--- title: Otto von Bismarck slug: otto-von-bismarck-69467 url: /detay/otto-von-bismarck-69467 type: biography language: Türkçe entity: primary: Otto von Bismarck type: biography disambiguation: Otto von Bismarck: Prusya'nın Başbakanı ve Alman İmparatorluğu'nun ilk Şansölyesi. Alman birliğinin mimarı. categories: - name: Siyaset Ve Uluslararası İlişkiler slug: siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler url: /kategori/siyaset-ve-uluslararasi-iliskiler - name: Tarih slug: tarih url: /kategori/tarih tags: - German Empire - savaş - Otto von Bismarck - Strateji - Almanya author: Ahmet Taha Doğan created_at: 2025-04-13T10:25:44.758992+03:00 updated_at: 2025-04-20T00:41:33.716208+03:00 image: https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/13/qNxdlk0ZnKQHxwB1GFZEifzuvorqTKby.webp --- # Otto von Bismarck > Otto Eduard Leopold von Bismarck (1 Nisan 1815 – 30 Temmuz 1898), 19. yüzyıl Prusya’sının başbakanı ve Alman İmparatorluğu’nun ilk şansölyesi olarak görev yapmış bir devlet adamıdır. ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Otto von Bismarck ![M091579_Otto-von-Bismarck.jpg](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/04/13/QjgXJLZt5zAhCLfV2ULxqmRavTPJPIma.jpg) | Field | Value | |-------|-------| | custom_key_758560 | | | custom_key_758559 | | | custom_key_758558 | | | custom_key_758557 | | | custom_key_758556 | | | custom_key_758555 | | | Görev(ler) | Prusya Başbakanı(1862–1873),Almanya Şansölyesi(1871–1890),Prusya Dışişleri Bakanı(1862–1890),Prusya Başbakanı(1873-1890) | | custom_key_758560 | Wilhelm,Herbert,Marie | | Ünvanı | Demir Şansölye | | custom_key_758559 | Johanna von Puttkamer | | custom_key_758558 | 1815-04-01 | | custom_key_758557 | 1898-07-30 | | custom_key_758556 | Wilhelmine Mencken | | custom_key_758555 | Ferdinand von Bismarck-Schönhausen | ## Article Content Otto Eduard Leopold von Bismarck (1 [Nisan](/tr/detay/nisan-748390/llms.txt) 1815 – 30 [Temmuz](/tr/detay/temmuz-748429/llms.txt) 1898), 19. yüzyıl [Prusya](/tr/detay/prusya-2/llms.txt)’sının başbakanı ve Alman İmparatorluğu’nun ilk şansölyesi olarak görev yapmış bir [devlet](/tr/detay/devlet-3/llms.txt) adamıdır. Prusya’nın liderliğinde Alman birliğini sağlayan Bismarck, 1862-1890 yılları arasında uyguladığı iç ve dış politikalarla [Avrupa](/tr/detay/avrupa-2/llms.txt) tarihinde [önemli](/tr/detay/onemli-0325c/llms.txt) bir rol oynamıştır. #### **Erken Yaşam** ##### **Aile ve Çocukluk** Otto von Bismarck, 1 Nisan 1815’te, Prusya Krallığı’na bağlı Brandenburg eyaletindeki Schönhausen’de doğdu. Junker sınıfına mensup bir aileden gelen Bismarck’ın babası Ferdinand von Bismarck, bir [toprak](/tr/detay/toprak-2/llms.txt) sahibiydi; annesi Wilhelmine Mencken ise eğitimli bir [burjuva](/tr/detay/burjuva/llms.txt) kökenliydi. Aile, altı çocuklu bir evde yaşıyordu ve Otto, üçüncü çocuktu. Schönhausen malikanesinde büyüyen Bismarck, Prusya’nın kırsal aristokrasisinin gelenekleriyle şekillendi. Çocukluk yıllarında, Bismarck temel bir eğitim aldı. Annesi, onun entelektüel gelişimine [önem](/tr/detay/onem/llms.txt) verdi ve erken yaşta tarih, edebiyat ve dillere ilgi duymasını teşvik etti. Ancak, akademik disipline ilgisizdi ve okulda ortalama bir öğrenciydi. Ailesi, onun devlet hizmetine girmesini planladı; bu beklenti, [kariyer](/tr/detay/kariyer-748193/llms.txt) yolunu etkiledi. ##### **Eğitim** 1821’de, altı yaşında, Berlin’deki Plamann Enstitüsü’ne gönderildi. Bu [okul](/tr/detay/okul-2/llms.txt), dönemin yenilikçi ancak disiplinli eğitim anlayışıyla biliniyordu. 1827’de Friedrich-Wilhelm Gymnasium’a geçti ve burada [klasik](/tr/detay/klasik/llms.txt) bir eğitim aldı. Latince, Yunanca ve tarih derslerinde başarılıydı, ancak [matematik](/tr/detay/matematik-749282/llms.txt) ve fen bilimlerine ilgi göstermedi. 1832’de Göttingen Üniversitesi’nde [hukuk](/tr/detay/hukuk-2/llms.txt) okumaya başladı. Göttingen’de, akademik çalışmalarının yanı [sıra](/tr/detay/sira-3/llms.txt) sosyal etkinliklere katıldı ve düellolarla tanındı. 1833’te Berlin Üniversitesi’ne geçti ve hukuk eğitimini tamamladı. 1835’te devlet sınavlarını geçerek memuriyete [hak](/tr/detay/hak-3/llms.txt) kazandı. Eğitim yıllarında Fransızca, İngilizce ve Rusça öğrendi; bu diller, diplomasi kariyerinde önemli bir rol oynadı. [Üniversite](/tr/detay/universite-4/llms.txt) dönemi, Bismarck’ın entelektüel kapasitesini geliştirdi, ancak bürokrasiye ilgisizliği erken kariyerinde belirgindi. ##### **Gençlik ve Erken Deneyimler** 1836’da Aachen’de devlet memuru olarak çalışmaya başladı, ancak idari görevler ilgisini çekmedi. 1837’de Potsdam’a geçti, [fakat](/tr/detay/fakat/llms.txt) [kısa](/tr/detay/kisa/llms.txt) [süre](/tr/detay/sure-750120/llms.txt) sonra memurluktan ayrıldı. 1838’de Prusya ordusunda askerlik yaptı; bu [deneyim](/tr/detay/deneyim-751286/llms.txt), onun askeri [disiplin](/tr/detay/disiplin-2/llms.txt) anlayışını güçlendirdi. 1839’da ailesinin mali sorunları nedeniyle Schönhausen’e döndü ve aile topraklarını yönetti. Bu dönemde tarım ve yerel yönetimle ilgilendi. 1847’de Johanna von Puttkamer ile evlendi. Çiftin üç çocuğu (Marie, Herbert, Wilhelm) oldu. Evlilik, Bismarck’ın kişisel hayatını dengeledi ve siyasi kariyerinde istikrar sağladı. 1840’larda, yerel düzeyde siyasi tartışmalara katıldı ve Junker sınıfının çıkarlarını savundu. #### **Siyasi Kariyerin Başlangıcı** ##### **Prusya Diyeti ve 1848 Devrimleri** Bismarck, 1847’de Prusya Birleşik Diyeti’ne (Landtag) seçildi. Diyette, monarşik yapıyı ve Junker ayrıcalıklarını savunan [muhafazakâr](/tr/detay/muhafazakar/llms.txt) bir [tutum](/tr/detay/tutum/llms.txt) sergiledi. 1848 Devrimleri sırasında, liberal [reform](/tr/detay/reform-3/llms.txt) taleplerine karşı çıktı ve monarşinin korunmasını destekledi. Devrimlerin bastırılmasından sonra, muhafazakâr duruşu Prusya yönetici sınıfı tarafından takdir edildi. 1849’da Prusya Temsilciler Meclisi’ne seçildi. Burada, vergi politikaları ve [ordu](/tr/detay/ordu-2/llms.txt) reformları [gibi](/tr/detay/gibi-749510/llms.txt) konularda görüşlerini dile getirdi. Siyasi konuşmaları, hitabet yeteneğini ve [analitik](/tr/detay/analitik-3/llms.txt) yaklaşımını ortaya koydu. Bu dönemde, Prusya’nın [Almanya](/tr/detay/almanya-2/llms.txt)’daki liderlik potansiyeline olan inancı güçlendi. ##### **Diplomasi Görevleri** 1851’de, Bismarck, Frankfurt’taki Alman Konfederasyonu’na Prusya temsilcisi olarak atandı. Görevi, Prusya’nın çıkarlarını savunmak ve [Avusturya](/tr/detay/avusturya-2/llms.txt)’nın [Konfederasyon](/tr/detay/konfederasyon-2/llms.txt) üzerindeki etkisini sınırlamaktı. Frankfurt yılları, onun diplomasi becerilerini geliştirdi. 1859’da St. Petersburg’a Prusya elçisi olarak gönderildi. [Rusya](/tr/detay/rusya-2/llms.txt)’da, Çar II. Aleksandr ile ilişkiler kurdu ve Rus dış politikası hakkında [bilgi](/tr/detay/bilgi-4/llms.txt) edindi. 1862’de kısa bir süre [Paris](/tr/detay/paris-4/llms.txt)’te [elçi](/tr/detay/elci-752145/llms.txt) olarak görev yaptı. Bu görevler, Bismarck’ın uluslararası ilişkilerdeki deneyimini artırdı ve Avrupa’daki güç dengelerini anlamasını sağladı. Diplomasi yılları, onun devlet çıkarlarını ideallerin önüne koyan pragmatik yaklaşımını pekiştirdi. #### **Prusya Başbakanlığı ve Alman Birliği** ##### **1862 Atanması** 1862’de, Prusya Kralı I. Wilhelm ile liberal parlamento arasında ordu reformları nedeniyle bir [bütçe](/tr/detay/butce-2/llms.txt) krizi yaşandı. Bismarck, bu krizde başbakan ve dışişleri bakanı olarak atandı. Parlamentonun onayını almadan reformları uygulamaya koydu ve kralın otoritesini güçlendirdi. 30 [Eylül](/tr/detay/eylul-748434/llms.txt) 1862’de yaptığı bir konuşmada, Alman birliğinin “konuşmalar ve çoğunluk kararlarıyla değil, [kan](/tr/detay/kan-3/llms.txt) ve demirle” sağlanacağını belirtti. Bismarck, orduyu modernize etmek için çalıştı. Asker sayısı artırıldı, yeni teknolojiler entegre edildi ve lojistik sistemler geliştirildi. Bu reformlar, Prusya’nın askeri gücünü artırdı ve sonraki savaşlarda belirleyici oldu. ##### **Danimarka Savaşı (1864)** 1864’te, Schleswig-Holstein meselesi nedeniyle Prusya ve Avusturya, Danimarka’ya karşı birleşti. İkinci Schleswig Savaşı, Prusya-Avusturya ittifakının zaferiyle sonuçlandı. Gads Antlaşması’yla (1864), Schleswig Prusya’ya, Holstein Avusturya’ya bırakıldı. Bismarck, bu savaşı, Prusya’nın liderliğini güçlendirmek ve Avusturya ile ilişkileri geçici olarak stabilize etmek için kullandı. ##### **Avusturya-Prusya Savaşı (1866)** 1866’da, Bismarck, Avusturya ile Schleswig-Holstein yönetimi konusunda anlaşmazlıkları derinleştirdi. Prusya, İtalya ile ittifak kurarak Avusturya’ya karşı Yedi [Hafta](/tr/detay/hafta-2/llms.txt) Savaşı’nı başlattı. Königgrätz Muharebesi’nde (3 Temmuz 1866) Prusya’nın zaferi, Avusturya’nın yenilgisini kesinleştirdi. Prag Antlaşması’yla (1866), Avusturya Alman Konfederasyonu’ndan dışlandı ve Prusya liderliğinde Kuzey Alman Konfederasyonu kuruldu. Bu [savaş](/tr/detay/savas-3/llms.txt), Prusya’nın Almanya’daki liderliğini pekiştirdi. Bismarck, Avusturya’yı sert koşullarla cezalandırmaktan kaçındı ve gelecekteki ittifaklar için kapıyı açık bıraktı. ##### **Fransa-Prusya Savaşı (1870-1871)** 1870’te, İspanya tahtı için Hohenzollern adaylığı meselesi, [Fransa](/tr/detay/fransa-2/llms.txt) ile Prusya arasında [gerilim](/tr/detay/gerilim-2/llms.txt) yarattı. Bismarck, Ems Telgrafı’nı düzenleyerek Fransa’yı savaş ilanına yöneltti. Fransa-Prusya Savaşı, Prusya’nın üstün askeri organizasyonuyla ilerledi. Sedan Muharebesi’nde (1 Eylül 1870) Fransa yenildi ve III. Napolyon esir alındı. Savaşın sonunda, 18 [Ocak](/tr/detay/ocak-2/llms.txt) 1871’de Versay Sarayı’nda Alman İmparatorluğu ilan edildi. I. Wilhelm, imparator oldu; Bismarck ise [şansölye](/tr/detay/sansolye-748261/llms.txt) olarak atandı. Baden Antlaşması’yla (1871), Alsace-Lorraine Almanya’ya geçti. Bu [bölge](/tr/detay/bolge-2/llms.txt), Almanya’nın gücünü artırdı, ancak Fransa ile [uzun](/tr/detay/uzun/llms.txt) vadeli bir gerilim yarattı. #### **Alman İmparatorluğu Şansölyeliği** ##### **Anayasal ve İdari Yapı** Alman İmparatorluğu’nun 1871 anayasası, Bismarck’ın liderliğinde hazırlandı. [Anayasa](/tr/detay/anayasa-4/llms.txt), federal bir [yapı](/tr/detay/yapi-2/llms.txt) kurarak Prusya’nın üstünlüğünü korudu, ancak güney eyaletlerine (Bavyera, Württemberg, Baden) özerklik tanıdı. Reichstag (parlamento) ve Bundesrat ([eyalet](/tr/detay/eyalet-2/llms.txt) temsilcileri konseyi) arasında bir [denge](/tr/detay/denge-2/llms.txt) oluşturuldu. Bismarck, şansölye olarak hem iç hem de dış politikada [ana](/tr/detay/ana-751169/llms.txt) karar vericiydi. İmparatorluk, [ortak](/tr/detay/ortak/llms.txt) bir [para](/tr/detay/para-4/llms.txt) birimi (Mark), standart bir hukuk sistemi ve demiryolu ağıyla ekonomik birliği sağladı. Bu [altyapı](/tr/detay/altyapi-3/llms.txt) projeleri, Almanya’nın sanayileşmesini hızlandırdı ve ulusal bütünleşmeyi destekledi. ##### **Kulturkampf** 1871-1887 arasında, Bismarck, Katolik Kilisesi’nin siyasi etkisini sınırlamak için bir dizi [yasa](/tr/detay/yasa/llms.txt) çıkardı. Bu politikalar, “Kulturkampf” (Kültürel Mücadele) olarak bilindi. Yasalar, din adamlarının devlet denetimine tabi olmasını, Katolik okullarının kapatılmasını ve sivil evlilikleri zorunlu kıldı. Kulturkampf, özellikle Katolik yoğunluklu bölgelerde (Bavyera, Ren bölgesi) direnişle karşılaştı. Katolik [Merkez](/tr/detay/merkez/llms.txt) Partisi, bu politikalara karşı muhalefeti örgütledi. Bismarck, 1880’lerde Kulturkampf’u yumuşattı, ancak Katoliklerle ilişkiler uzun süre gergin kaldı. Bu politika, toplumsal bütünleşmeyi zorlaştırdı ve siyasi bölünmeleri derinleştirdi. ##### **Sosyal Reformlar** Bismarck, sosyalist hareketlerin büyümesini önlemek için sosyal güvenlik yasaları çıkardı. 1883’te Sağlık Sigortası Yasası, 1884’te [Kaza](/tr/detay/kaza-2/llms.txt) Sigortası Yasası ve 1889’da Emeklilik ve Maluliyet Sigortası Yasası kabul edildi. Bu yasalar, işçilere sağlık hizmetleri, kaza tazminatları ve emeklilik hakları sağladı. Reformlar, sosyal güvenlik sisteminin temelini oluşturdu. Aynı dönemde, Bismarck, sosyalist faaliyetleri kısıtlamak için Sosyalist Yasalar’ı (1878-1890) uyguladı. Bu yasalar, sosyalist toplantıları ve yayınları yasakladı, ancak sosyalist partinin (SPD) büyümesini durduramadı. ##### **Ekonomik Politikalar** 1879’da, Bismarck korumacı [gümrük tarifeleri](/tr/detay/gumruk-tarifeleri/llms.txt) getirdi. Bu politikalar, Alman sanayisini (özellikle demir, çelik ve kimya sektörlerini) destekledi ve tarım ürünlerini korudu. Almanya, 1880’lerde [sanayi](/tr/detay/sanayi-2/llms.txt) üretiminde İngiltere’yi geçti. Demiryolu ağı genişletildi, bankacılık sistemi modernize edildi ve dış [ticaret](/tr/detay/ticaret-3/llms.txt) artırıldı. Bu ekonomik büyüme, Almanya’nın küresel bir güç olmasını sağladı. #### **Dış Politika** ##### **İttifaklar Sistemi** Bismarck’ın dış politikası, Almanya’yı savaşlardan uzak tutmayı ve Avrupa’da denge sağlamayı amaçladı. 1873’te, Almanya, Avusturya-Macaristan ve Rusya arasında Üç İmparator İttifakı kuruldu. Ancak, [Balkanlar](/tr/detay/balkanlar-2/llms.txt)’daki Rus-Avusturya rekabeti bu ittifakı zayıflattı. 1879’da, Almanya ve Avusturya-Macaristan arasında İkili İttifak imzalandı. 1882’de İtalya’nın katılımıyla bu, Üçlü İttifak’a dönüştü. 1887’de, Bismarck, Rusya ile gizli bir Reasürans Antlaşması imzaladı. Bu antlaşmalar, Fransa’yı izole etmeyi ve Almanya’yı korumayı hedefledi. ##### **Berlin Kongresi ve Balkanlar** 1878’de, Bismarck, Berlin Kongresi’ne [ev](/tr/detay/ev-2/llms.txt) sahipliği yaptı. Kongre, Osmanlı İmparatorluğu’nun Balkanlar’daki toprak kayıplarını düzenledi ve Rusya’nın bölgedeki etkisini sınırladı. Bismarck, Almanya’nın Balkanlar’da doğrudan bir çıkarı olmadığını belirtti ve tarafsız bir arabulucu rolü üstlendi. ##### **Kolonyal Politikalar** 1880’lere kadar Bismarck, kolonyal genişlemeye mesafeliydi. Ancak, ekonomik çıkarlar ve [kamuoyu](/tr/detay/kamuoyu-2/llms.txt) baskısı nedeniyle 1884-1885’te Almanya, Afrika ve Pasifik’te koloniler kurdu. Alman Südwest Afrika (Namibya), [Kamerun](/tr/detay/kamerun-4/llms.txt), [Togo](/tr/detay/togo-2/llms.txt) ve Alman [Doğu](/tr/detay/dogu-751789/llms.txt) Afrika bu dönemde alındı. Kolonyal politikalar, Almanya’nın uluslararası prestijini artırdı, ancak Avrupa’daki dengeleri koruma önceliği devam etti. #### **İstifa ve Emeklilik** ##### **II. Wilhelm ile Anlaşmazlıklar** 1888’de II. Wilhelm’in tahta çıkması, Bismarck’ın konumunu zorlaştırdı. Wilhelm, dış politikada daha aktif bir rol almak istedi ve Bismarck’ın Rusya ile Reasürans Antlaşması’nı yenilemesini engelledi. Sosyal politikalar ve yönetim tarzı konusundaki farklılıklar da gerilimi artırdı. 20 [Mart](/tr/detay/mart-749833/llms.txt) 1890’da, Bismarck istifa etti. İstifa, kamuoyunda geniş [yankı](/tr/detay/yanki-2/llms.txt) buldu ve siyasi çevrelerde tartışmalara [yol](/tr/detay/yol-3/llms.txt) açtı. Bismarck, görevden ayrıldığında 75 yaşındaydı. ##### **Emeklilik** Bismarck, istifasından sonra Friedrichsruh’taki malikanesine çekildi. 1891-1898 arasında anılarını yazdı; “Düşünceler ve Anılar” (Gedanken und Erinnerungen) adlı eseri 1898’de yayımlandı. Kitap, onun siyasi kariyerini ve görüşlerini detaylı bir şekilde aktardı. Bismarck, gazete makaleleriyle II. Wilhelm’in politikalarını eleştirdi, ancak siyasi etkisi sınırlı kaldı. Sağlığı 1890’ların ortalarından itibaren bozuldu. 30 Temmuz 1898’de Friedrichsruh’ta öldü. Cenazesi, kendi isteği doğrultusunda sade bir törenle kaldırıldı. #### **Tarihsel Etki ve Değerlendirme** ##### **Almanya’daki Etkileri** Bismarck, Prusya liderliğinde Alman birliğini sağladı ve 1871’de Alman İmparatorluğu’nu kurdu. Anayasal yapısı, federal bir denge kurarken Prusya’nın üstünlüğünü korudu. Sosyal reformları, [modern](/tr/detay/modern-2/llms.txt) sosyal güvenlik sisteminin temelini attı ve işçi sınıfının koşullarını iyileştirdi. Ancak, Kulturkampf ve Sosyalist Yasalar, toplumsal gerilimleri artırdı. Ekonomik politikaları, Almanya’yı sanayi ve ticaret alanında [lider](/tr/detay/lider/llms.txt) yaptı. 1871-1890 arasında Almanya, ekonomik büyüme ve altyapı gelişimi açısından önemli ilerlemeler kaydetti. ##### **Avrupa ve Küresel Etkiler** Bismarck’ın dış politikası, 1871-1890 arasında Avrupa’da barışı korudu. İttifaklar sistemi, Fransa’yı izole etti ve büyük ölçekli savaşları önledi. Ancak, Alsace-Lorraine’in ilhakı, Fransa ile kalıcı bir düşmanlık yarattı. Bismarck’tan sonra ittifaklar sistemi sürdürülemedi ve I. [Dünya](/tr/detay/dunya-2/llms.txt) Savaşı’na giden süreçte çöktü. Kolonyal politikaları, Almanya’yı küresel bir aktör yaptı, ancak İngiltere ve Fransa ile rekabete yol açtı. Berlin Kongresi gibi girişimler, Bismarck’ın diplomasideki etkisini gösterdi. ##### **Tarihsel Tartışmalar** Bismarck’ın politikaları, tarihçiler arasında farklı değerlendirmelere konu oldu. Alman birliğini sağlama başarısı, onun stratejik yetkinliğini ortaya koydu. Ancak, otoriter yöntemleri ve Katoliklerle sosyalistlere yönelik politikaları eleştirildi. Kulturkampf, toplumsal bütünleşmeyi zorlaştırırken, sosyal reformlar ilerici bir [adım](/tr/detay/adim-2/llms.txt) olarak görüldü. Dış politikada, denge stratejisi etkiliydi, ancak II. Wilhelm döneminde bu sistemin çökmesi, Bismarck’ın politikalarının uzun vadeli sürdürülebilirliği hakkında soruları gündeme getirdi. ## Academic Sources and References 1. https://tvtropes.org/pmwiki/pmwiki.php/UsefulNotes/OttoVonBismarck 2. https://www.lookandlearn.com/history-images/M091579/Otto-von-Bismarck 3. Altıntaş, Yusuf Ziya. “Otto von Bismarck ve Osmanlı Diplomasisi.” Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tarih Anabilim Dalı, 2012. https://nek.istanbul.edu.tr/ekos/TEZ/49408.pdf. Erişim tarihi: 15 Nisan 2025. 4. BBC. “Otto von Bismarck.” BBC History. Accessed April 13, 2025. https://www.bbc.co.uk/history/historic\_figures/bismarck\_otto\_von.shtml. 5. Bismarck, Otto von. Pensées et souvenirs: mémoires authentiques du Prince de Bismarck. Vol. 2. Paris: Plon-Nourrit et Cie, 1898. Erişim 15 Nisan 2025. https://books.google.com.tr/books?hl=tr&lr=&id=KrwzGwO8um0C&oi=fnd&pg=PA1&dq=otto+von+bismarck&ots=Jf67TAmwEi&sig=skKy\_cEMU1YIYEIPvoBdo6rIU\_4&redir\_esc=y#v=onepage&q=otto%20von%20bismarck&f=false​:contentReference[oaicite:3]{index=3} 6. Biyografiler.com. “Otto von Bismarck Kimdir?” Accessed April 13, 2025. https://www.biyografiler.com/kimdir/otto-von-bismarck. 7. Gall, Lothar. “Otto von Bismarck und Wilhelm II.: Repräsentanten eines Epochenwechsels?” In Friedrichsruher Beiträge, Bd. 4, 1999, 70–79. Leiden: Brill, 1999. https://brill.com/display/book/edcoll/9783657786978/BP000007.xml. Erişim tarihi: 15 Nisan 2025. 8. Gerlach, Leopold von, ve Otto von Bismarck. Briefwechsel des Generals Leopold von Gerlach mit dem Bundestags-Gesandten Otto von Bismarck. Berlin: G. Reimer, 1879. Erişim 15 Nisan 2025. https://books.google.com.tr/books?hl=tr&lr=&id=8pxFnWg22mUC 9. HistoryExtra. “Otto von Bismarck: Biography of the Man Who Unified Germany.” HistoryExtra, Accessed April 13, 2025. https://www.historyextra.com/period/victorian/otto-von-bismarck-unification-germany-unify-biography-facts-how-prussian-politician/. 10. Lumen Learning. “Otto von Bismarck and the Franco-Prussian War.” World History II. Accessed April 13, 2025. https://courses.lumenlearning.com/suny-hccc-worldhistory2/chapter/otto-von-bismarck-and-the-franco-prussian-war/. 11. O-Staj. “Almanya’da Yeni Düzen ve Diplomasi: Otto von Bismarck Dönemi (1871–1890).” O-Staj Blog. Accessed April 13, 2025. https://o-staj.com/blog-oku/almanya%E2%80%99da-yeni-duzen-ve-diplomasi:-otto-von-bismarck-donemi-1871-1890-16. 12. Tawfeeq, Sulaiman Shafiq. “Otto von Bismarck and German Politics (1862–1898).” Master tezi, Near East University, Graduate School of Educational Sciences, History Education, 2020. https://docs.neu.edu.tr/library/6843294706.pdf. Erişim tarihi: 15 Nisan 2025. 13. Von Bismarck, Otto. Bismarck, the Man and the Statesman. Sayfalar Cosimo, Inc., 2007. https://books.google.com.tr/books?hl=tr&lr=&id=v5Sj6vxkitUC&oi=fnd&pg=PA8&dq=otto+von+bismarck&ots=HKrQZlz4H4&sig=fTP88S83GHeegnKNaBWSSTB1f78&redir\_esc=y#v=onepage&q=otto%20von%20bismarck&f=false. Erişim tarihi: 15 Nisan 2025.