--- title: Planet Dişli Sistemi slug: planet-disli-sistemi-b9d26 url: /detay/planet-disli-sistemi-b9d26 type: article language: Türkçe entity: primary: Planet Dişli Sistemi type: article disambiguation: Planet Dişli Sistemi: Yüksek tork ve hız kontrolü için ideal, kompakt dişli mekanizması. Güneş, gezegen ve yüzük dişlilerden oluşur. categories: - name: Makine, Robotik Ve Mekatronik slug: makine-robotik-ve-mekatronik url: /kategori/makine-robotik-ve-mekatronik - name: Taşıtlar Ve Ulaşım Teknolojileri slug: tasitlar-ve-ulasim-teknolojileri url: /kategori/tasitlar-ve-ulasim-teknolojileri tags: - Güç Aktarımı - Dişli Çarklar - Mekanik - Makine elemanları author: Furkan Aygan created_at: 2025-04-24T09:24:45.035826+03:00 updated_at: 2025-05-12T11:28:44.421769+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/24/a4chvLMdAZC8nIKMwHTES9LvrxmVOret.jpg --- # Planet Dişli Sistemi ## Article Content Planet [dişli](/tr/detay/disli-cark-2/llms.txt) sistemi (veya episiklik dişli sistemi), merkezde bir [güneş dişlisi](/tr/detay/gunes-37d4e/llms.txt), etrafında dönen gezegen dişlileri ve dış kısımda iç dişlere sahip bir yüzük (halka) dişlisinden oluşan kompakt bir [dişli mekanizmasıdır](/tr/detay/mekanizma-teknigi-4a53a/llms.txt). Bu sistem, özellikle yüksek tork ve hız kontrolü gerektiren uygulamalarda kullanılır. [Planet dişli sisteminin](/tr/detay/planet-gear-system-c6983/llms.txt) davranışı, hangi bileşenin sabitlendiğine, hangisinin giriş ve hangisinin çıkış olduğuna bağlıdır. Farklı kombinasyonlarla hız artışı, hız azaltma, ters yön veya direkt tahrik sağlanabilir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/24/AhRikk99nM8v1MhsUesyTPRHwOIiprot.jpg) *Bir Güneş Dişli, Dört Gezegen Dişli, Bir Yüzük Dişli İçeren Tek Kademe Planet Dişli Sistemi (Yapay zeka ile oluşturulmuştur.)* ### **Temel Bileşenleri** Planet dişli sisteminin dört temel bileşeni vardır. #### **Güneş Dişlisi (Sun Gear)** - Sistemin merkezinde bulunur. - Diğer dişlilerle doğrudan temas halindedir. #### **Gezegen Dişliler (Planet Gears)** - Güneş dişlisinin etrafında döner. - Bir taşıyıcı (planet carrier) üzerine monte edilir. - Genellikle 3 veya daha fazla gezegen dişlisi kullanılır (yük dağılımı için). #### **Yüzük Dişlisi (Ring Gear)** - Dış kısımda iç dişlere sahip bir halkadır. - Gezegen dişlileriyle temas halindedir. #### **Taşıyıcı (Planet Carrier)** - Gezegen dişlilerini birbirine bağlar. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/05/01/UVFVdoowj36OR54ujOEU5zzhviyqEcyW.png) *Planet dişli sistemi elemanları (Planet Mekanizmaları)* ### **Temel Tanımlar** - **Devir sayısı:** Bütün paralel millerde aynı yöne dönüşler aynı işareti alırlar. Genelde tahrik edilen taraf bakış yönü olarak seçilir. Saat yelkovanının dönüş yönü "+" pozitif, karşıt yönü "-" negatif olarak kabul edilir.  - **Çevrim oranı (i):** Giriş ve çıkış milleri aynı yönde dönüyorlarsa i>0 (Pozitif), ters yönde dönüyorsa i<0 (Negatif)'tir. Çevrim oranı pozitif (+) ise buna "artı redüktör" denir. Bu redüktörde çıkış devir sayısı giriş devir sayısından küçüktür. Çevrim oranı negatif (-) ise buna "eksi redüktör" denir. Bu redüktörde çıkış devir sayısı giriş devir sayısından büyüktür. - **Torsiyon (burulma) momenti: **Momentler devir yönüne göre işaretlenir. Eğer etkili moment devir yönünde ise işareti "+", değilse "-" negatif işaretini alır. - **Güç (verim): **Planet sistemine (redüktöre) verilen güç "+" pozitif, çıkış gücü "-" negatiftir. Çünkü, planet sisteminin bağlandığı mildeki karşı koyma momenti, çıkış devir yönünün karşıt yönündedir. Arada kaybolan güç "-" negatiftir ve ısıya dönüşür. - **Adım: **Bölüm dairesi üzerinde, iki ardışık diş arasında bir diş boşluğu ile bir diş dolusu arasındaki yay mesafesidir. - **Modül: **Birbiri ile çalışan dişlilerde sabit bir orandır. Adımın, π (pi) sayısına bölümüne denir. - **Bölüm dairesi çapı:** İki dişlinin çalışması sırasında birbirine teğet olan dairelerin ölçüsüdür. - **Diş üstü çapı:** Dişlinin en büyük çapıdır. Bu çap dişli çarkın bölüm dairesi çapına, modül ve diş sayısına bağlıdır. - **Diş dibi çapı:** Dişlerin dip kısımlarını sınırlayan diş dibi dairesinin ölçüsüne denir. - **Diş kalınlığı:** Bölüm dairesi üzerindeki dişin dolu kısmına denir. - **Diş boşluğu: **Bölüm dairesi üzerindeki diş boşluğuna denir. - **Diş yüksekliği:** Diş üstü çapı ile diş dibi çapı arasındaki farkın yarısıdır. - **Diş başı yüksekliği:** Bir dişin bölüm dairesi üzerinde kalan kısmıdır. - **Diş dibi yüksekliği: **Bir dişin bölüm dairesi altında kalan kısmıdır. - **Dişli eksenleri arası:** Düz dişlilerin bölüm dairesi çapları toplamının yarısıdır.  ### **Avantajları** - Yüksek tork iletimi – Birden fazla gezegen dişlisi yükü paylaşır. - Kompakt tasarım – Diğer dişli sistemlerine göre daha az yer kaplar. - Çevrim oranı – Yüksek çevrim oranlarına çıkılabilir. - Çok yönlülük – Farklı hız oranları ve yönler elde edilebilir. - Dengeli yük dağılımı – Titreşim ve aşınmayı azaltır. ### **Dezavantajları** - Bakım – Dış ortama kapalı sistemler olduklarından bakımları maliyetli ve zordur. - Yataklama – Çok parçalı bir sistem olduğu için yataklama hassas olmalıdır. - Yağlama – Kapalı sistemler oldukları için genellikle aktif yağlama kullanılamaz. ### **Kullanım Alanları** - Otomotiv: Otomatik şanzımanlar, diferansiyeller. - Endüstriyel: Robotik, konveyör sistemleri. - Enerji: Rüzgar türbinleri. - Havacılık: Helikopter aktarma organları. - Elektrikli Aletler: Matkaplar, karıştırıcılar. ## Academic Sources and References 1. Temiz, Vedat. Planet Mekanizmaları. İstanbul Teknik Üniversitesi. Erişim 1 Mayıs 2025. https://web.itu.edu.tr/temizv/Sunular/Planet%20mekanizmalari.pdf.Kutay, M. Güven. Dişli Çarklar Planet Sistemleri. Nisan 2013. Erişim 1 Mayıs 2025. https://www.guven-kutay.ch/disliler/12\_02\_planet\_disliler.pdf.T.C. Milli Eğitim Bakanlığı. Dişli Çark Açmak–1. Mesleki Eğitim ve Geliştirme Projesi (MEGEP). Ankara 2013. Erişim 1 Mayıs 2025. https://megep.meb.gov.tr/mte\_program\_modul/moduller\_pdf/Di%C5%9Fli%20%C3%87ark%20A%C3%A7mak-1.pdf. ## Related Articles - [Dişli Çark](//detay/disli-cark-2/llms.txt)