--- title: Palu Kalesi slug: palu-kalesi-1ce7e url: /detay/palu-kalesi-1ce7e type: article language: Türkçe entity: primary: Palu Kalesi type: article disambiguation: Palu Kalesi: Elazığ'da Murat Nehri'nde, tarihi bir kale. Urartu, Selçuklu, Osmanlı izleri taşıyan eşsiz yapı. categories: - name: Seyahat Ve Turizm slug: seyahat-ve-turizm url: /kategori/seyahat-ve-turizm - name: Coğrafya slug: cografya-2 url: /kategori/cografya-2 - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - Palu Kalesi - Urartu - Osmanlı - Turizm - Elazığ author: Ahmet Yerkazan created_at: 2025-06-28T10:46:47.248822+03:00 updated_at: 2025-06-30T23:27:16.580032+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/06/28/cSmHRu4z2iHXcxanmLcrxAU5oVNh8Wmf.jpg --- # Palu Kalesi ## KURE Information Cards ![IMG_4992-u7 (1).jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/06/30/KALdrzybWvTDsgE9mUZJoTdpUWj0nkx3.jpg) *Palu Kalesi* | Field | Value | |-------|-------| | Yapı(lar) | Taş ve moloz taş | | Dönem(ler) | Orta Çağ (Urartular'dan Osmanlı'ya kadar uzanan tarihsel süreçte kullanılmıştır.) | | Konum | Palu - Elazığ / Türkiye | | Tarihi Önemi | Bölgenin askeri ve kültürel tarihinin simgesi | | Mimari Özellik | Yüksek surlar, Kuleler, Hendekler; içinde mesken, İbadet yerleri | ## Article Content [Palu Kalesi](/tr/detay/palu-castle-0b379/llms.txt), Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi’nde, [Elazığ](/tr/detay/elazig-2972e/llms.txt) ilinin [Palu ilçesinde](/tr/detay/palu-district-45842/llms.txt) yer alan tarihî bir kaledir. [Fırat Nehri](/tr/detay/palu-bridge-f37d6/llms.txt)’nin doğu kolu olan Murat Nehri’nin doğu kıyısında, yüksek ve sarp bir kaya üzerinde konumlanmıştır. Bu konumuyla doğal savunma avantajı sağlamış, tarih boyunca stratejik bir önem taşımıştır. Evliya Çelebi, kaleyi “Göğe baş uzatmış bir kale” olarak tanımlamış, Timur’un bu kaleyi zapt etmeyi denemeden geçtiğini yazmıştır. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/06/30/kI010u01GaZFeJenL1nQdSCHnk4n3dn7.jpg) *Palu kalesi (Palu Belediyesi)* ### **Tarihçe** Palu Kalesi'nin tarihi, bölgedeki arkeolojik ve yazılı kaynaklara göre oldukça eski dönemlere, M.Ö. 8. yüzyıla yani [Urartu Krallığı](/tr/detay/dogubeyazit-urartu-castle-9ab7d/llms.txt) dönemine kadar uzanır. Urartular tarafından inşa edildiği ya da temellerinin o döneme dayandığı düşünülmektedir. Daha sonra Persler, Roma ve Bizans İmparatorlukları, Araplar, Selçuklular ve [Osmanlılar](/tr/detay/harput-ulu-cami-bbd8e/llms.txt) gibi pek çok medeniyetin yönetimine girmiştir. Kaledeki buluntular, [Artuklu](/tr/detay/artuklu-ilce-10147/llms.txt), Selçuklu ve [Osmanlı](/tr/detay/kale-4/llms.txt) dönemlerine ait saray kalıntılarını ve askeri yapı izlerini de içermektedir. Bazı tarihî kaynaklara göre, Artuklu Hükümdarı Belek Gazi, Selçuklu Hatunu Ayşe Hatun ile bu kalede evlenmiş, düğünleri burada yapılmıştır. Orta Çağ’da kale, bölgenin önemli askeri üslerinden biri olmuş ve Osmanlı döneminde özellikle 16. yüzyılda [Palu Beyliği](/tr/detay/palu-ilce-337e9/llms.txt)’nin merkezi olarak kullanılmıştır. Osmanlı arşivlerinde kaleden ve çevresinden sıkça bahsedilmektedir. ### **Mimari Özellikler** Murat Nehri’nin doğu kıyısında, yüksek ve sarp bir kaya kütlesi üzerine inşa edilen kale, doğal topoğrafyaya uyumlu yapısı sayesinde savunma açısından büyük avantaj sağlamış; özellikle kuzey ve batı cephelerindeki sarp kayalıklarla askerî işlevi pekiştirilmiştir. Kalenin çevresi dönemler içinde onarımdan geçmiş taş surlarla çevrilmiş, stratejik noktalara yerleştirilen kulelerle savunma sistemi desteklenmiştir. İç yapısında ise [Urartu](/tr/detay/dogubeyazit-urartu-kalesi-f7d61/llms.txt) dönemine tarihlenen kaya mezarları, tüneller, tapınaklar, nişler, ambarlar ve kaya merdivenleri yer almakta olup, bu yapılar hem dini hem de günlük yaşama yönelik işlevler taşımaktadır. Ayrıca yer altına oyulmuş çok sayıda su sarnıcı, kuşatma gibi olağanüstü durumlara karşı yapının dirençli kalmasını sağlamıştır. Kale içerisinde Osmanlı dönemine ait mescit kalıntıları bulunmakta; bu da yapının dini işlevini göstermektedir. Artuklu, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait saray ve askerî yapı kalıntıları ise kalenin yalnızca savunma değil, aynı zamanda idari ve yerleşim işlevi de gördüğünü ortaya koymaktadır. Urartu Kralı Menua’ya ait çivi yazılı kitabe ise yapının tarihî sürekliliğini belgeleyen en önemli epigrafik unsurlar arasındadır.  Kalenin mimarisi, Urartu taş işçiliğinin izlerini taşımanın yanı sıra sonraki dönemlerde eklenen İslami ve Osmanlı unsurlarıyla çok katmanlı bir tarihî gelişimi yansıtır.  ### **Kültürel Önemi** Kale, Urartu döneminden başlayarak Pers, Roma, Bizans, Arap, Selçuklu, Artuklu ve Osmanlı dönemlerine kadar farklı medeniyetlerin izlerini taşımaktadır. Bu yönüyle kale, bölgedeki tarihsel sürekliliği izlemek açısından önemli bir arkeolojik veri kaynağıdır. Kale, yalnızca fiziksel yapısıyla değil, aynı zamanda yerel anlatılar, rivayetler ve yazılı kaynaklarla da kültürel bellekte yer edinmiştir. Evliya Çelebi’nin betimlemeleri ve Belek Gazi ile Ayşe Hatun’a atfedilen tarihsel anlatılar, bu yapının yöresel kimlik oluşumundaki etkisini göstermektedir. ### **Koruma Durumu ve Turizm** Kalenin büyük bölümü günümüzde harabe halindedir. Yapıların çoğu yıkılmış olsa da Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından tescillenmiş ve korunması için projeler yürütülmektedir. 2025 yılı itibarıyla, Elazığ Arkeoloji ve Etnografya Müzesi başkanlığında kazı çalışmaları başlatılacaktır. Kalede yapılacak bu kazılarla yeni buluntuların ortaya çıkması ve turizmin canlanması beklenmektedir. ## Academic Sources and References 1. Palu Belediyesi. ''Palu Kalesi.'' Palu Belediyesi Web Sitesi. Erişim Tarihi: 30  Haziran  2025. https://www.palu.bel.tr/sayfa/palu-kalesiT.C. Elazığ Kaymakamlığı. ''PALU.'' T.C. Elazığ Kaymakamlığı Web Sitesi. Erişim Tarihi: 30  Haziran  2025. http://elazig.gov.tr/paluT.C. Kültür ve Turizm Müdürlüğü. “Palu Kalesi’nde Arkeolojik Kazılar İçin Geri Sayım Başladı.” Elazığ Kültür ve Turizm İl Müdürlüğü. Erişim Tarihi: 30  Haziran  2025. https://elazig.ktb.gov.tr/TR-395954/palu-kalesinde-arkeolojik-kazilar-icin-geri-sayim-basla-.htmlT.C. Palu Kaymakamlığı. ''Palu Kalesi.'' T.C. Palu Kaymakamlığı Web Sitesi. Erişim Tarihi: 30  Haziran  2025. http://palu.gov.tr/palu-kalesi ## Related Articles - [HARPUT](//detay/harput-2/llms.txt) - [Harput Ulu Cami](//detay/harput-ulu-cami-bbd8e/llms.txt) - [Harput Kalesi (Süt Kalesi)](//detay/harput-kalesi-sut-kalesi-217dc/llms.txt) - [Harput Köfte ](//detay/harput-kofte-f497e/llms.txt)