--- title: Özbekistan Anayasa Günü slug: ozbekistan-anayasa-gunu-6f64c url: /detay/ozbekistan-anayasa-gunu-6f64c type: article language: Türkçe entity: primary: Özbekistan Anayasa Günü type: article categories: - name: Genel Kültür slug: genel-kultur url: /kategori/genel-kultur - name: Hukuk slug: hukuk url: /kategori/hukuk tags: - 8 Aralık - Özbekistan Anayasa Günü - Özbekistan author: Elif Laçin created_at: 2025-12-03T00:26:53.533832+03:00 updated_at: 2025-12-08T11:06:31.275721+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/12/02/9j8T1HpOC54cJnGBIgNqhIJv5nygu6Pd.jpg --- # Özbekistan Anayasa Günü ## KURE Information Cards ![318310125_1574749929640135_3473674923402404183_n.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/12/02/ryLgzp8yitFUhsaHeKTcTwI5zSfktvM9.jpg) *Özbekistan Anayasa Günü* | Field | Value | |-------|-------| | Günümüzdeki Anlamı | Bağımsızlığın anayasal temelinin (1992) ve halk iradesiyle yenilenmesinin (2023) ortak simgesel günü | | Güncel Anayasanın Yürürlüğe Girişi | 1 Mayıs 2023 (2023 reformu sonrası) | | Resmi Adı(ları) | Özbekistan Cumhuriyeti Anayasa Günü | | İlk Kabul Tarihi | 8 Aralık 1992 | | Kutlanma Tarihi | Her yıl 8 Aralık | ## Article Content **Özbekistan Anayasa Günü, **[Özbekistan Cumhuriyeti](/tr/detay/ozbekistan-2/llms.txt)’nde her yıl 8 Aralıkta kutlanan resmî millî bayramdır. Bu tarih, ülkenin Sovyetler Birliği’nden bağımsızlığını kazandıktan sonra kabul ettiği ilk anayasanın yürürlüğe girdiği 8 Aralık 1992 gününe dayanır. ### **1992 Anayasası’nın Kabulü ve Önemi** 8 Aralık 1992’de kabul edilen Özbekistan Anayasası, [bağımsız devletin](/tr/detay/proclamation-of-the-sovereignty-and-independence-o/llms.txt) kurucu belgesi niteliğindedir. Metin, egemenlik, [hukukun üstünlüğü](/tr/detay/hukuk-devleti-2/llms.txt), [insan hak ve özgürlüklerine](/tr/detay/insan-haklari/llms.txt) saygı, [demokratik toplum](/tr/detay/power-and-legitimacy-cc7fa/llms.txt) düzeni ve barışçı dış politika gibi temel ilkeleri anayasal düzeye taşımış; ülkenin siyasi, ekonomik ve sosyal gelişiminin yasal çerçevesini çizmiştir. Bu anayasa, bağımsızlığın kurumsal altyapısını güçlendirmiş ve reformların temelini oluşturmuştur. ### **2023 Anayasa Reformu** 2023 yılında anayasada köklü bir yenileme gerçekleştirilmiştir. Yenileme süreci, toplumun geniş ve doğrudan katılımıyla yürütülmüştür. Vatandaşlardan 222 binden fazla öneri toplanmış, Anayasa Komisyonu ile uzman çalışma grupları bu önerileri değerlendirmiş ve uygun görülenleri metne dahil etmiştir. Bu katılım düzeyi, anayasanın gerçek anlamda “[halk anayasası](/tr/detay/anayasa-4/llms.txt)” niteliği kazanmasını sağlamayı hedeflemiştir. ### **30 Nisan 2023 Referandumu** 30 Nisan 2023 tarihinde düzenlenen halk oylamasına milyonlarca vatandaş katılmış, uluslararası gözlemciler süreci takip etmiştir. Referandumda kabul edilen yeni metin, 1 Mayıs 2023 tarihinde yürürlüğe girmiştir. ##### **Yapısal Değişiklikler** - Madde sayısı 128’den 155’e, - Bölüm sayısı 26’dan 27’ye, - Norm sayısı 275’ten 434’e yükselmiş, - Metnin yüzde 65’inden fazlası yenilenmiştir. ### **Sosyal Devlet İlkesinin Güçlendirilmesi** Güncellenen anayasa, Özbekistan’ın sosyal devlet niteliğini anayasal düzeyde güçlendirmeyi esas almış; uygun fiyatlı konut sağlanması, insan onuruna yaraşır asgari ücret, savunmasız kesimlere destek ve sağlık hizmetlerinin kalitesinin yükseltilmesi gibi yeni sosyal yükümlülükler getirmiştir. [YouTube Video](https://www.youtube.com/watch?v=km8eS-4nDNg) *Özbekistan Anayasa Günü'ne Dair Röportaj (TRT Özbekistan)* İnsan hak ve özgürlükleri alanında zorla çalıştırmanın yasaklanması, idam cezasının kaldırılması, mahkeme kararı olmaksızın gözaltı süresinin 48 saatle sınırlandırılması, yargı bağımsızlığının ve devlet organlarının hesap verebilirliğinin artırılması gibi güvenceler resmen eklenmiştir. ### **Dış Politika İlkeleri ve Günümüzdeki Anlamı** Dış politika ilkeleri de anayasal düzeye taşınmıştır. Uluslararası anlaşmaların iç hukuka üstünlüğü güvence altına alınmış; açıklık, iyi komşuluk, karşılıklı yarar ve küresel süreçlere aktif katılım ilkeleri metne dahil edilmiştir. [8 Aralık Anayasa Günü](/tr/detay/uzbekistan-constitution-day-973f8/llms.txt), 1992’de kabul edilen ilk anayasa ile 2023’te halk oylamasıyla yenilenen metnin ortak simgesel günü olarak; Özbekistan’ın anayasal düzenini, hukukun üstünlüğünü, demokratik gelişim yolunu ve halk egemenliğini temsil eden resmî bayramdır. ## Academic Sources and References 1. Anadolu Ajansı. “Özbekistan'daki Referandumda Oy Kullanma Oranı Yüzde 84,54 Oldu.” Anadolu Ajansı, 1 Mayıs 2023. Erişim tarihi: 8 Aralık 2025. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/ozbekistandaki-referandumda-oy-kullanma-orani-yuzde-84-54-oldu/2885668. 2. Euronews. “Özbekistan'da Referandum: Anayasa Değişikliği Yüzde 90 ile Kabul Edildi.” Euronews, 1 Mayıs 2023. Erişim tarihi: 8 Aralık 2025. https://tr.euronews.com/2023/05/01/ozbekistanda-referandum-anayasa-degisikligi-yuzde-90-ile-kabul-edildi. 3. Hukuk Ansiklopedisi. “Özbekistan Cumhuriyeti Anayasası.” HukukBook, 24 Nisan 2025. Erişim tarihi: 8 Aralık 2025. https://hukukbook.com/ozbekistan-cumhuriyeti-anayasasi/. 4. International Asia Today. “8 Aralık Özbekistan Anayasa Günü.” International Asia Today, 1 Aralık 2025. Erişim tarihi: 8 Aralık 2025. https://theasiatoday.org/essays/8-aralik-ozbekistan-anayasa-gunu/. 5. T.C. Dışişleri Bakanlığı. “No: 115, 30 Nisan 2023, Özbekistan'da Düzenlenen Anayasa Değişikliği Referandumu Hk.” T.C. Dışişleri Bakanlığı Resmî Sitesi. Erişim tarihi: 8 Aralık 2025. https://www.mfa.gov.tr/no\_-115\_-ozbekistan-da-duzenlenen-anayasa-degisikligi-referandumu-hk.tr.mfa. 6. TRT Özbekistan. “Avrasya Gündemi – Özbekistan '8 Aralık 2021'.” YouTube. Erişim tarihi: 8 Aralık 2025. https://www.youtube.com/watch?v=km8eS-4nDNg. 7. TÜRKPA. “Özbekistan Cumhuriyeti Anayasa Günü.” TÜRKPA, 8 Aralık 2023. Erişim tarihi: 8 Aralık 2025. https://turkpa.org/tr/message/771-constitution-day-of-the-republic-of-uzbekistan. ## Related Articles - [Özbekistan'ın Egemenliğini ve Bağımsızlığını İlan Etmesi](//detay/ozbekistanin-egemenligini-ve-bagimsizligini-ilan-e/llms.txt) - [Özbekistan Millî Marşı](//detay/ozbekistan-milli-marsi-dd033/llms.txt) - [Özbekistan Bayrak Günü](//detay/ozbekistan-bayrak-gunu-970b3/llms.txt)