun Çevresel ve Tıbbi Etkileri** Plütonyum, radyoaktif bir element olduğu için [çevre](/tr/detay/cevre/llms.txt) ve insan sağlığı açısından riskler taşır. Solunduğunda veya yutulduğunda, özellikle akciğerlerde birikerek uzun vadeli sağlık sorunlarına neden olabilir. Bu nedenle, plütonyumun güvenli bir şekilde depolanması ve işlenmesi büyük [önem](/tr/detay/onem/llms.txt) taşır. ### **Plütonyum-238 Üretimi ve Geleceği** [ABD](/tr/detay/abd/llms.txt), 1980'lerde plütonyum-238 üretimini durdurmuştu ancak 2011'den itibaren Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı'nda yeniden üretime başlandı. Bu [üretim](/tr/detay/uretim-750525/llms.txt), NASA'nın uzay görevlerinde kullanılmak üzere radyoizotop güç sistemleri için gereken plütonyumu sağlamaktadır. Plütonyum-238'in, gelecekteki uzay keşifleri için vazgeçilmez bir [kaynak](/tr/detay/kaynak-2/llms.txt) olmaya devam etmesi beklenmektedir. ## Academic Sources and References 1. U.S. Nuclear Regulatory Commission. Plutonium. Son erişim: 11 Şubat 2025. . National Center for Biotechnology Information. Plutonium - PubChem. Son erişim: 11 Şubat 2025. Erişim Adresi. NASA Science. Radioisotope Power Systems: About Plutonium-238. Son erişim: 11 Şubat 2025. Erişim Adresi.