--- title: Pelé slug: pele-9d441 url: /detay/pele-9d441 type: biography language: Türkçe entity: primary: Pelé type: biography disambiguation: Pelé: Brezilya'nın efsane futbolcusunun hayatı, kariyeri ve başarıları. Dünya Kupası zaferleri ve rekorları. categories: - name: Spor slug: spor url: /kategori/spor - name: Coğrafya slug: cografya-2 url: /kategori/cografya-2 tags: - Futbolun Kralı - Siyah İnci - Birth of a Legend - Kıtalararası Kupa - Futbol Oyuncusu - Futbol - Pelé author: Sabiha Meyra Şahinler created_at: 2025-04-10T20:54:00.507759+03:00 updated_at: 2025-04-17T09:47:42.985382+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/10/GsGW9nrsJhaRH9nP9gtt2Wq0PfBa2ZEA.jpg --- # Pelé > Brezilyalı efsanevi bir futbolcudur; üç Dünya Kupası kazanan tek oyuncu olarak tarihe geçmiş, futbol sonrası Brezilya Spor Bakanı olarak görev yapmıştır. Sahadaki zarafeti, bitiriciliği ve oyun zekâsıyla “futbolun kralı” unvanını almıştır. ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Pelé (Eski Brezilya Spor Bakanı) ![Adsız tasarım (40).jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/10/W9RTnz0FBas6Bh9C39WwGOZEILqHMD0v.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | custom_key_752963 | | | custom_key_752962 | | | Ölüm(Metin) | 29 Aralık 2022, São Paulo, Brezilya | | Doğum(Metin) | 23 Ekim 1940, Três Corações, Minas Gerais, Brezilya | | Unvan(lar) | Futbolun Kralı (The King of Football) | | Meslek (Ler) | Futbolcu, Futbol Antrenörü, Futbol Yorumcusu, UNESCO Barış Elçisi, Spor Bakanı | | custom_key_752963 | Marcia Aoki (üçüncü eşi 2016-2022),Assíria Lemos Seixas (ikinci eşi 1994-2008),Rosemeri dos Santos (ilk eşi 1966-1982) | | custom_key_752962 | Edson Cholbi (Edinho) Kelly Cristina Jennifer Flávia Kurtz Joshua Celeste Sandra Regina Machado | | Belgesel Film Adı | Pelé: Bir Efsanenin Doğuşu (2016) | | Lakap (Lar) | Siyah İnci | | Tam İsmi | Edson Arantes do Nascimento | ## Article Content ### **Erken Yaşamı ve Ailesi** #### **Çocukluğu ve İlk Yılları (1940–1956):** **Edson Arantes do Nascimento**, bilinen adıyla Pelé, **23 Ekim 1940’**ta **Brezilya’nın Minas Gerais** eyaletindeki **Três Corações** kasabasında doğdu. Futbolcu bir [baba](/tr/detay/baba-2/llms.txt) olan **João Ramos do Nascimento** (“Dondinho”) ve **Celeste Arantes**’in oğludur. Ailesi maddi zorluklar yaşadı ve Pelé, genç yaşta ailesine destek olmak için çeşitli işlerde çalıştı. Pelé, çocukluğunda ekonomik sıkıntılar içinde büyüdü. Ailesi, São Paulo eyaletine bağlı Bauru kentine taşındığında Pelé, ayakkabı boyacılığı ve [çay](/tr/detay/cay-2/llms.txt) servisi [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) [küçük](/tr/detay/kucuk-750344/llms.txt) işler yaparak ailesine katkı sağladı. Futbola olan ilgisi, sokaklarda oynadığı maçlarla başladı. Babasının futbola olan ilgisi, Pelé’nin kariyerine yön verecek ilk etkilerden biri oldu. İlk başlarda **“Dico”** lakabıyla tanınırken, daha sonra **“Pelé”** adını aldı. Çoğunlukla çorapların içine gazete doldurarak yaptığı toplarla [futbol](/tr/detay/futbol-744344/llms.txt) oynardı. İlk kez [amatör](/tr/detay/amator-2/llms.txt) futbol kariyerine Bauru Athletic Club’ın genç takımında başladı. [Koçu](/tr/detay/kocu/llms.txt) olan eski [milli](/tr/detay/milli/llms.txt) futbolcu Waldemar de Brito, Pelé’nin [olağanüstü](/tr/detay/olaganustu-f8293/llms.txt) yeteneğini [fark](/tr/detay/fark-2/llms.txt) ederek onu 15 yaşında Santos FC’ye götürdü. Burada profesyonel kariyerinin temelleri atıldı. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/10/OYloD5EevzsqchQmAC8MC1ckNauXQlbR.jpg) [Pelé](https://www.trthaber.com/haber/spor/brezilyali-efsane-futbolcu-pele-80-yasinda-525588.html) ### **Futbol Kariyeri** ##### **Santos Yılları ve Yükselişi (1956–1974):** Pelé, 7 [Eylül](/tr/detay/eylul-748434/llms.txt) 1956‘da, 15 yaşındayken Santos formasıyla ilk profesyonel maçına çıktı. İlk maçında etkileyici bir performans sergileyerek dikkatleri [üzerine](/tr/detay/uzerine/llms.txt) çekti. [Kısa](/tr/detay/kisa/llms.txt) sürede takımın en [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) oyuncularından biri haline geldi. Santos formasıyla 19 yıl boyunca sayısız başarıya imza attı. Kulüp düzeyinde toplamda 643 resmi gol attı. Santos ile altı Brezilya ligi şampiyonluğu, iki Copa Libertadores ve iki Kıtalararası Kupa kazandı. 1957 sezonunun sonunda São Paulo [Eyalet](/tr/detay/eyalet-2/llms.txt) Ligi’nde gol kralı oldu. Bu başarı, [henüz](/tr/detay/henuz/llms.txt) 16 yaşındayken Brezilya Millî Takımı’na çağrılmasını sağladı. Pelé’nin Santos’taki dönemi, kulüp futbolunun altın çağlarından biri olarak kabul edilir. Takım, onun liderliğinde 6 Brezilya şampiyonluğu, 2 Copa Libertadores (1962, 1963) ve 2 Kıtalararası Kupa (Intercontinental Cup) kazandı. 1962’de [Avrupa](/tr/detay/avrupa-2/llms.txt) Şampiyonu Benfica’ya attığı 3 gollük performans, hâlâ futbol tarihindeki en dominant bireysel finallerden biri olarak anılır. Bu dönemde Pelé, dünyanın en çok tanınan ve en çok izlenen sporcusu haline geldi. Uluslararası maçlar ve turneler sayesinde Brezilya dışındaki futbolseverlerin de hayranlığını kazandı. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/10/GHMxoSJgFvRvFYG2UpfSprjxIv8VKP6h.jpg) [Pelé ve Ödüller](https://spor.haber7.com/foto-galeri/77548-pelenin-basarilarla-dolu-hayati/p14) ##### **New York Cosmos (1975–1977):** 1975’te Pelé, New York Cosmos ile sözleşme imzalayarak Amerika Birleşik Devletleri’nde futbolun popülerleşmesine katkıda bulundu. Cosmos formasıyla 64 maçta 37 gol attı. 1977’de futbolu bıraktı. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/10/hjYyNRg2eIW20xIUxGPLGNhudfC3r1dO.jpg) [Pele. Photo: Bettmann Archive](https://people.com/sports/cristiano-ronaldo-joe-biden-jon-stewart-more-pay-tribute-to-late-brazilian-soccer-legend-pele/) ### **Milli Takım Kariyeri** Pelé, Brezilya Milli Takımı formasıyla 92 maçta 77 gol attı. 1958, 1962 ve 1970 FIFA [Dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) Kupaları’nda şampiyonluk yaşadı. 1958’de 17 yaşındayken İsveç’e karşı finalde iki gol atarak dikkat çekti. 1970 Dünya Kupası’nda ise takımının lideri olarak öne çıktı ve turnuvanın en iyi oyuncusu seçildi. ##### **Kariyer İstatistikleri:** - Toplam Resmi Maç Sayısı: 812 - Toplam Resmi Gol Sayısı: 757 - Toplam Resmi Olmayan Maçlar Dahil Gol Sayısı: 1.283 ##### **Milli Takım ve Dünya Kupası Başarıları (1957–1971):** Pelé, millî takım kariyerine 1957’de Arjantin’e karşı attığı golle başladı. En büyük çıkışı 1958 FIFA Dünya Kupası’nda yaptı. Henüz 17 yaşındaydı ve turnuvanın finalinde İsveç’e iki gol attı. Turnuvayı 6 golle tamamlayarak dünya sahnesine [damga](/tr/detay/damga-2/llms.txt) vurdu. - 1962 Dünya Kupası’nda grup aşamasında sakatlandı ama Brezilya kupayı kazandı. - 1966 Dünya Kupası, İngiltere’de oynandı. Pelé bu turnuvada ağır faullere maruz kaldı ve Brezilya grup aşamasında elendi. - 1970 Dünya Kupası Meksika’da düzenlendi. Bu turnuva Pelé’nin ulusal takım kariyerinin zirvesi oldu. Brezilya, tarihin en iyi kadrolarından biriyle şampiyon oldu. Pelé; finalde İtalya’ya karşı 1 gol attı, 2 asist yaptı ve üçüncü kez Dünya Kupası’nı kazanan tek futbolcu oldu. - Millî formayla çıktığı 92 maçta 77 gol attı. **ABD Yılları ve Futbolun Küreselleşmesi (1975–1977):** - Futbol kariyerinin son yıllarında Pelé, 1975’te ABD’ye giderek New York Cosmos ile sözleşme imzaladı. Amerikan futbol ligi NASL’in tanıtım yüzü haline geldi. O dönemde futbola ilgi az olan ABD’de, futbolu popülerleştirmeye büyük katkıda bulundu. - Cosmos formasıyla 64 maçta 37 gol attı. 1977’de, New York Cosmos ile Santos FC’nin özel maçında, her iki takımın formasını giyerek kariyerine sembolik bir şekilde veda etti. ##### **Futbol Sonrası Hayatı ve Uluslararası Rolleri (1978–2022):** - Futbolu bıraktıktan sonra Pelé, dünya genelinde tanınan bir marka haline geldi. **UNESCO İyi Niyet Elçisi, UNICEF destekçisi, Brezilya Spor Bakanı (1995–1998)** görevlerinde bulundu. Özellikle sporda yolsuzlukla mücadele ve çocukların eğitimi için kampanyalar yürüttü. - 1999’da IOC tarafından 20. yüzyılın en büyük sporcusu seçildi. Time dergisi tarafından da 20. yüzyılın en etkili 100 kişisi arasında gösterildi. - Pelé’nin hayatı, **“Pelé: Birth of a Legend” (2016)** gibi biyografik filmlere konu oldu. ##### **Aldığı Ödüller** - FIFA Ballon d'Or Prix d’Honneur (2014), - FIFA Yüzyılın Oyuncusu (1999), - BBC Yüzyılın Sporcusu (1999), - Laureus Yaşam Boyu Başarı Ödülü (2000), - FIFA Dünya Kupası Altın Top (1970), - Brezilya Liyakat Nişanı (1967), - Guinness Dünya Rekorları Sertifikası (en fazla hat-trick), - IOC Yüzyılın Sporcusu (1999) ##### **Pelé’nin Aldığı Nişanlar ve Onursal Unvanlar** - Brezilya Liyakat Nişanı (Ordem do Mérito), - Fransa Légion d’Honneur (Şövalye Nişanı), - Birleşmiş Milletler UNESCO Barış Elçisi Unvanı, - Brezilya Spor Liyakat Nişanı, - Honorary British Knighthood (İngiltere’den fahri şövalyelik unvanı), - FIFA Onursal Altın Top (Ballon d'Or Prix d’Honneur), - Birleşmiş Milletler’den İnsan Hakları Onur Ödülü (1977), - Honorary Doctorates (çeşitli üniversitelerden fahri doktora unvanları) ##### **Kazandığı Önemli Maçlar** - Brezilya – İsveç 5-2, 29 Haziran 1958 (1958 Dünya Kupası Finali), - Brezilya – Çekoslovakya 3-1, 17 Haziran 1962 (1962 Dünya Kupası Finali), - Brezilya – İtalya 4-1, 21 Haziran 1970 (1970 Dünya Kupası Finali), - Santos – Benfica 5-2, 11 Ekim 1962 (Kıtalararası Kupa Finali), - Santos – Milan 4-2, 16 Kasım 1963 (Kıtalararası Kupa Finali rövanş), - New York Cosmos – Santos 2-1, 1 Ekim 1977 (Pelé’nin jübile maçı) ### **Kişisel Hayatı** Pelé, üç kez evlendi ve yedi çocuğu oldu. İlk evliliğini 1966’da Rosemeri dos Reis Cholbi ile yaptı ve bu evlilikten üç çocuğu oldu: Kelly Cristina, Edson (“Edinho”) ve Jennifer. 1981’de [ünlü](/tr/detay/unlu-749478/llms.txt) Brezilyalı [televizyon](/tr/detay/televizyon-2/llms.txt) sunucusu Xuxa ile ilişki yaşadı. 1994’te Assíria Nascimento ile evlendi ve bu evlilikten ikiz çocukları oldu: Joshua ve Celeste. 2016’da Marcia Aoki ile üçüncü evliliğini gerçekleştirdi. ### **Sosyal Sorumluluk Projeleri** Pelé, futbol sonrası dönemde UNICEF ve UNESCO gibi uluslararası kuruluşlarla çalışarak [çocuk](/tr/detay/cocuk-2/llms.txt) hakları ve eğitimi konularında aktif rol aldı. Ayrıca, Brezilya’da sporun gelişimi ve genç yeteneklerin desteklenmesi için çeşitli projelerde [yer](/tr/detay/yer-2/llms.txt) aldı. ### **Son Yılları ve Vefatı** Pelé, 2021 yılında kolon kanseri teşhisi aldı. [Uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) süren tedavi süreci sonunda, **29 Aralık 2022’de São Paulo’**da hayatını kaybetti. Vefatı, dünya genelinde büyük üzüntüyle karşılandı ve futbol camiası tarafından saygıyla anıldı. ### **Mirası** Pelé, futbol tarihinin en büyük oyuncularından biri olarak kabul edilir. [Oyun](/tr/detay/oyun-2/llms.txt) stili, saha içindeki zekâsı ve golcülüğüyle nesiller boyu futbolculara ilham kaynağı olmuştur. **Futbolun “Kralı”** olarak anılan Pelé’nin mirası, dünya çapında futbolseverler tarafından yaşatılmaktadır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/04/10/YLccHEK2mFMbpRX9H3zhs42UwNrxadHa.jpg) *Pelé (Yapay zeka tarafından oluşturulmuştur.)* ### **Ek Bilgiler** - Lakabı:** “Siyah İnci” ** - Kırılmayan Rekor: Pelé’nin babası Dondinho, bir maçta 5 kafa golü atarak bu alanda bir rekor kırmıştır. Pelé, kariyeri boyunca bu rekoru kıramamıştır.  - Unutulmaz Anı: 1967’de Nijerya’daki iç savaş sırasında, Pelé’nin Lagos’ta oynayacağı bir maç için 48 saatlik ateşkes ilan edilmiştir.  - Modern Futbol Hareketleri: Pelé, günümüzde ikonikleşmiş birçok futbol hareketini ilk uygulayan oyunculardan biri olmuştur.  - Film: 2016 yılında **“Pelé: Bir Efsanenin Doğuşu”** adlı biyografik film yayınlanmıştır. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=TCN6cBvldfc) [Pele'nin Harikalar Yarattığı 1958 Dünya Kupası, TRT Arşivi, YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=TCN6cBvldfc) [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=WXg8P0u9W9I) [Pele -Top 10 Impossible Goals Ever, Sports 360, YouTube](https://www.youtube.com/watch?v=WXg8P0u9W9I) ## Academic Sources and References 1. CNN Türk. "Pele Kimdir? Pele’nin Futbol Hayatı." YouTube video, 5:21. Yüklenme tarihi Aralık 29, 2022. https://www.youtube.com/watch?v=WXg8P0u9W9I. 2. Euronews Türkçe. “Brezilyalı Efsane Futbolcu Pele: Hayatı, Hastalığı ve Futbol Kariyeri.” Euronews.com, Aralık 29, 2022. Erişim 10 Nisan 2025. https://tr.euronews.com/2022/12/29/brezilyali-efsane-futbolcu-pele-hayati-hastaligi-ve-futbol-kariyeri. 3. Fikir Turu. “Tüm Dünya Ona, O Babasına Hayrandı. Zira Kıramadığı Tek Rekor Onundu.” fikirturu.com, 2 Ocak 2023. Erişim 10 Nisan 2025. https://fikirturu.com/spor/tum-dunya-ona-o-babasina-hayrandi-zira-kiramadigi-tek-rekor-onundu. 4. GZT Spor. “Uğruna Ateşkes İlan Edilen Futbol Kahramanı Pelé.” gzt.com, 29 Aralık 2022. Erişim 10 Nisan 2025. https://www.gzt.com/zpor/ugruna-ateskes-ilan-edilen-futbol-kahramani-pele-2798288. 5. Haber7 Spor. "Pele’nin Başarılarla Dolu Hayatı." Haber7 Spor. Erişim tarihi Nisan 10, 2025. https://spor.haber7.com/foto-galeri/77548-pelenin-basarilarla-dolu-hayati/p14. 6. Mizoguchi, Karen. "Cristiano Ronaldo, Joe Biden, Jon Stewart and More Pay Tribute to Late Brazilian Soccer Legend Pelé." People, Aralık 29, 2022. https://people.com/sports/cristiano-ronaldo-joe-biden-jon-stewart-more-pay-tribute-to-late-brazilian-soccer-legend-pele/. 7. Onedio. “Modern Futbolun İkonik Hareketlerinin Zamanında Pelé Tarafından Yapıldığını Gösteren İnanılmaz Video.” onedio.com, 30 Aralık 2022. Erişim 10 Nisan 2025. https://onedio.com/haber/modern-futbolun-ikonik-hareketlerinin-zamaninda-pele-tarafindan-yapildigini-gosteren-inanilmaz-video-1020018. 8. Shura Academic Repository (Sheffield Hallam University). Davids, Keith, Pedro Passos, Duarte Araújo, and Ana Ramos. “Malandragem and Ginga: Socio-Cultural Constraints on Expertise in Brazilian Football.” European Journal of Sport Science 23, no. 5 (2020): 655–665. https://shura.shu.ac.uk/27975/3/Davids-MelandragemGinga%28AM%29.pdf. 9. TRT Haber. "Brezilyalı Efsane Futbolcu Pele 80 Yaşında." TRT Haber, Ekim 23, 2020. https://www.trthaber.com/haber/spor/brezilyali-efsane-futbolcu-pele-80-yasinda-525588.html. 10. TRT Spor. "Pele Kimdir? Efsane Futbolcu Pele’nin Hayatı." YouTube video, 2:24. Yüklenme tarihi Aralık 29, 2022. https://www.youtube.com/watch?v=TCN6cBvldfc. 11. Zimbalist, Jeff and Michael Zimbalist, yönetmenler. Pelé: Birth of a Legend. Imagine Entertainment. Biyografik film, 107 dk. ABD: IFC Films, 2016. 12. İndigo Dergisi. “Pelé: Bir Efsanenin Doğuşu.” indigodergisi.com, 15 Nisan 2017. Erişim 10 Nisan 2025. https://indigodergisi.com/2017/04/pele-bir-efsanenin-dogusu. 13. “Pelé.” Netflix Original Documentary. Yön. David Tryhorn ve Ben Nicholas. Birleşik Krallık: Pitch Productions, 2021.