--- title: Örnekleme slug: ornekleme-1f891 url: /detay/ornekleme-1f891 type: article language: Türkçe entity: primary: Örnekleme type: article disambiguation: Örnekleme: Araştırma için evreni temsil eden örnek seçimi. Olasılığa dayalı ve dayalı olmayan yöntemler. categories: - name: Diğer Sosyal Bilimler slug: diger-sosyal-bilimler url: /kategori/diger-sosyal-bilimler - name: Eğitim Bilimleri slug: egitim-bilimleri url: /kategori/egitim-bilimleri tags: - örneklem - Örneklem Türleri - Olasılığa dayalı - Temsiliyet - Rastgele - Bilimsel araştırma - Örnekleme author: Melahat Pamuk created_at: 2025-05-23T00:07:18.640323+03:00 updated_at: 2025-06-24T08:22:20.112288+03:00 --- # Örnekleme ## KURE Information Cards ### KURE Information Card: Örnekleme ![AI_Generated_Image_2025-05-22_485645176018201.png](https://cdn.t3pedia.org/media/uploads/2025/05/22/cT02zDbUM0VNzEVFtZiexaQX2i1vPuW2.png) | Field | Value | |-------|-------| | Kullanım Alanı(ları) | Nitel ve nicel araştırmalar,Psikoloji,Sosyoloji,Eğitim,Sağlık | | Temel Terimler | Temsiliyet: Örneklemin evreni ne ölçüde yansıttığı.,Örneklem: Evrenden seçilen ve onu temsil etmesi amaçlanan alt grup.,Evren: Araştırma konusuyla ilgili tüm bireylerin oluşturduğu grup. | | Tanım | Örnekleme, bir evrenden belirli kurallara göre seçilen ve evreni temsil etmesi beklenen daha küçük bir grubun (örneklem) incelenmesidir. | | Amaç(lar) | Evrenin tamamını incelemenin maliyetli,genellenebilir bilgi elde etmek.,zaman alıcı veya imkânsız olduğu durumlarda | ## Article Content Örnekleme, araştırma sürecinin temel yapı taşlarından biridir. Bilimsel bir çalışmada, genellikle tüm evreni incelemek pratik, mali ve zamansal nedenlerle mümkün değildir. Bu nedenle araştırmacılar, evreni temsil edecek daha küçük bir grup olan "örneklem" üzerinde çalışmayı tercih eder. Bu süreçte kullanılan yöntem ve tekniklere ise "örnekleme" adı verilir. ### **Örnekleme ve Temsiliyet** Araştırma evreni, belirli bir problemle ilgili bireylerin oluşturduğu topluluktur. Bu evrenden seçilen ve evrenin özelliklerini yansıtacak biçimde düzenlenmiş daha küçük grup ise örneklem olarak tanımlanır. İdeal bir örneklem, evrenin özelliklerini temsil eden ve üzerinde yapılan analizlerin evrene genellenmesine olanak tanıyan temsili bir yapıya sahip olmalıdır. Bu doğrultuda, örneklemin temsil gücünü artırmak amacıyla çeşitli [örnekleme tekniklerinden](/tr/detay/sampling-3f84f/llms.txt) yararlanılır. ### **Örnekleme Türleri** Örnekleme yöntemleri temel olarak iki ana gruba ayrılır: olasılığa dayalı (rastgele) ve olasılığa dayalı olmayan (amaçlı ya da yargısal) yöntemler. #### **Olasılığa Dayalı (Rastgele) Örnekleme** Bu türde, evrendeki her bireyin örnekleme seçilme şansı eşittir. Temsiliyet gücü yüksek ve genellenebilir sonuçlar üretme kapasitesine sahiptir. Başlıca türleri: - **Basit Rastgele Örnekleme:** Tüm bireylerin eşit seçilme şansına sahip olduğu yöntemdir. Uygulama kolaylığı sağlasa da, örneklem çerçevesinin tam ve doğru şekilde oluşturulmasını gerektirir. - **Sistematik Örnekleme: **Belirli aralıklarla bireylerin seçilmesi esasına dayanır. Evrenin sıralanış biçimi, örneklemde önyargıya yol açabilir. - **Tabakalı (Stratified) Örnekleme: **Evren, benzer özellikler taşıyan alt gruplara ayrılır ve bu gruplardan belirli oranlarda örnek seçilir. Bu yöntem, özellikle heterojen evrenlerde daha doğru sonuçlar üretir. - **Küme (Cluster) Örnekleme: **Geniş coğrafi alanlara yayılmış evrenlerde kullanılır. Önce kümeler seçilir, ardından bu kümelerdeki bireyler örnekleme alınır. Ulaşım kolaylığı sağlarken, temsiliyet gücünü düşürebilir. ![Image](https://cdn.kureansiklopedi.com/media/uploads/2025/05/22/zYUoLB6VO4zFxrsV81JPkD2bQGjxLDsD.png) *Olasılığa Dayalı (Rastgele) Örnekleme Yöntemleri (Yapay Zeka ile Oluşturulmuştur.)* #### **Olasılığa Dayalı Olmayan (Amaçlı) Örnekleme** Bu tür örneklemede bireylerin seçilme olasılığı eşit değildir. Araştırma amacı doğrultusunda bilgi açısından zengin bireyler veya gruplar tercih edilir. Özellikle [nitel araştırmalarda](/tr/detay/nitel-arastirma-yontemleri/llms.txt) yaygındır. Başlıca türleri şunlardır: - **Maksimum Çeşitlilik Örnekleme:** Farklı özelliklere sahip bireylerin dahil edilmesiyle, araştırma konusunun çeşitli boyutlarının anlaşılması hedeflenir. - **Homojen Örnekleme:** Benzer özellikler taşıyan bireylerden oluşan bir grup üzerinde derinlemesine inceleme yapılır. - **Kartopu Örnekleme:** Ulaşılması zor gruplarda kullanılır; mevcut katılımcıların yönlendirmesiyle yeni katılımcılara ulaşılır. - **Kolayda Örnekleme:** Erişilmesi kolay bireylerin dahil edildiği yöntemdir. Pratikliği yüksek, temsiliyet gücü düşüktür. - **Kota Örnekleme: **Belirli gruplara dair kontenjanlar oluşturularak her gruptan belirli sayıda birey seçilir. Genellikle hızlı ve maliyet açısından avantajlıdır. - **Teorik Örnekleme:** Nitel veriler üzerinden teori geliştirme amacı taşır. Gömülü teori (grounded theory) araştırmalarında tercih edilir. ### **Doygunluk ve Geçerlik** Nitel araştırmalarda örneklem büyüklüğü, verilerin doygunluğuna göre belirlenir. Doygunluk, yeni veri elde edilmediğinde araştırmanın sona erdirilmesi gerektiğini ifade eder. Bu yaklaşım, klasik [istatistiksel](/tr/detay/istatistiksel-okuryazarlik-503ce/llms.txt) formüllerle örnek büyüklüğü hesaplamanın mümkün olmadığı durumlarda geçerlidir. Aynı zamanda geçerlik (ölçümün doğruluğu) ve [güvenirlik](/tr/detay/kapsam/llms.txt) (ölçümün tutarlılığı), örnekleme seçiminde dikkat edilmesi gereken temel ölçütlerdendir. ### **Örneklem Hataları ve Önyargılar** Temsiliyetin sağlanamadığı örneklemler, araştırma sonuçlarını evrene genelleme açısından sorun yaratabilir. Örneğin çalışma saatlerinde ev ziyaretleri yoluyla toplanan verilerde, evde olmayan bireylerin dışlanması örneklemde sistematik önyargıya yol açabilir. Bu tür önyargılar, uygun [istatistiksel](/tr/detay/istatistik-2/llms.txt) düzenlemeler yapılmadan düzeltilmezse, analizlerin geçerliliğini olumsuz etkiler. ## Academic Sources and References 1. Bingöl Üniversitesi. Araştırma Evreni, Örneklem Seçimi ve Ölçüm. https://www.bingol.edu.tr/media/210799/sayt-bolum12-Arastirma-Evreni-Orneklem-Secimi-ve-Olcum.pdf 2. Kılıç, S. (2013). Örnekleme yöntemleri. Duygudurum Bozuklukları Dergisi, 3(1), 44-6. https://doi.org/10.5455/jmood.20130325011730 3. Yağar, F., & Dökme, S. (2018). NİTELİKSEL ARAŞTIRMALARIN PLANLANMASI: ARAŞTIRMA SORULARI, ÖRNEKLEM SEÇİMİ, GEÇERLİK VE GÜVENİRLİK. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 1-9. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gsbdergi/issue/39953/474327 ## Related Articles - [Bilimsel Makale Yazma Teknikleri](//detay/bilimsel-makale-yazma-teknikleri/llms.txt) - [Bilimsel Makalelerde Kaynakça Gösterimi](//detay/bilimsel-makalelerde-kaynakca-gosterimi/llms.txt) - [Hipotez](//detay/hipotez-2/llms.txt) - [Araştırma](//detay/arastirma-751311/llms.txt)